ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿಯ ಕಥೆ – ನವರಾತ್ರಿಯ ಎರಡನೆಯ ದಿನದ ದೇವಿ

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವಳು; ನವರಾತ್ರಿಯ ಎರಡನೆಯ ದಿನ, ದ್ವಿತೀಯೆಯಂದು ಆಕೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳು ಪಾರ್ವತಿ ಮಾಡಿದ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸಿನ ರೂಪವೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲು ಹಿಡಿದ, ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರದ ಶಾಂತ ತಾಯಿ ಆಕೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕ

ದಧಾನಾ ಕರಪದ್ಮಾಭ್ಯಾಂ ಅಕ್ಷಮಾಲಾಕಮಂಡಲೂ । ದೇವೀ ಪ್ರಸೀದತು ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣ್ಯನುತ್ತಮಾ ॥

ತನ್ನ ಕರಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನೂ ಕಮಂಡಲುವನ್ನೂ ಧರಿಸಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಲಿ ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ.

ಉಳಿದ ದೇವಿಯರ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ, ವೃಷಭ, ತ್ರಿಶೂಲ, ಖಡ್ಗಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಎರಡೇ — ಜಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲು. ಆಯುಧವಿಲ್ಲದ ಈ ರೂಪದ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ.

"ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ" ಎಂದರೆ ಏನು?

"ಬ್ರಹ್ಮ" ಎಂದರೆ ವೇದ, ತತ್ತ್ವ, ತಪಸ್ಸು. "ಚಾರಿಣಿ" ಎಂದರೆ ಆಚರಿಸುವವಳು. ತಪಸ್ಸನ್ನೇ ಬದುಕಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆಚರಿಸಿದವಳು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ.

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ಕಥೆ

ನಾರದರ ಮಾತು

ದಕ್ಷಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸತೀದೇವಿ ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳಾಗಿ ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಳು. ಆಕೆಗೆ ಪಾರ್ವತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ನಾರದ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಬಾಯಿಂದ ಶಿವನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಬೆಳೆದಳು.

ಒಂದು ದಿನ ನಾರದರು ಹಿಮವಂತನ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಹೇಳಿದರು: "ಈಕೆ ಶಿವನ ಪತ್ನಿಯಾಗಲೆಂದೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೆ ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕು." ಆ ದಿನದಿಂದಲೇ ಪಾರ್ವತಿ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತಳು.

ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಏನೂ ಇಲ್ಲದವರೆಗೆ

ಆಕೆಯ ತಪಸ್ಸು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತ ಹೋಯಿತು:

• ಮೊದಲ ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಂದಳು.
• ಮುಂದಿನ ನೂರು ವರ್ಷ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಮಾತ್ರ.
• ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷ ಮರದಿಂದ ಉದುರಿದ ಒಣಎಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ.
• ಆಮೇಲೆ ಕೆಲಕಾಲ ಗಾಳಿಯನ್ನು, ಬಹುಕಾಲ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ.
• ಕೊನೆಗೆ ಆಹಾರವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದಳು.

ಅಪರ್ಣಾ ಮತ್ತು ಉಮಾ

ಉದುರಿದ ಎಲೆಯನ್ನೂ (ಪರ್ಣ) ಬಿಟ್ಟು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಗೆ ಅಪರ್ಣಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೃಶಳಾದ ಮಗಳನ್ನು ಕಂಡು ತಾಯಿ ಮೇನಾದೇವಿಯ ಕರುಳು ಕಿತ್ತುಬಂತು. "ಉ ಮಾ" — ಮಗಳೇ, ಬೇಡ — ಎಂದು ತಡೆದಳು. ತಾಯಿಯ ಆ ಎರಡಕ್ಷರದ ಮೊರೆಯೇ ಆಕೆಗೆ ಉಮಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಆದರೂ ಪಾರ್ವತಿ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ತಪಸ್ಸಿನ ತಾಪ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ನಡುಗಿಸಿತು.

ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಆಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವನು ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಂದನು. "ಇಷ್ಟು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಯಾಕೆ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. "ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆಯಲು" ಎಂದು ಪಾರ್ವತಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

ಅಷ್ಟು ಕೇಳಿದ್ದೇ ತಡ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಿವನನ್ನು ನಿಂದಿಸತೊಡಗಿದನು. ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಕೋಪ ಉಕ್ಕಿತು. ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಶಿವನಿಂದೆ ಕೇಳಿ ಸತಿ ದೇಹವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಳು. ಈ ಬಾರಿ ಆಕೆ ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಂಡಳು; ನಿಂದೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಶಿವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದಳು.

ಆಕೆಯ ಭಕ್ತಿಗೂ ಸಂಯಮಕ್ಕೂ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶಿವನು ತನ್ನ ನಿಜರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವುದಾಗಿ ಮಾತುಕೊಟ್ಟನು. ತಪಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಉಪವಾಸ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕೋಪವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದೂ ತಪಸ್ಸೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಘಟನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ರೂಪ

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿ ಬಿಳಿಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಕಮಂಡಲು ಹಿಡಿದು, ಪ್ರಶಾಂತ ಮುಖದಿಂದ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ವಾಹನವಿಲ್ಲದೆ, ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುವವಳು ಈಕೆ.

• ಜಪಮಾಲೆ — ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನದ ಸಂಕೇತ.
• ಕಮಂಡಲು — ಜ್ಞಾನಾಮೃತದ ಸಂಕೇತ.

ಎರಡನೆಯ ದಿನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ಪೂಜೆ

• ಹೂವು — ಬಿಳಿಯ ಹೂವುಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮಲ್ಲಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ರೂಢಿ. ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ದಿನದ ಪೂಜೆಗೆ ಹೂವಿಗೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ.
• ನೈವೇದ್ಯ — ಪಾಯಸ ಮತ್ತು ಮೊಸರನ್ನವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ್ಧತಿ.
• ಮಂತ್ರ — ಓಂ ಐಂ ಹ್ರೀಂ ಕ್ಲೀಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣ್ಯೈ ನಮಃ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೂರೆಂಟು ಬಾರಿ ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ತಪಸ್ಸಿನ ದೇವಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಿಯಮವನ್ನಾದರೂ ಪಾಲಿಸುವುದು — ಒಂದು ಹೊತ್ತಿನ ಉಪವಾಸ, ಮೌನವಾಗಿ ಜಪ, ಅಥವಾ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಂದಿನಿಂದ ಬಿಡುವುದು — ಆಕೆಯ ಪೂಜೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಹಿರಿಯರು.

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಓದುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳು, ದೀರ್ಘ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಈಕೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.