ಶೈಲಪುತ್ರಿ ದೇವಿಯ ಕಥೆ – ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ದಿನದ ದೇವಿ

ಶೈಲಪುತ್ರಿ ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವಳು; ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ದಿನ, ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿಪದೆಯಂದು ಆಕೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಶೈಲ" ಎಂದರೆ ಪರ್ವತ — ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ಶೈಲಪುತ್ರಿ. ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯೇ ದಕ್ಷಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮಗಳು ಸತೀದೇವಿ.

ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕ

ವಂದೇ ವಾಂಛಿತಲಾಭಾಯ ಚಂದ್ರಾರ್ಧಕೃತಶೇಖರಾಂ । ವೃಷಾರೂಢಾಂ ಶೂಲಧರಾಂ ಶೈಲಪುತ್ರೀಂ ಯಶಸ್ವಿನೀಂ ॥

ಅರ್ಧಚಂದ್ರನನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿನಿ ಶೈಲಪುತ್ರಿ ದೇವಿಗೆ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸಲೆಂದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ — ಇದು ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥ.

ಶ್ಲೋಕದ ಮೊದಲ ಪದವೇ "ವಂದೇ ವಾಂಛಿತಲಾಭಾಯ" — ಬಯಸಿದ್ದು ದೊರೆಯಲಿ ಎಂದು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡುವ ದಿನ ಈ ಮಾತು ಎಷ್ಟು ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ ನೋಡಿ.

ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಕಥೆ

ದಕ್ಷನ ಮಗಳು ಸತಿ

ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಕಥೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದು ಆಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಿಂದ. ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಪ್ರಜಾಪತಿಯೂ ಒಬ್ಬ. ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಸತೀದೇವಿ.

ಸತಿಯ ಮನಸ್ಸು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೇ ಶಿವನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತ್ತು. ದಕ್ಷನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ಶಿವನು ಒಬ್ಬ ಯೋಗಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಸತಿ ಅವನನ್ನೇ ವರಿಸಿದಳು. ಸ್ಮಶಾನವಾಸಿ, ಭಸ್ಮಧಾರಿ ಅಳಿಯ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಎಂದೂ ಹಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಕರೆಯದ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮಗಳು

ಕೆಲವು ಕಾಲದ ನಂತರ ದಕ್ಷನು ಒಂದು ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಆಹ್ವಾನ ಹೋಯಿತು — ಶಿವನಿಗೂ ಸತಿಗೂ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲ.

ಆದರೂ ತಂದೆಯ ಮನೆಯ ಯಜ್ಞ; ಹೋಗಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಸತಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದಳು. ಕರೆಯದ ಕಡೆ ಹೋದರೆ ಅವಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶಿವನು ತಡೆದನು. ಆದರೂ ಆಕೆ ಹೊರಟಳು.

ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಆಯಿತು. ದಕ್ಷನು ಮಗಳನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದನು; ಎಲ್ಲರ ಎದುರೇ ಶಿವನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದನು. ತನಗಾದ ಅವಮಾನವನ್ನು ಸತಿ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಳು, ಆದರೆ ಪತಿಯ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲೇ ಯೋಗಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಳು.

ವೀರಭದ್ರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳು

ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಶಿವನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಜಟೆಯಿಂದ ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ವೀರಭದ್ರ ದಕ್ಷಯಜ್ಞವನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದನು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರನ ಗುಡಿಗಳು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೇ ಕಥೆ.

ಕೋಪ ಇಳಿದ ಮೇಲೆ ಉಳಿದದ್ದು ದುಃಖ ಮಾತ್ರ. ಶಿವನು ಸತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಲೋಕವೆಲ್ಲ ಅಲೆಯತೊಡಗಿದನು. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕೆಲಸವೇ ನಿಂತುಹೋಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಾಗ ವಿಷ್ಣುವು ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಆ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿಸಿದನು. ಆ ತುಂಡುಗಳು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳೆಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಾದವು.

ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳಾಗಿ ಮರುಜನ್ಮ

ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸತಿ ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಪರ್ವತರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಶೈಲಪುತ್ರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು.

ಜನ್ಮ ಬದಲಾದರೂ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೂ ಆಕೆ ಶಿವನಿಗಾಗಿಯೇ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು — ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ನಡುವೆ ಕುಳಿತು. ಆಕೆಯ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಶಿವನು ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮರಳಿ ಪಡೆದಳು. ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ಕಥೆಯೇ ಎರಡನೆಯ ದಿನದ ದೇವಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯ ಕಥೆ.

ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ರೂಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥ

ಶೈಲಪುತ್ರಿ ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಕಮಲ, ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಚಂದ್ರ.

• ವೃಷಭ — ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸಂಕೇತ. ಪರ್ವತದ ಮಗಳಿಗೆ ಅಲುಗಾಡದ ವಾಹನ.
• ತ್ರಿಶೂಲ — ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕೆಂಬ ಸೂಚನೆ.
• ಕಮಲ — ಪಾವಿತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತ.
• ಅರ್ಧಚಂದ್ರ — ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ನವರಾತ್ರಿ ಶೈಲಪುತ್ರಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸುಂದರ ಅರ್ಥವಿದೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಯಾವ ಸಾಧನೆಗೂ ಮೊದಲು ಬೇಕಾದದ್ದು ಪರ್ವತದಂತಹ ದೃಢ ನೆಲೆ.

ಮೊದಲ ದಿನ ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಪೂಜೆ

ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ, ಅದರ ಜೊತೆಗೇ ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

• ಹೂವು — ಶೈಲಪುತ್ರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಹೂವುಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಗುಲಾಬಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ರೂಢಿ.
• ನೈವೇದ್ಯ — ಹಾಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಿಹಿಯನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ್ಧತಿ.
• ದೀಪ — ತುಪ್ಪದ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಾರೆ.
• ಮಂತ್ರ — ಓಂ ಐಂ ಹ್ರೀಂ ಕ್ಲೀಂ ಶೈಲಪುತ್ರ್ಯೈ ನಮಃ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೂರೆಂಟು ಬಾರಿ ಜಪಿಸುವುದು ವಿಶೇಷ.

ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳಿ, ದೇವಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಂಡು ಜಪ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಪೂಜೆಗೆ ಒಂದು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಶೈಲಪುತ್ರಿಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಮನೋಬಲ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಸತಿ-ಶಿವರ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ, ದಾಂಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಖ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿಯೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.