ಶ್ರೀ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ನಾರದ ಪುರಾಣ)

ಶ್ರೀ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಸ್ತೋತ್ರಂ "ಜಟಾಧರಂ ಪಾಂಡುರಾಂಗಂ" ಎಂಬ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಹದಿನೆಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತುತಿ. ಸ್ತೋತ್ರದ ವಿನಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ನಾರದರು, ಛಂದಸ್ಸು ಅನುಷ್ಟುಪ್, ದೇವತೆ ಶ್ರೀ ದತ್ತ ಪರಮಾತ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ; ಕೊನೆಯ ಇತಿ ವಾಕ್ಯ ಇದನ್ನು ನಾರದಪುರಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಹದಿನಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳು "ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ" ಎಂಬ ಒಂದೇ ನಮನದಿಂದ ಮುಗಿಯುವುದರಿಂದ ಮನೆಮಂದಿ ಸೇರಿ ಹೇಳಲು ಸುಲಭ. ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ "ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಅಷ್ಟಕ" ಎಂದು ಮುದ್ರಿಸುವುದೂ ಉಂಟು.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಧ್ಯಾನ: ಜಟೆ ಧರಿಸಿದ, ಬಿಳುಪಾದ ದೇಹದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದ, ಕರುಣೆಯ ನಿಧಿಯಾದ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 1–3: ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಕಾಪಾಡಿ, ಲಯಗೊಳಿಸುವವನು; ಸಂಸಾರದ ಪಾಶದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವನು. ಮುಪ್ಪು-ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವ, ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ದಿಗಂಬರ ದಯಾಮೂರ್ತಿ. ಕರ್ಪೂರದಂತೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಹೊಳೆಯುವ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ದತ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 4–6: ಉದ್ದ-ಗಿಡ್ಡ, ತೆಳು-ದಪ್ಪ ಎಂಬ ಆಕಾರಗಳಿಗೂ, ಹೆಸರು-ಗೋತ್ರಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದವನು; ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬೆಳಕಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವವನು. ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನೂ ಯಜ್ಞವೂ ಅವನೇ. ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವ, ಹೀಗೆ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಸ್ವರೂಪನಾದ ದತ್ತನನ್ನು ಆರನೇ ಶ್ಲೋಕ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 7–9: ಭೋಗ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಎರಡಕ್ಕೂ ಆಶ್ರಯನಾದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ, ಸದಾ ಉದಯಿಸಿರುವ ಪರಬ್ರಹ್ಮ. ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಮಾತಾಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು; ಮಾತಾಪುರವನ್ನು ಇಂದಿನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾಹೂರು ಎಂದು ಭಕ್ತರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 10–12: ಊರೂರು, ಮನೆಮನೆಗೆ ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಗುವ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆ ಹಿಡಿದ, ಬಗೆಬಗೆಯ ರುಚಿಯ ಭಿಕ್ಷೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದತ್ತನ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದ ಮುದ್ರೆ ತೋರುವ, ಆಕಾಶವನ್ನೇ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಹೊದ್ದ ಅವಧೂತ, ದೇಹವಿದ್ದರೂ ದೇಹಭಾವವಿಲ್ಲದವನು.

ಶ್ಲೋಕ 13–16: ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾದ, ತ್ರಿಶೂಲ-ಗದೆ ಹಿಡಿದು ವನಮಾಲೆ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿದ, ಕ್ಷರ-ಅಕ್ಷರ ಎರಡೂ ಆಗಿರುವ, ಸಗುಣ-ನಿರ್ಗುಣ ರೂಪನಾದ ದತ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 17–18: ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಶತ್ರುಭಯವನ್ನು ಕಳೆದು ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳು ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದತ್ತನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾರದರು ಈ ದಿವ್ಯ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಹಾಡಿದರು ಎಂಬುದು ಕೊನೆಯ ಮಾತು.

ಮಹತ್ವ

ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ ಮೂವರೂ ಒಂದಾಗಿ ಅತ್ರಿ-ಅನಸೂಯರ ಮಗನಾಗಿ ಬಂದ ದತ್ತನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಸರಳ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ. ಒಂದೆಡೆ ತ್ರಿಶೂಲ, ಗದೆ ಹಿಡಿದ ದೇವರು; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವ ಅವಧೂತ. ಎರಡೂ ಒಬ್ಬನೇ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಸುವುದು ಇದರ ಸೊಗಸು. ಗುರುಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ಬೆಳೆಸುವ ಸ್ತೋತ್ರ ಇದು.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಗುರುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನವಾದ ಮೇಲೆ ದತ್ತನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಮೊದಲು ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕ ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಹದಿನೆಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ. ಮಾರ್ಗಶಿರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದತ್ತ ಜಯಂತಿ (ಡಿಸೆಂಬರ್) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ ದಿನವೂ ಹೇಳುವುದು ವಿಶೇಷ. ಹೂವು, ತುಳಸಿ ಅಥವಾ ಬಿಲ್ವ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ಪೊಂಗಲ್ ನೈವೇದ್ಯ ಇಡಬಹುದು. ಗುರುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುವುದು ದತ್ತನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸಾಕು; ಸಮಯವಿದ್ದರೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ.