ಶ್ರೀ ಮಹಾಕಾಳೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ
ಶ್ರೀ ಮಹಾಕಾಳೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ
ಧ್ಯಾನಂ |
ಶವಾರೂಢಾಂ ಮಹಾಭೀಮಾಂ ಘೋರದಂಷ್ಟ್ರಾಂ ವರಪ್ರದಾಂ
ಹಾಸ್ಯಯುಕ್ತಾಂ ತ್ರಿಣೇತ್ರಾಂಚ ಕಪಾಲ ಕರ್ತ್ರಿಕಾ ಕರಾಂ |
ಮುಕ್ತಕೇಶೀಂ ಲಲಜ್ಜಿಹ್ವಾಂ ಪಿಬಂತೀಂ ರುಧಿರಂ ಮುಹುಃ
ಚತುರ್ಬಾಹುಯುತಾಂ ದೇವೀಂ ವರಾಭಯಕರಾಂ ಸ್ಮರೇತ್ ||
ಶವಾರೂಢಾಂ ಮಹಾಭೀಮಾಂ ಘೋರದಂಷ್ಟ್ರಾಂ ಹಸನ್ಮುಖೀಂ
ಚತುರ್ಭುಜಾಂ ಖಡ್ಗಮುಂಡವರಾಭಯಕರಾಂ ಶಿವಾಂ |
ಮುಂಡಮಾಲಾಧರಾಂ ದೇವೀಂ ಲಲಜ್ಜಿಹ್ವಾಂ ದಿಗಂಬರಾಂ
ಏವಂ ಸಂಚಿಂತಯೇತ್ಕಾಳೀಂ ಶ್ಮಶನಾಲಯವಾಸಿನೀಂ ||
ಅಥ ಸ್ತೋತ್ರಂ |
ವಿಶ್ವೇಶ್ವರೀಂ ಜಗದ್ಧಾತ್ರೀಂ ಸ್ಥಿತಿಸಂಹಾರಕಾರಿಣೀಂ |
ನಿದ್ರಾಂ ಭಗವತೀಂ ವಿಷ್ಣೋರತುಲಾಂ ತೇಜಸಃ ಪ್ರಭಾಂ || 1 ||
ತ್ವಂ ಸ್ವಾಹಾ ತ್ವಂ ಸ್ವಧಾ ತ್ವಂ ಹಿ ವಷಟ್ಕಾರಃ ಸ್ವರಾತ್ಮಿಕಾ |
ಸುಧಾ ತ್ವಮಕ್ಷರೇ ನಿತ್ಯೇ ತ್ರಿಧಾ ಮಾತ್ರಾತ್ಮಿಕಾ ಸ್ಥಿತಾ || 2 ||
ಅರ್ಧಮಾತ್ರಾಸ್ಥಿತಾ ನಿತ್ಯಾ ಯಾನುಚ್ಚಾರ್ಯಾ ವಿಶೇಷತಃ |
ತ್ವಮೇವ ಸಂಧ್ಯಾ ಸಾವಿತ್ರೀ ತ್ವಂ ದೇವಿ ಜನನೀ ಪರಾ || 3 ||
ತ್ವಯೈತದ್ಧಾರ್ಯತೇ ವಿಶ್ವಂ ತ್ವಯೈತತ್ಸೃಜ್ಯತೇ ಜಗತ್ |
ತ್ವಯೈತತ್ಪಾಲ್ಯತೇ ದೇವಿ ತ್ವಮತ್ಸ್ಯಂತೇ ಚ ಸರ್ವದಾ || 4 ||
ವಿಸೃಷ್ಟೌ ಸೃಷ್ಟಿರೂಪಾ ತ್ವಂ ಸ್ಥಿತಿರೂಪಾ ಚ ಪಾಲನೇ |
ತಥಾ ಸಂಹೃತಿರೂಪಾಂತೇ ಜಗತೋಽಸ್ಯ ಜಗನ್ಮಯೇ || 5 ||
ಮಹಾವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ಮಹಾಮೇಧಾ ಮಹಾಸ್ಮೃತಿಃ |
ಮಹಾಮೋಹಾ ಚ ಭವತೀ ಮಹಾದೇವೀ ಮಹೇಶ್ವರೀ || 6 ||
ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತ್ವಂ ಚ ಸರ್ವಸ್ಯ ಗುಣತ್ರಯವಿಭಾವಿನೀ |
ಕಾಲರಾತ್ರಿರ್ಮಹಾರಾತ್ರಿರ್ಮೋಹರಾತ್ರಿಶ್ಚ ದಾರುಣಾ || 7 ||
ತ್ವಂ ಶ್ರೀಸ್ತ್ವಮೀಶ್ವರೀ ತ್ವಂ ಹ್ರೀಸ್ತ್ವಂ ಬುದ್ಧಿರ್ಬೋಧಲಕ್ಷಣಾ |
ಲಜ್ಜಾ ಪುಷ್ಟಿಸ್ತಥಾ ತುಷ್ಟಿಸ್ತ್ವಂ ಶಾಂತಿಃ ಕ್ಷಾಂತಿರೇವ ಚ || 8 ||
ಖಡ್ಗಿನೀ ಶೂಲಿನೀ ಘೋರಾ ಗದಿನೀ ಚಕ್ರಿಣೀ ತಥಾ |
ಶಂಖಿನೀ ಚಾಪಿನೀ ಬಾಣಭುಶುಂಡೀಪರಿಘಾಯುಧಾ || 9 ||
ಸೌಮ್ಯಾ ಸೌಮ್ಯತರಾಶೇಷಾ ಸೌಮ್ಯೇಭ್ಯಸ್ತ್ವತಿಸುಂದರೀ |
ಪರಾಪರಾಣಾಂ ಪರಮಾ ತ್ವಮೇವ ಪರಮೇಶ್ವರೀ || 10 ||
ಯಚ್ಚ ಕಿಂಚಿತ್ ಕ್ವಚಿದ್ವಸ್ತು ಸದಸದ್ವಾಖಿಲಾತ್ಮಿಕೇ |
ತಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಯಾ ಶಕ್ತಿಃ ಸಾ ತ್ವಂ ಕಿಂ ಸ್ತೂಯಸೇ ತದಾ || 11 ||
ಯಯಾ ತ್ವಯಾ ಜಗತ್ಸ್ರಷ್ಟಾ ಜಗತ್ಪಾತ್ಯತ್ತಿ ಯೋ ಜಗತ್ |
ಸೋಽಪಿ ನಿದ್ರಾವಶಂ ನೀತಃ ಕಸ್ತ್ವಾಂ ಸ್ತೋತುಮಿಹೇಶ್ವರಃ || 12 ||
ವಿಷ್ಣುಃ ಶರೀರಗ್ರಹಣಮಹಮೀಶಾನ ಏವ ಚ |
ಕಾರಿತಾಸ್ತೇ ಯತೋಽತಸ್ತ್ವಾಂ ಕಃ ಸ್ತೋತುಂ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ ಭವೇತ್ || 13 ||
ಸಾ ತ್ವಮಿತ್ಥಂ ಪ್ರಭಾವೈಃ ಸ್ವೈರುದಾರೈರ್ದೇವಿ ಸಂಸ್ತುತಾ |
ಮೋಹಯೈತೌ ದುರಾಧರ್ಷಾವಸುರೌ ಮಧುಕೈಟಭೌ || 14 ||
ಪ್ರಬೋಧಂ ಚ ಜಗತ್ಸ್ವಾಮೀ ನೀಯತಾಮಚ್ಯುತೋ ಲಘು |
ಬೋಧಶ್ಚ ಕ್ರಿಯತಾಮಸ್ಯ ಹಂತುಮೇತೌ ಮಹಾಸುರೌ || 15 ||
ಇತಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಕಾಳೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ |
ಅರ್ಥ
ಧ್ಯಾನ: ಶ್ಮಶಾನವಾಸಿನಿ ಕಾಳಿ
ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೊದಲು ಎರಡು ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ದೇವಿಯನ್ನು ಶವಾರೂಢಾ, ಮಹಾಭೀಮಾ, ಘೋರದಂಷ್ಟ್ರಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ನಗುಮುಖದ, ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ, ಕಪಾಲ ಮತ್ತು ಕರ್ತರಿ ಹಿಡಿದ, ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡ, ನಾಲಿಗೆ ಚಾಚಿದ ರೂಪ ಅದು. ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಅವಳ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ, ಮುಂಡ, ವರ, ಅಭಯ ಇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮುಂಡಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ ದಿಗಂಬರೆಯನ್ನು ಶ್ಮಶಾನಾಲಯವಾಸಿನೀ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ತೋತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
"ಅಥ ಸ್ತೋತ್ರಂ" ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ 15 ಶ್ಲೋಕಗಳು ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ತುತಿ. ಪ್ರಳಯದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಕಿವಿಯ ಕೊಳೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಧು ಕೈಟಭರು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ನಿದ್ರಾದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕವೇ ಅವಳನ್ನು ನಿದ್ರಾಂ ಭಗವತೀಂ ವಿಷ್ಣೋಃ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ
ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸ್ವಾಹಾ, ಸ್ವಧಾ, ವಷಟ್ಕಾರ, ಓಂಕಾರದ ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗದ ಅರ್ಧಮಾತ್ರೆ. ಸಂಧ್ಯಾ ಸಾವಿತ್ರಿಯೂ ಅವಳೇ. ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರನೇ ಶ್ಲೋಕದವರೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ, ಪಾಲನೆ, ಸಂಹಾರ ಮೂರೂ ಅವಳ ರೂಪಗಳೆಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ಮಹಾಮೇಧಾ ಮಹಾಸ್ಮೃತಿಃ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳ ಸರಣಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಏಳನೇ ಶ್ಲೋಕ ಅವಳನ್ನು ಕಾಲರಾತ್ರಿ, ಮಹಾರಾತ್ರಿ, ಮೋಹರಾತ್ರಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಎಂಟನೆಯದು ಶ್ರೀ, ಹ್ರೀ, ಬುದ್ಧಿ, ಲಜ್ಜಾ, ಪುಷ್ಟಿ, ತುಷ್ಟಿ, ಶಾಂತಿ, ಕ್ಷಾಂತಿ ಎಂದು ಅವಳ ಮೃದು ಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಖಡ್ಗ, ಶೂಲ, ಗದೆ, ಚಕ್ರ, ಶಂಖ, ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದ ಘೋರರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರೆ, ಹತ್ತನೆಯದು ಅವಳು ಸೌಮ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸುಂದರಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
11ರಿಂದ 13ನೇ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿನಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಕಾಯುವವನನ್ನೇ ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಯಾರು ಸಮರ್ಥರು, ವಿಷ್ಣು, ನಾನು ಮತ್ತು ಈಶಾನ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ದೇಹ ಪಡೆದೆವು ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಬೇಡಿಕೆ: ಮಧು ಕೈಟಭರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸು, ಪ್ರಬೋಧಂ ಚ ಜಗತ್ಸ್ವಾಮೀ ನೀಯತಾಮಚ್ಯುತೋ ಲಘು, ಅಂದರೆ ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ಬೇಗ ಎಬ್ಬಿಸು.
ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಚರಿತ್ರೆಯ ಅಧಿದೇವತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನವರಾತ್ರಿಯ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಓದುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಶ್ರೀ ಮಹಾಕಾಳೀ ಸ್ತೋತ್ರದ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಯಾವ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಬಂದಿವೆ?
ಮಹಾಕಾಳೀ ಸ್ತೋತ್ರದ 13ನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವವರು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ?
ಮಹಾಕಾಳೀ ಸ್ತೋತ್ರದ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಯ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?
ಮಹಾಕಾಳೀ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಹಿಡಿದ ಆಯುಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಯಾವ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿದೆ?
ಶ್ರೀ ಮಹಾಕಾಳೀ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು
Comments
Please login to leave a comment
Loading comments...