ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗಂ

ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗವು ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತುತಿ. ಹಾವು ಹರಿಯುವಂತೆ ಏರಿಳಿಯುವ ಈ ಲಯದಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ "ಭುಜಂಗ" ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳು "ಗಣಾಧೀಶಮೀಶಾನಸೂನುಂ ತಮೀಡೇ" ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿಯಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ "ಗಣಗಳ ಒಡೆಯನಾದ, ಈಶಾನನ (ಶಿವನ) ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ". ಸೊಂಟದ ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ಕಿಣಿಕಿಣಿ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ನರ್ತಿಸುವ ಗಣಪತಿಯ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಸ್ತೋತ್ರ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1: ಸಣ್ಣ ಗಂಟೆಗಳ ನಾದದಿಂದ ಮನೋಹರನಾದ, ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಮಲದಂತಹ ಪಾದಗಳಿಂದ ತಾಂಡವ ಮಾಡುವ, ದುಂಡಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಸರ್ಪವನ್ನು ಹಾರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 2: ವೀಣೆಯ ನಾದದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನವಾದ ಮುಖ, ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಮಾದಳ ಹಣ್ಣು, ಮದಜಲದ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿದ ದುಂಬಿಗಳ ಸಾಲು.

ಶ್ಲೋಕ 3: ದಾಸವಾಳದ ಹೂವು, ರತ್ನ, ಹವಳ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನೆಯ ಕೆಂಪಿನಂತಹ ಕಾಂತಿ; ಲಂಬೋದರ, ವಕ್ರತುಂಡ, ಏಕದಂತ.

ಶ್ಲೋಕ 4–5: ರತ್ನಮಾಲೆಗಳ ಕಿರೀಟ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಚಂದ್ರಕಲೆ; ಸಂಸಾರ ಬಂಧನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು. ಮೇಲೆತ್ತಿದ ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ತೋಳುಗಳು, ಚಲಿಸುವ ಹುಬ್ಬುಗಳು; ದೇವಕನ್ಯೆಯರು ಚಾಮರ ಬೀಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 6: ಮಿನುಗುವ ಕಂದು ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕರುಣೆಯೇ ಮೈವೆತ್ತ ಲೀಲಾವತಾರ; ಯೋಗಿಗಳು ಅವನನ್ನು ನಾದ-ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನೆಂದು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 7: ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತೋತ್ರ ರೂಪದಿಂದ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಏಕಾಕ್ಷರವಾದ ಓಂಕಾರ, ನಿರ್ಮಲ, ವಿಕಲ್ಪರಹಿತ, ಗುಣಾತೀತ, ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಆನಂದ, ವೇದಗಳ ಗರ್ಭ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ ಆ ಪುರಾಣಪುರುಷನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 8: ಚಿದಾನಂದಘನನಾದ, ಶಾಂತನಾದ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಲಯಗೊಳಿಸುವ, ಅನಂತ ಲೀಲೆಯ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವಿಶ್ವದ ಬೀಜವೇ, ಈಶಪುತ್ರನೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.

ಶ್ಲೋಕ 9: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ, ಅವನ ಮಾತು ಫಲಿಸುತ್ತದೆ; ಗಣೇಶ ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೆ ದುರ್ಲಭವಾದುದು ಯಾವುದು?

ಮಹತ್ವ

ಒಂದೇ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುವ ಮುದ್ದು ಗಣಪತಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ, ಓಂಕಾರಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿರಾಕಾರ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೂ ಇದ್ದಾನೆ; ಇದೇ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗದ ವಿಶೇಷ. ಲಯಬದ್ಧ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಇದು ಹಾಡಲು ಸುಲಭ, ಭಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸೂಕ್ತ. ಮಾತು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಉಪನ್ಯಾಸಕರು, ಗಾಯಕರು ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಒಂಬತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕವೇ "ಪ್ರಾತರುತ್ಥಾಯ" ಎಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ನಂತರ ಪಠಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನಾನಂತರ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಗರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ. ಸಂಕಷ್ಟಿ ಚತುರ್ಥಿಯ ಸಂಜೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹಾಡುವುದು ವಿಶೇಷ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಲಯ ತಪ್ಪದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.