ಕ್ಷೀರಾಂಭೋನಿಧಿಮಂಥನೋದ್ಭವವಿಷಾತ್ ಸಂದಹ್ಯಮಾನಾನ್ ಸುರಾನ್
ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನವಲೋಕ್ಯ ಯಃ ಕರುಣಯಾ ಹಾಲಾಹಲಾಖ್ಯಂ ವಿಷಂ |
ನಿಃಶಂಕಂ ನಿಜಲೀಲಯಾ ಕವಲಯನ್ಲೋಕಾನುರಕ್ಷಾದರಾ-
-ದಾರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣಃ ಸ ಭಗವಾನ್ ಗಂಗಾಧರೋ ಮೇ ಗತಿಃ || 1 ||
ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ವಾದು ನಿಪೀಯ ಮಾತುಲಗೃಹೇ ಗತ್ವಾ ಸ್ವಕೀಯಂ ಗೃಹಂ
ಕ್ಷೀರಾಲಾಭವಶೇನ ಖಿನ್ನಮನಸೇ ಘೋರಂ ತಪಃ ಕುರ್ವತೇ |
ಕಾರುಣ್ಯಾದುಪಮನ್ಯವೇ ನಿರವಧಿಂ ಕ್ಷೀರಾಂಬುಧಿಂ ದತ್ತವಾನ್
ಆರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣಃ ಸ ಭಗವಾನ್ ಗಂಗಾಧರೋ ಮೇ ಗತಿಃ || 2 ||
ಮೃತ್ಯುಂ ವಕ್ಷಸಿ ತಾಡಯನ್ ನಿಜಪದಧ್ಯಾನೈಕಭಕ್ತಂ ಮುನಿಂ
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಮಪಾಲಯತ್ ಕರುಣಯಾ ಲಿಂಗಾದ್ವಿನಿರ್ಗತ್ಯ ಯಃ |
ನೇತ್ರಾಂಭೋಜಸಮರ್ಪಣೇನ ಹರಯೇಽಭೀಷ್ಟಂ ರಥಾಂಗಂ ದದೌ
ಆರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣಃ ಸ ಭಗವಾನ್ ಗಂಗಾಧರೋ ಮೇ ಗತಿಃ || 3 ||
ವ್ಯೂಢಂ ದ್ರೋಣಜಯದ್ರಥಾದಿರಥಿಕೈಃ ಸೈನ್ಯಂ ಮಹತ್ ಕೌರವಂ
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕೃಷ್ಣಸಹಾಯವಂತಮಪಿ ತಂ ಭೀತಂ ಪ್ರಪನ್ನಾರ್ತಿಹಾ |
ಪಾರ್ಥಂ ರಕ್ಷಿತವಾನಮೋಘವಿಷಯಂ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಮುದ್ಬೋಧಯನ್
ಆರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣಃ ಸ ಭಗವಾನ್ ಗಂಗಾಧರೋ ಮೇ ಗತಿಃ || 4 ||
ಬಾಲಂ ಶೈವಕುಲೋದ್ಭವಂ ಪರಿಹಸತ್ ಸ್ವಜ್ಞಾತಿಪಕ್ಷಾಕುಲಂ
ಖಿದ್ಯಂತಂ ತವ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪುಷ್ಪನಿಚಯಂ ದಾತುಂ ಸಮುದ್ಯತ್ಕರಂ |
ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಽನಮ್ಯ ವಿರಿಂಚಿರಮ್ಯನಗರೇ ಪೂಜಾಂ ತ್ವದೀಯಂ ಭಜನ್
ಆರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣಃ ಸ ಭಗವಾನ್ ಗಂಗಾಧರೋ ಮೇ ಗತಿಃ || 5 ||
ಸಂತ್ರಸ್ತೇಷು ಪುರಾ ಸುರಾಸುರಭಯಾದಿಂದ್ರಾದಿಬೃಂದಾರಕೇ-
-ಽಶ್ವಾರೂಢೋ ಧರಣೀರಥಂ ಶ್ರುತಿಹಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಮುರಾರಿಂ ಶರಂ |
ರಕ್ಷನ್ ಯಃ ಕೃಪಯಾ ಸಮಸ್ತವಿಬುಧಾನ್ ಜಿತ್ವಾ ಪುರಾರೀನ್ ಕ್ಷಣಾತ್
ಆರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣಃ ಸ ಭಗವಾನ್ ಗಂಗಾಧರೋ ಮೇ ಗತಿಃ || 6 ||
ಶ್ರೌತಸ್ಮಾರ್ತಪಥೇ ಪರಾಙ್ಮುಖಮಪಿ ಪ್ರೋದ್ಯನ್ಮಹಾಪಾತಕಂ
ವಿಶ್ವಾತೀತಮಪಿ ತ್ವಮೇವ ಗತಿರಿತ್ಯಾಲಾಪಯಂತಂ ಸಕೃತ್ |
ರಕ್ಷನ್ ಯಃ ಕರುಣಾಪಯೋನಿಧಿರಿತಿ ಪ್ರಾಪ್ತಪ್ರಸಿದ್ಧಿಃ ಪುರಾ
ಆರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣಃ ಸ ಭಗವಾನ್ ಗಂಗಾಧರೋ ಮೇ ಗತಿಃ || 7 ||
ಗಾಂಗಂ ವೇಗಮವಾಪ್ಯ ಮಾನ್ಯವಿಬುಧೈಃ ಸೋಢುಂ ಪುರಾ ಯಾಚಿತೋ
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಕ್ತಭಗೀರಥೇನ ವಿನತೋ ರುದ್ರೋ ಜಟಾಮಂಡಲೇ |
ಕಾರುಣ್ಯಾದವನೀತಲೇ ಸುರನದೀಮಾಪೂರಯತ್ ಪಾವನೀಂ
ಆರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣಃ ಸ ಭಗವಾನ್ ಗಂಗಾಧರೋ ಮೇ ಗತಿಃ || 8 ||
ಇತಿ ಶ್ರೀಮದಪ್ಪಯದೀಕ್ಷಿತವಿರಚಿತಂ ಶ್ರೀ ಗಂಗಾಧರ ಸ್ತೋತ್ರಂ |
ಶ್ರೀ ಗಂಗಾಧರ ಸ್ತೋತ್ರಂ, ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಾದ ಅಪ್ಪಯ್ಯ ದೀಕ್ಷಿತರು ರಚಿಸಿದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶಿವನನ್ನು "ಗಂಗಾಧರ" ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಗಾಧರ ಎಂದರೆ ಪವಿತ್ರ ಗಂಗೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದವನು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾಧರನು ಕೇವಲ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭಕ್ತರ ದುಃಖಗಳನ್ನು, ಭಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ, ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾದೇವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶ್ಲೋಕವೂ ಶಿವನ 'ಆರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣ' ಗುಣವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ – ಅಂದರೆ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧನಿರುವ ದೇವನೆಂದು.
ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಭಯಭೀತರಾದಾಗ, ಶಿವನು ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆ ವಿಷವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಪಾನ ಮಾಡಿ, ಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಕರುಣಾಮಯಿ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕವು ಉಪಮನ್ಯು ಮುನಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿದ್ದಾಗ ಹಾಲಿಲ್ಲದೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟ ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ, ಶಿವನು ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಷಯ ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಅವನ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸಿದನು. ಇದು ಶಿವನ ಭಕ್ತವಾತ್ಸಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳ ಆಯಸ್ಸುಳ್ಳ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮುನಿ ಯಮದೂತರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದಾಗ, ಶಿವನು ಲಿಂಗದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಯಮನನ್ನು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದು, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನಿಗೆ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿದ ಕರುಣಾಮೂರ್ತಿಯೂ ಆತನೇ.
ನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೌರವರ ಬೃಹತ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯಭೀತನಾದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಶಿವನು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದನು. ಐದನೇ ಶ್ಲೋಕವು, ಚಿಕ್ಕ ಶೈವ ಭಕ್ತನೊಬ್ಬ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಸಹ ಅವನ ಭಕ್ತಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವನು ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿದನು. ಆರನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳು ಅಸುರರಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದಾಗ, ಶಿವನು ಸ್ವತಃ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಥವನ್ನಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಬಾಣವನ್ನಾಗಿ, ವೇದಗಳನ್ನು ಕುದುರೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ದೇವಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಪರಾಕ್ರಮಿ.
ಏಳನೇ ಶ್ಲೋಕವು, ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನೆಸಗಿದವರೂ ಸಹ ಒಮ್ಮೆ 'ಶಿವನೇ ನಮ್ಮ ಗತಿ' ಎಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನುಡಿದರೆ, ಶಿವನು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನ ಕರುಣೆ ಅಪಾರವಾದದ್ದು. ಎಂಟನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾ ನದಿಯು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ಪ್ರಚಂಡ ವೇಗವನ್ನು ಭೂಮಿ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರದೆಂದು ದೇವತೆಗಳು ಭಯಪಟ್ಟರು. ಆಗ ಭಗೀರಥನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು, ಶಿವನು ಗಂಗೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಘಟನೆಗಳು ಶಿವನು 'ಆರ್ತತ್ರಾಣಪರಾಯಣ' – ಅಂದರೆ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ದೇವನೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಪಠಣವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಯ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಿ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಯೋಜನಗಳು (Benefits):
Please login to leave a comment
Loading comments...