||ಅಥ ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶಮಂಗಲಾಶಾಸನಂ||
ಶ್ರಿಯಃ ಕಾಂತಾಯ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಯೇ ನಿಧಯೇಽರ್ಥಿನಾಂ
ಶ್ರೀವೇಂಕಟನಿವಾಸಾಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಯ ಮಂಗಲಂ || 1 ||
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸವಿಭ್ರಮಾಲೋಕ ಸುಭ್ರೂ ವಿಭ್ರಮಚಕ್ಷುಷೇ
ಚಕ್ಷುಷೇ ಸರ್ವಲೋಕಾನಾಂ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 2 ||
ಶ್ರೀ ವೇಂಕಟಾದ್ರಿ ಶೃಂಗಾಂಗ್ರ ಮಂಗಲಾಭರಣಾಂಘ್ರಯೇ
ಮಂಗಲಾನಾಂ ನಿವಾಸಾಯ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 3 ||
ಸರ್ವಾವಯವಸೌಂದರ್ಯ ಸಂಪದಾ ಸರ್ವಚೇತಸಾಂ
ಸದಾ ಸಮ್ಮೋಹನಾಯಾಸ್ತು ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 4 ||
ನಿತ್ಯಾಯ ನಿರವದ್ಯಾಯ ಸತ್ಯಾನಂದಚಿದಾತ್ಮನೇ
ಸರ್ವಾಂತರಾತ್ಮನೇ ಶ್ರೀಮದ್ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 5 ||
ಸ್ವತಸ್ಸರ್ವವಿದೇ ಸರ್ವ ಶಕ್ತಯೇ ಸರ್ವಶೇಷಿಣೇ
ಸುಲಭಾಯ ಸುಶೀಲಾಯ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 6 ||
ಪರಸ್ಮೈ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಪೂರ್ಣಕಾಮಾಯ ಪರಮಾತ್ಮನೇ
ಪ್ರಯುಂಜೇ ಪರತತ್ತ್ವಾಯ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 7 ||
ಆಕಾಲ ತತ್ತ್ವಮಶ್ರಾಂತಂ ಆತ್ಮನಾಂ ಅನುಪಶ್ಯತಾಂ
ಅತೃಪ್ತ್ಯಮೃತರೂಪಾಯ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 8 ||
ಪ್ರಾಯಸ್ಸ್ವಚರಣೌ ಪುಂಸಾಂ ಶರಣ್ಯತ್ವೇನ ಪಾಣಿನಾ
ಕೃಪಯಾಽಽದಿಶತೇ ಶ್ರೀಮದ್ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 9 ||
ದಯಾಮೃತ ತರಂಗಿಣ್ಯಾಸ್ತರಂಗೈರಿವ ಶೀತಲೈಃ
ಅಪಾಂಗೈಃ ಸಿಂಚತೇ ವಿಶ್ವಂ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 10 ||
ಸ್ರಗ್ಭೂಷಾಂಬರಹೇತೀನಾಂ ಸುಷಮಾವಹ ಮೂರ್ತಯೇ
ಸರ್ವಾರ್ತಿ ಶಮನಾಯಾಸ್ತು ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 11 ||
ಶ್ರೀವೈಕುಂಠವಿರಕ್ತಾಯ ಸ್ವಾಮಿಪುಷ್ಕರಿಣೀತಟೇ
ರಮಯಾ ರಮಮಾಣಾಯ ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ || 12 ||
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಜಾಮಾತೃಮುನಿ ಮಾನಸವಾಸಿನೇ
ಸರ್ವಲೋಕ ನಿವಾಸಾಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಯ ಮಂಗಲಂ || 13 ||
ಮಂಗಲಾಶಾಸನಪರೈರ್ಮದಾಚಾರ್ಯ ಪುರೋಗಮೈಃ
ಸರ್ವೈಶ್ಚ ಪೂರ್ವೈರಾಚಾರ್ಯೈಃ ಸತ್ಕೃತಾಯಾಸ್ತು ಮಂಗಲಂ || 14 ||ಇತಿ ಶ್ರೀವೇಂಕಟೇಶಮಂಗಲಾಶಾಸನಂ||
||ಓಂ ತತ್ ಸತ್||
ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)
ಶ್ರೀ ವೇಂಕಟೇಶ ಮಂಗಳಾಶಾಸನವು ತಿರುಮಲೆಯ ಮುಂಜಾನೆಯ ಸೇವೆಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ. ಸುಪ್ರಭಾತದಿಂದ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಹೊಗಳಿ, ಪ್ರಪತ್ತಿಯಿಂದ ಶರಣಾದ ನಂತರ ಭಕ್ತ "ಸ್ವಾಮಿ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ" ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳೂ "ವೇಂಕಟೇಶಾಯ ಮಂಗಲಂ" ಅಥವಾ "ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಯ ಮಂಗಲಂ" ಎಂಬ ಮಾತಿನಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ದೇವರಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಬೇಡದೆ ದೇವರಿಗೇ ಶುಭ ಹಾರೈಸುವುದು ಆಳ್ವಾರರ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಭಾವ; ಪೆರಿಯಾಳ್ವಾರರ "ಪಲ್ಲಾಂಡು" ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಮಾದರಿ. ಸುಪ್ರಭಾತ ಸರಣಿಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಂತೆ ಇದೂ ಪ್ರತಿವಾದಿ ಭಯಂಕರಂ ಅಣ್ಣನ್ ಅವರ ರಚನೆ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 1–3: ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಪ್ರಿಯನಾದ, ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಗಳ ನಿಧಿಯಾದ, ಬೇಡುವವರಿಗೆ ನಿಧಿಯಂತಿರುವ ವೇಂಕಟನಿವಾಸನಿಗೆ ಮಂಗಳ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸುಂದರ ಹುಬ್ಬುಗಳ ಲೀಲಾನೋಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟಿರುವ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಣಾಗಿರುವವನಿಗೆ ಮಂಗಳ. ವೇಂಕಟಾದ್ರಿಯ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಆಭರಣವಾದ ಪಾದಗಳುಳ್ಳ, ಮಂಗಳಗಳಿಗೇ ನೆಲೆಯಾದವನಿಗೆ ಮಂಗಳ.
ಶ್ಲೋಕ 4–8: ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುವವನು; ನಿತ್ಯನೂ ದೋಷರಹಿತನೂ ಸತ್ಯ-ಆನಂದ-ಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪನೂ ಎಲ್ಲರ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯೂ ಆದವನು; ಸ್ವಭಾವತಃ ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ಎಲ್ಲದರ ಒಡೆಯನಾದರೂ ಸುಲಭನೂ ಸುಶೀಲನೂ ಆದವನು; ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಪರಮಾತ್ಮ; ಸದಾ ಅವನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವವರಿಗೂ ತೃಪ್ತಿಯೇ ಆಗದಷ್ಟು ಸವಿಯಾದ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪ. ಇಂಥ ವೇಂಕಟೇಶನಿಗೆ ಮಂಗಳ.
ಶ್ಲೋಕ 9–11: ತನ್ನ ಪಾದಗಳೇ ಜನರಿಗೆ ಶರಣು ಎಂದು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕೈಯಿಂದ ತೋರಿಸುವವನು; ದಯೆಯ ನದಿಯ ತಂಪಾದ ಅಲೆಗಳಂತಹ ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ತಣಿಸುವವನು; ಹಾರ, ಆಭರಣ, ವಸ್ತ್ರ, ಆಯುಧಗಳಿಗೇ ಶೋಭೆ ತರುವ ರೂಪದವನು, ಎಲ್ಲರ ದುಃಖ ಕಳೆಯುವವನು.
ಶ್ಲೋಕ 12–14: ವೈಕುಂಠವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಹರಿಸುವವನು; ಸುಂದರ ಜಾಮಾತೃ ಮುನಿಗಳ (ಮಣವಾಳ ಮಾಮುನಿಗಳ) ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕವಿ, ತನ್ನ ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಆಚಾರ್ಯರೂ ಮಂಗಳಾಶಾಸನ ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಿದ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಮಂಗಳ ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ದೇವರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಬೇಡುತ್ತೇವೆ. ಮಂಗಳಾಶಾಸನ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ: ತಾಯಿ ಮಗುವಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ತೆಗೆಯುವಂತೆ, ಭಕ್ತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಶುಭ ಹಾರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಪ್ರೀತಿಯೇ ಭಕ್ತಿಯ ಉನ್ನತ ರೂಪ ಎಂಬುದು ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವರ ಬೋಧನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಪೂಜೆ, ಭಜನೆ, ಹರಿಕಥೆ, ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವಗಳು ಮಂಗಳ ಹಾಡಿನಿಂದಲೇ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ.
ಮುಂಜಾನೆ ಸುಪ್ರಭಾತ, ಸ್ತೋತ್ರ, ಪ್ರಪತ್ತಿಯ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡುವುದು ಕ್ರಮ. ದಿನದ ಪೂಜೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ ಆರತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದರೆ ಪೂಜೆ ಪೂರ್ಣವಾದ ಭಾವ ಬರುತ್ತದೆ. ಶನಿವಾರಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಇದನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಪೂರ ಆರತಿ ಬೆಳಗುತ್ತಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿ.
Please login to leave a comment
Loading comments...
