ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ನವರತ್ನಮಾಲಿಕಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ
ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ನವರತ್ನಮಾಲಿಕಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ
ಓಂಕಾರಪಂಜರಶುಕೀಂ ಉಪನಿಷದುದ್ಯಾನಕೇಲಿಕಲಕಂಠೀಂ |
ಆಗಮವಿಪಿನಮಯೂರೀಂ ಆರ್ಯಾಮಂತರ್ವಿಭಾವಯೇ ಗೌರೀಂ || 1 ||
ದಯಮಾನದೀರ್ಘನಯನಾಂ ದೇಶಿಕರೂಪೇಣ ದರ್ಶಿತಾಭ್ಯುದಯಾಂ |
ವಾಮಕುಚನಿಹಿತವೀಣಾಂ ವರದಾಂ ಸಂಗೀತಮಾತೃಕಾಂ ವಂದೇ || 2 ||
ಶ್ಯಾಮತನುಸೌಕುಮಾರ್ಯಾಂ ಸೌಂದರ್ಯಾನಂದಸಂಪದುನ್ಮೇಷಾಂ |
ತರುಣಿಮಕರುಣಾಪೂರಾಂ ಮದಜಲಕಲ್ಲೋಲಲೋಚನಾಂ ವಂದೇ || 3 ||
ನಖಮುಖಮುಖರಿತವೀಣಾನಾದರಸಾಸ್ವಾದನವನವೋಲ್ಲಾಸಂ |
ಮುಖಮಂಬ ಮೋದಯತು ಮಾಂ ಮುಕ್ತಾತಾಟಂಕಮುಗ್ಧಹಸಿತಂ ತೇ || 4 ||
ಸರಿಗಮಪಧನಿರತಾಂ ತಾಂ ವೀಣಾಸಂಕ್ರಾಂತಕಾಂತಹಸ್ತಾಂ ತಾಂ |
ಶಾಂತಾಂ ಮೃದುಲಸ್ವಾಂತಾಂ ಕುಚಭರತಾಂತಾಂ ನಮಾಮಿ ಶಿವಕಾಂತಾಂ || 5 ||
ಅವಟುತಟಘಟಿತಚೂಲೀತಾಡಿತತಾಲೀಪಲಾಶತಾಟಂಕಾಂ |
ವೀಣಾವಾದನವೇಲಾಕಂಪಿತಶಿರಸಂ ನಮಾಮಿ ಮಾತಂಗೀಂ || 6 ||
ವೀಣಾರವಾನುಷಂಗಂ ವಿಕಚಮುಖಾಂಭೋಜಮಾಧುರೀಭೃಂಗಂ |
ಕರುಣಾಪೂರತರಂಗಂ ಕಲಯೇ ಮಾತಂಗಕನ್ಯಕಾಪಾಂಗಂ || 7 ||
ಮಣಿಭಂಗಮೇಚಕಾಂಗೀಂ ಮಾತಂಗೀಂ ನೌಮಿ ಸಿದ್ಧಮಾತಂಗೀಂ |
ಯೌವನವನಸಾರಂಗೀಂ ಸಂಗೀತಾಂಭೋರುಹಾನುಭವಭೃಂಗೀಂ || 8 ||
ಮೇಚಕಮಾಸೇಚನಕಂ ಮಿಥ್ಯಾದೃಷ್ಟಾಂತಮಧ್ಯಭಾಗಂ ತೇ |
ಮಾತಸ್ತವ ಸ್ವರೂಪಂ ಮಂಗಳಸಂಗೀತಸೌರಭಂ ಮನ್ಯೇ || 9 ||
ನವರತ್ನಮಾಲ್ಯಮೇತದ್ರಚಿತಂ ಮಾತಂಗಕನ್ಯಕಾಭರಣಂ |
ಯಃ ಪಠತಿ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತಃ ಸಃ ಭವೇದ್ವಾಗೀಶ್ವರಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ || 10 ||
ಇತಿ ಕಾಳಿದಾಸ ಕೃತ ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ನವರತ್ನಮಾಲಿಕಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ |
ಅರ್ಥ
ಸ್ತೋತ್ರದ ರಚನೆ
ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ನವರತ್ನಮಾಲಿಕಾ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಒಂಬತ್ತು ರತ್ನಗಳಂತೆ ದೇವಿಯ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ; ಹತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕ ಫಲಶ್ರುತಿ. ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಇದನ್ನು ಕಾಳಿದಾಸ ಕೃತ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುವ ದೇವಿ ಶ್ಯಾಮಲೆ, ಅಂದರೆ ಮಾತಂಗಿ; ಕಪ್ಪು ಮೈಬಣ್ಣದ, ವೀಣೆ ಹಿಡಿದ ವಿದ್ಯಾದೇವತೆ.
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವ
ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಓಂಕಾರಪಂಜರಶುಕೀ, ಓಂಕಾರವೆಂಬ ಪಂಜರದ ಗಿಳಿ; ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಕೋಗಿಲೆ; ಆಗಮಗಳ ಕಾಡಿನ ನವಿಲು. ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕ ದಯೆ ತುಂಬಿದ ಉದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳ, ಗುರುರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುವ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೀಣೆ ಇರಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಗೀತಮಾತೃಕೆಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕ ಅವಳ ಶ್ಯಾಮಲ ಮೈಯ ಕೋಮಲತೆಯನ್ನೂ ಕರುಣೆ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಹೊಗಳುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉಗುರಿನಿಂದ ಮೀಟಿದ ವೀಣಾನಾದದಲ್ಲಿ ಸಂತಸಗೊಂಡ, ಮುತ್ತಿನ ಓಲೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಅವಳ ಮುಗುಳ್ನಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಆನಂದಗೊಳಿಸಲಿ ಎಂದು ಕವಿ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.
ಐದನೇ ಶ್ಲೋಕ ಸರಿಗಮಪಧನಿರತಾಂ ಎಂದು ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನೇ ಶ್ಲೋಕದೊಳಗೆ ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಶಿವಕಾಂತೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಆರನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಾಳೆಗರಿಯ ಓಲೆ ಧರಿಸಿ, ವೀಣೆ ನುಡಿಸುವಾಗ ತಲೆದೂಗುವ ಮಾತಂಗಿಯ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಏಳನೇ ಶ್ಲೋಕ ಮಾತಂಗಕನ್ಯೆಯ ಕರುಣೆಯ ಅಲೆಗಳಂತಹ ಕಡೆಗಣ್ಣನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಎಂಟನೇ ಶ್ಲೋಕ ಅವಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾತಂಗಿ, ಸಂಗೀತವೆಂಬ ಕಮಲದ ಮಧುವನ್ನು ಸವಿಯುವ ದುಂಬಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂಬತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಅವಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಂಗಳ ಸಂಗೀತದ ಸುಗಂಧ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಫಲಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಪಠಣ
ಹತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾತಂಗಕನ್ಯೆಯ ಆಭರಣವಾದ ಈ ನವರತ್ನಮಾಲೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವವನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವಾಗೀಶ್ವರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯುವವರು ಅಭ್ಯಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಶ್ಯಾಮಲಾ ನವರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ರೂಢಿ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಶ್ಯಾಮಲಾ ನವರತ್ನಮಾಲಿಕಾ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕರ್ತೃ ಯಾರು?
ನವರತ್ನಮಾಲಿಕೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಶ್ಯಾಮಲಾ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬಂದಿದೆ?
ಶ್ಯಾಮಲಾ ನವರತ್ನಮಾಲಿಕೆಯ ಫಲಶ್ರುತಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಶ್ಯಾಮಲಾ ನವರತ್ನಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಮಾತಂಗಿ ಎಂದು ಎಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ?
ಶ್ಯಾಮಲಾ ನವರತ್ನಮಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವುದು ರೂಢಿ?
ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು
Comments
Please login to leave a comment
Loading comments...