ಶ್ರೀ ವೇಂಕಟೇಶ ಪ್ರಪತ್ತಿ

ಶ್ರೀ ವೇಂಕಟೇಶ ಪ್ರಪತ್ತಿ ಎಂದರೆ ವೇಂಕಟೇಶ್ವರನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಹದಿನಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳು. ತಿರುಮಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಸುಪ್ರಭಾತ, ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ, ಮಂಗಳಾಶಾಸನದಿಂದ ಮುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳ ಕರ್ತೃ ಪ್ರತಿವಾದಿ ಭಯಂಕರಂ ಅಣ್ಣನ್ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹದಿನೈದನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕವಿ "ಸೌಮ್ಯ ಜಾಮಾತೃ ಮುನಿಗಳು (ಮಣವಾಳ ಮಾಮುನಿಗಳು) ಈ ಪಾದಗಳನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿದರು" ಎಂದು ತನ್ನ ಗುರುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎರಡರಿಂದ ಹದಿನೈದನೇ ಶ್ಲೋಕದವರೆಗೆ "ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶಚರಣೌ ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ", ಅಂದರೆ "ಶ್ರೀ ವೇಂಕಟೇಶನ ಎರಡು ಪಾದಗಳನ್ನು ಶರಣು ಹೊಂದುತ್ತೇನೆ" ಎಂಬ ಸಾಲು ಮರುಕಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1: ಮೊದಲು ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ವಂದನೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಭಕ್ತರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಅವನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜಗನ್ಮಾತೆಯನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನ ಮೂಲಕವೇ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಸೇರುವುದು ಕ್ರಮ.

ಶ್ಲೋಕ 2: ಕೃಪಾಸಾಗರ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ನಮಿಸುವವರಲ್ಲಿ ವಾತ್ಸಲ್ಯವುಳ್ಳ, ಸುಲಭನಾದ, ಆಶ್ರಿತರಿಗೆ ಪಾರಿಜಾತದಂತಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಶರಣು.

ಶ್ಲೋಕ 3–8: ಪಾದಗಳ ಸೌಂದರ್ಯದ ವರ್ಣನೆ. ಪರಿಮಳದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ನೋಡಿದರೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣುವ ಪಾದಗಳು; ಅಂಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಧ್ವಜ, ಕಲಶ, ಛತ್ರ, ವಜ್ರ, ಅಂಕುಶ, ಕಮಲ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ರೇಖೆಗಳು; ಪದ್ಮರಾಗವನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಕೆಂಪು, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಉಗುರುಗಳ ಕಾಂತಿ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಅಳುಕಿನಿಂದಲೂ ಒತ್ತಿದರೂ ದಣಿಯುವಷ್ಟು ಕೋಮಲವಾದವು; ಶ್ರೀದೇವಿ, ಭೂದೇವಿ, ನೀಳಾದೇವಿಯರ ಕೈಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಂಪಾದವು.

ಶ್ಲೋಕ 9–12: ನಮಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವಾದಿಗಳ ಕಿರೀಟರತ್ನಗಳ ಬೆಳಕೇ ಈ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನೀರಾಜನ. ವೇದವು "ವಿಷ್ಣೋಃ ಪದೇ ಪರಮೇ ಮಧ್ವ ಉತ್ಸಃ" ಎಂದು ಹೊಗಳಿದ ಪಾದಗಳು; ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ "ಶರಣು ಬಾ" ಎಂದ ಸ್ವಾಮಿ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಅದೇ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ, ಕಾಳಿಂಗನ ಹೆಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ವೇಂಕಟಾದ್ರಿಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪಾದಗಳು.

ಶ್ಲೋಕ 13–15: ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬಾಡದ ಹೂವುಗಳಂತೆ ಅಲಂಕಾರವಾದ, ಮಗುವಿಗೆ ತಾಯಿಯ ಎದೆಹಾಲಿನಂತೆ ಶರಣಾಗತರಿಗೆ ಮೊದಲ ಆಸರೆಯಾದ ಪಾದಗಳು; ಅವುಗಳಿಗೆ ಅವೇ ಸಮಾನ. ಅವನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿದವರು ನನ್ನ ಗುರು.

ಶ್ಲೋಕ 16: ಶ್ರೀದೇವಿಯೇ ಮಧ್ಯಸ್ಥಳಾಗಿ, ನೀನೇ ಉಪಾಯವೂ ಗುರಿಯೂ ಆಗಿರುವಾಗ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಸೇವಕನಾಗಿಯೇ ಇರಲಿ; ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

ಮಹತ್ವ

ಪ್ರಪತ್ತಿ ಎಂದರೆ "ನನ್ನಿಂದ ಏನೂ ಆಗದು, ನೀನೇ ಗತಿ" ಎಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾಗುವುದು. ಸುಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಭಕ್ತ ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನೇ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಿರುಮಲೆಯ ಮೂರ್ತಿಯ ಬಲಗೈ ಪಾದಗಳತ್ತ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಸಂಕೇತದ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಮುಂಜಾನೆ ಸುಪ್ರಭಾತ ಮತ್ತು ವೇಂಕಟೇಶ ಸ್ತೋತ್ರದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ, ಕೊನೆಗೆ ಮಂಗಳಾಶಾಸನ ಹೇಳುವುದು ತಿರುಮಲೆಯ ಕ್ರಮ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ತುಳಸಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಪಠಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. ಶನಿವಾರಗಳು, ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ಪುರಟಾಸಿ ಮಾಸದ ಶನಿವಾರಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳು.