Devi Navratri Kushmanda Puja 2026
2026ರಲ್ಲಿ ದೇವಿ ನವರಾತ್ರಿ ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ಪೂಜಾ: ಬುಧವಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026 (ದೇವಿ ನವರಾತ್ರಿಯ 4ನೇ ದಿನ) — ಬೆಂಗಳೂರು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ.
Select Location
Changing location will recalculate Panchangam
ಲೋಡ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ...
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಪೂಜೆ – ನವರಾತ್ರಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಪೂಜೆ ದೇವೀ ನವರಾತ್ರಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ, ಆಶ್ವಯುಜ ಶುದ್ಧ ಚೌತಿಯಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆದಿಶಕ್ತಿಯೇ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ. ಈ ದಿನ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ತಾಯಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಕೆಂಪು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ, ಅವಳ ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಯುರಾರೋಗ್ಯ, ಮನಶ್ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಈ ದಿನ ಈಕೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದೇವಿ ಯಾರು?
"ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು "ಕು" (ಸಣ್ಣ), "ಊಷ್ಮ" (ಶಾಖ, ಶಕ್ತಿ), "ಅಂಡ" (ಮೊಟ್ಟೆ) ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು: ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪುಟ್ಟ ವಿಶ್ವಾಂಡ. ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಂಧಕಾರ ತುಂಬಿದ್ದಾಗ ಈ ದೇವಿ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ತುಂಬಿದಳು. ಮಹಾಕಾಳಿ, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಮಹಾಸರಸ್ವತಿಯರೂ ಆಕೆಯ ಮಂದಹಾಸದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದರು ಎಂದು ಭಕ್ತಿಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಅಷ್ಟಭುಜೆ; ಸಿಂಹವಾಹಿನಿ. ಕಮಂಡಲು, ಧನುಸ್ಸು, ಬಾಣ, ಕಮಲ, ಅಮೃತಕಲಶ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ, ಜಪಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ "ಕೂಷ್ಮಾಂಡ" ಎಂದೇ ಹೆಸರು; ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ದಿನ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಅಡುಗೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ. ಪೂರ್ಣ ಕಥೆಗೆ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದೇವಿಯ ಕಥೆ.
ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕ
ಸುರಾಸಂಪೂರ್ಣಕಲಶಂ ರುಧಿರಾಪ್ಲುತಮೇವ ಚ ।
ದಧಾನಾ ಹಸ್ತಪದ್ಮಾಭ್ಯಾಂ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಶುಭದಾಸ್ತು ಮೇ ॥
ಅರ್ಥ: ತನ್ನ ಕರಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸುರೆಯಿಂದ (ಮದ್ಯದಿಂದ) ತುಂಬಿದ ಕಲಶವನ್ನೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಲಶವನ್ನೂ ಧರಿಸಿರುವ ಶ್ರೀ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯು ನನಗೆ ಸಕಲ ಶುಭಗಳನ್ನೂ ಕರುಣಿಸಲಿ!
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ (ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ)
- ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಮಡಿಬಟ್ಟೆ ಉಟ್ಟು, ದೇವರ ಮನೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಮುಂದೆ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ.
- ನವರಾತ್ರಿಯ ಕಲಶದ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ; ಕಲಶಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಹೂಮಾಲೆ ಏರಿಸಿ.
- ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷತೆ, ಹೂವು, ನೀರು ಹಿಡಿದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ: ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು, ಗೋತ್ರ ಹೇಳಿ, "ನವರಾತ್ರಿ ವ್ರತದ ಅಂಗವಾಗಿ ಇಂದು ಶ್ರೀ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ.
- ಧ್ಯಾನ: ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ತೇಜೋಮಯಳಾದ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ. ಮೇಲಿನ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ.
- ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ: ಆವಾಹನೆ, ಆಸನ, ಪಾದ್ಯ-ಅರ್ಘ್ಯ-ಆಚಮನ, ಸ್ನಾನ (ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ), ವಸ್ತ್ರ, ಗಂಧ-ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ-ಅಕ್ಷತೆಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಿ.
- ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ: ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳು (ದಾಸವಾಳ, ಕೆಂಪು ಗುಲಾಬಿ ಮೊದಲಾದವು).
- ಧೂಪ-ದೀಪ: ಕಸ್ತೂರಿಯ ಪರಿಮಳದ ಊದುಬತ್ತಿ ಹಚ್ಚಿ, ದೀಪ ಬೆಳಗಿ.
- ನೈವೇದ್ಯ: ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯಿಂದ (ಕೂಷ್ಮಾಂಡ) ಮಾಡಿದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಲ್ವ ಅಥವಾ ಸಿಹಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ.
- "ಓಂ ಐಂ ಹ್ರೀಂ ಕ್ಲೀಂ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾಯೈ ನಮಃ" ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ 108 ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿ, ನಂತರ ಕೆಳಗಿನ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ.
- ಶ್ರೀ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾವಳಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಕರ್ಪೂರದ ಮಂಗಳಾರತಿ ಬೆಳಗಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ-ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ.
ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ನೈವೇದ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ: ಸಿಹಿಗುಂಬಳ ಅಥವಾ ಬೂದುಗುಂಬಳವನ್ನು ಬೆಲ್ಲ, ತುಪ್ಪ, ಏಲಕ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಹಲ್ವ ಅಥವಾ ಪಾಯಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಈರುಳ್ಳಿ-ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಮೊದಲು ತಾಯಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಮನೆಮಂದಿಗೂ ಬಂದವರಿಗೂ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಹಂಚಿ. ದಾನಕ್ಕೂ ಇಂದು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಮಂತ್ರಗಳು
ಜಪಮಂತ್ರ (ಕನಿಷ್ಠ 108 ಬಾರಿ):
ಓಂ ಐಂ ಹ್ರೀಂ ಕ್ಲೀಂ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾಯೈ ನಮಃ
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಗಾಯತ್ರೀ ಮಂತ್ರ:
ಓಂ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾಯೈ ವಿದ್ಮಹೇ ಮಹಾಶಕ್ತ್ಯೈ ಚ ಧೀಮಹಿ ತನ್ನೋ ದುರ್ಗಾ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್
ಅರ್ಥ: ಕೂಷ್ಮಾಂಡೆಯನ್ನು ಅರಿಯೋಣ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಯಾದ ಆ ತಾಯಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸೋಣ; ಆ ದುರ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಿ.
ಜಪಕ್ಕೆ ನೂರೆಂಟು ಮಣಿಗಳ ಜಪಮಾಲೆ ಬಳಸಿ; ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿ, ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತು, ದೇವಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಜಪಿಸಿ. ಜಪ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಿಡಿದು ಜಪಫಲವನ್ನು ತಾಯಿಗೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿ.
ಈ ದಿನದ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ದಾನ
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಬುಧವಾರದಂದು ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ವಿಶೇಷ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗ್ರಂಥ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಹಾರವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ: ಈರುಳ್ಳಿ-ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಮಾಂಸಾಹಾರ ಬಿಟ್ಟು, ಹಾಲು-ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ. ಉಪವಾಸವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿ; ಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಒಪ್ಪೊತ್ತಿನ ಊಟ ಅಥವಾ ಫಲಾಹಾರ ಸಾಕು.
ಮೈಸೂರು ದಸರಾ: ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಗೆ ವೈಷ್ಣವೀ ಅಲಂಕಾರ (ಗರುಡವಾಹನ). ವೈಷ್ಣವಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನ ಶಕ್ತಿ; ನೀಲಮೇಘಶ್ಯಾಮೆ, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿಣಿ, ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದೆ-ಶಾರ್ಙ್ಗಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದವಳು. ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಬಯಸುವವರು ಈ ದಿನ ಆಕೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾರಾಯಣೀ ಸ್ತುತಿಯ ಶ್ಲೋಕ:
ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಶಾರ್ಙ್ಗಗೃಹೀತಪರಮಾಯುಧೇ ।
ಪ್ರಸೀದ ವೈಷ್ಣವೀರೂಪೇ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ॥
ಅರ್ಥ: ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸು ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದವಳೇ, ವೈಷ್ಣವೀರೂಪಿಣಿಯೇ, ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗು. ನಾರಾಯಣಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೈವೇದ್ಯ: ಪುಳಿಯೋಗರೆ, ತುಳಸೀದಳದೊಂದಿಗೆ ಹಾಲು. ಇದು ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಲಂಕಾರಕ್ರಮ; ದೇವಾಲಯವು ಆಯಾ ವರ್ಷ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಬದಲಾಗಬಹುದು. ತಿಥಿಗಳ ವೃದ್ಧಿ-ಕ್ಷಯಗಳಿದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಗಳು ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.
ಪೂಜೆಯ ಫಲ
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದುರ್ಗೆಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಆಯುಷ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸಿ, ರೋಗ-ದುಃಖಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮನಶ್ಶಾಂತಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ; ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಬೆಳೆದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗ್ರಂಥ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ದೇವೀ ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳು
- ಘಟಸ್ಥಾಪನೆ – ಆಶ್ವಯುಜ ಶುದ್ಧ ಪಾಡ್ಯ
- ಮೊದಲ ದಿನ: ಶೈಲಪುತ್ರಿ ಪೂಜೆ (ಪಾಡ್ಯ)
- ಎರಡನೆಯ ದಿನ: ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಪೂಜೆ (ಬಿದಿಗೆ)
- ಮೂರನೆಯ ದಿನ: ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ಪೂಜೆ (ತದಿಗೆ)
- ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನ: ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಪೂಜೆ (ಚೌತಿ)
- ಐದನೆಯ ದಿನ: ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ಪೂಜೆ (ಪಂಚಮಿ)
- ಆರನೆಯ ದಿನ: ಕಾತ್ಯಾಯನಿ ಪೂಜೆ (ಷಷ್ಠಿ)
- ಏಳನೆಯ ದಿನ: ಕಾಳರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ (ಸಪ್ತಮಿ)
- ಎಂಟನೆಯ ದಿನ: ಮಹಾಗೌರಿ ಪೂಜೆ (ಅಷ್ಟಮಿ)
- ಒಂಬತ್ತನೆಯ ದಿನ: ಸಿದ್ಧಿದಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ (ನವಮಿ)
- ಪಾರಣೆ – ವಿಜಯದಶಮಿ (ದಶಮಿ)
ಕಲಶಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ ವಿಜಯದಶಮಿಯವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳಿಗೆ ದೇವೀ ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನೋಡಿ.
ಪಠಿಸಬೇಕಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು
- ಶ್ರೀ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರ
- ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಷ್ಟಕ
- ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾವಳಿ
- ನವದುರ್ಗೆಯರು: ದುರ್ಗೆಯ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳು
ಆಧಾರ: ಶ್ರೀ ನವದುರ್ಗಾ ಆರಾಧನೆ — ನೂತಲಪಾಟಿ ರಾಜೇಶ್ವರ ಶರ್ಮ
❓ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಪೂಜೆ ಯಾವ ದಿನ?
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದೇವಿಗೆ ಯಾವ ನೈವೇದ್ಯ?
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದೇವಿಗೆ ಯಾವ ಹೂವು?
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಮಂತ್ರ ಯಾವುದು?
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಎಂದರೆ ಅರ್ಥವೇನು?
ನವರಾತ್ರಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂತಕ ಬಂದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
Comments
Please login to leave a comment
Loading comments...