ಶ್ರೀ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಧ್ಯಾನಂ

ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಉದ್ದೇಶ

ಜಪ ಅಥವಾ ಪೂಜೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ದೇವರ ರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳುವ ವರ್ಣನೆಯೇ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕ. ಶ್ರೀ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಇವನ್ನು ರಚಿಸಿದವರ ಹೆಸರು ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಐದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸಣ್ಣ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಆರನೆಯದು ಉದ್ದವಾದ ವೃತ್ತ.

ತತ್ತ್ವದಿಂದ ರೂಪದೆಡೆಗೆ

ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ದತ್ತನನ್ನು ಶಿವಂ ಶಾಂತಂ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಮದ್ವಯಂ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಂಗಳಕರನು, ಶಾಂತನು, ಸತ್-ಚಿತ್-ಆನಂದ ಸ್ವರೂಪನು, ಎರಡನೆಯದಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮರೂಪನು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥ. ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮೊದಲು ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ರೂಪ ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತದೆ: ಇಂದ್ರನೀಲ ಮಣಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಮೈ, ತನ್ನದೇ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವನು, ಅವಧೂತಂ ದಿಗಂಬರಂ. ಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮೈತುಂಬ ಭಸ್ಮ, ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಟಾಜೂಟ, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಅರಳಿದ ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.

ಜಗದ್ಗುರುವಾಗಿ ದತ್ತ

ನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ಲೋಕ ಅವನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವನು ಜ್ಞಾನಯೋಗದ ನಿಧಿ, ವಿಶ್ವಗುರು, ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಕನಿಕರ ತೋರುವವನು, ಎಲ್ಲದರ ಸಾಕ್ಷಿ, ಸಿದ್ಧರು ಸೇವಿಸುವವನು. ಐದನೇ ಶ್ಲೋಕ ಜಟಾಧಾರಿಯಾದ, ಬಿಳುಪು ಮೈಬಣ್ಣದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶೂಲ ಹಿಡಿದ ಕೃಪಾನಿಧಿಯನ್ನು ಸರ್ವರೋಗಹರ ಎಂದು ಕರೆದು ಭಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರು ಕೈಗಳ ರೂಪ

ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಾದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕರಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲು, ನಡುವಿನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಡಮರು ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲ, ಮೇಲಿನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಚಕ್ರ. ಹೀಗೆ ಭುಜಷಟ್ಕಯುಕ್ತನಾದ, ಅತ್ರಿ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ವರ ನೀಡಿದ ದತ್ತನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಧ್ಯಾನ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಗುರುವಾರಗಳಂದು, ದತ್ತ ಜಯಂತಿಯಂದು ಮತ್ತು ಗುರುಚರಿತ್ರೆ ಪಾರಾಯಣಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಈ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಓದಿ, ನಂತರ ಜಪ ಆರಂಭಿಸುವುದು ರೂಢಿ.