ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗಂ

ಸಂಪಾದನೆ: ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಿಲ್ಲ
0 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

ರಣತ್ಕ್ಷುದ್ರಘಂಟಾನಿನಾದಾಭಿರಾಮಂ
ಚಲತ್ತಾಂಡವೋದ್ದಂಡವತ್ಪದ್ಮತಾಲಂ |
ಲಸತ್ತುಂದಿಲಾಂಗೋಪರಿವ್ಯಾಲಹಾರಂ
ಗಣಾಧೀಶಮೀಶಾನಸೂನುಂ ತಮೀಡೇ || 1 ||

ಧ್ವನಿಧ್ವಂಸವೀಣಾಲಯೋಲ್ಲಾಸಿವಕ್ತ್ರಂ
ಸ್ಫುರಚ್ಛುಂಡದಂಡೋಲ್ಲಸದ್ಬೀಜಪೂರಂ |
ಗಲದ್ದರ್ಪಸೌಗಂಧ್ಯಲೋಲಾಲಿಮಾಲಂ
ಗಣಾಧೀಶಮೀಶಾನಸೂನುಂ ತಮೀಡೇ || 2 ||

ಪ್ರಕಾಶಜ್ಜಪಾರಕ್ತರತ್ನಪ್ರಸೂನ-
ಪ್ರವಾಲಪ್ರಭಾತಾರುಣಜ್ಯೋತಿರೇಕಂ |
ಪ್ರಲಂಬೋದರಂ ವಕ್ರತುಂಡೈಕದಂತಂ
ಗಣಾಧೀಶಮೀಶಾನಸೂನುಂ ತಮೀಡೇ || 3 ||

ವಿಚಿತ್ರಸ್ಫುರದ್ರತ್ನಮಾಲಾಕಿರೀಟಂ
ಕಿರೀಟೋಲ್ಲಸಚ್ಚಂದ್ರರೇಖಾವಿಭೂಷಂ |
ವಿಭೂಷೈಕಭೂಶಂ ಭವಧ್ವಂಸಹೇತುಂ
ಗಣಾಧೀಶಮೀಶಾನಸೂನುಂ ತಮೀಡೇ || 4 ||

ಉದಂಚದ್ಭುಜಾವಲ್ಲರೀದೃಶ್ಯಮೂಲೋ-
ಚ್ಚಲದ್ಭ್ರೂಲತಾವಿಭ್ರಮಭ್ರಾಜದಕ್ಷಂ |
ಮರುತ್ಸುಂದರೀಚಾಮರೈಃ ಸೇವ್ಯಮಾನಂ
ಗಣಾಧೀಶಮೀಶಾನಸೂನುಂ ತಮೀಡೇ || 5 ||

ಸ್ಫುರನ್ನಿಷ್ಠುರಾಲೋಲಪಿಂಗಾಕ್ಷಿತಾರಂ
ಕೃಪಾಕೋಮಲೋದಾರಲೀಲಾವತಾರಂ |
ಕಲಾಬಿಂದುಗಂ ಗೀಯತೇ ಯೋಗಿವರ್ಯೈ-
ರ್ಗಣಾಧೀಶಮೀಶಾನಸೂನುಂ ತಮೀಡೇ || 6 ||

ಯಮೇಕಾಕ್ಷರಂ ನಿರ್ಮಲಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ
ಗುಣಾತೀತಮಾನಂದಮಾಕಾರಶೂನ್ಯಂ |
ಪರಂ ಪಾರಮೋಂಕಾರಮಾಮ್ನಾಯಗರ್ಭಂ
ವದಂತಿ ಪ್ರಗಲ್ಭಂ ಪುರಾಣಂ ತಮೀಡೇ || 7 ||

ಚಿದಾನಂದಸಾಂದ್ರಾಯ ಶಾಂತಾಯ ತುಭ್ಯಂ
ನಮೋ ವಿಶ್ವಕರ್ತ್ರೇ ಚ ಹರ್ತ್ರೇ ಚ ತುಭ್ಯಂ |
ನಮೋಽನಂತಲೀಲಾಯ ಕೈವಲ್ಯಭಾಸೇ
ನಮೋ ವಿಶ್ವಬೀಜ ಪ್ರಸೀದೇಶಸೂನೋ || 8 ||

ಇಮಂ ಸುಸ್ತವಂ ಪ್ರಾತರುತ್ಥಾಯ ಭಕ್ತ್ಯಾ
ಪಠೇದ್ಯಸ್ತು ಮರ್ತ್ಯೋ ಲಭೇತ್ಸರ್ವಕಾಮಾನ್ |
ಗಣೇಶಪ್ರಸಾದೇನ ಸಿಧ್ಯಂತಿ ವಾಚೋ
ಗಣೇಶೇ ವಿಭೌ ದುರ್ಲಭಂ ಕಿಂ ಪ್ರಸನ್ನೇ || 9 ||

ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)

ಅರ್ಥ

ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗವು ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತುತಿ. ಹಾವು ಹರಿಯುವಂತೆ ಏರಿಳಿಯುವ ಈ ಲಯದಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ "ಭುಜಂಗ" ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳು "ಗಣಾಧೀಶಮೀಶಾನಸೂನುಂ ತಮೀಡೇ" ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿಯಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ "ಗಣಗಳ ಒಡೆಯನಾದ, ಈಶಾನನ (ಶಿವನ) ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ". ಸೊಂಟದ ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ಕಿಣಿಕಿಣಿ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ನರ್ತಿಸುವ ಗಣಪತಿಯ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಸ್ತೋತ್ರ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1: ಸಣ್ಣ ಗಂಟೆಗಳ ನಾದದಿಂದ ಮನೋಹರನಾದ, ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಮಲದಂತಹ ಪಾದಗಳಿಂದ ತಾಂಡವ ಮಾಡುವ, ದುಂಡಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಸರ್ಪವನ್ನು ಹಾರವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 2: ವೀಣೆಯ ನಾದದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನವಾದ ಮುಖ, ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಮಾದಳ ಹಣ್ಣು, ಮದಜಲದ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿದ ದುಂಬಿಗಳ ಸಾಲು.

ಶ್ಲೋಕ 3: ದಾಸವಾಳದ ಹೂವು, ರತ್ನ, ಹವಳ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನೆಯ ಕೆಂಪಿನಂತಹ ಕಾಂತಿ; ಲಂಬೋದರ, ವಕ್ರತುಂಡ, ಏಕದಂತ.

ಶ್ಲೋಕ 4–5: ರತ್ನಮಾಲೆಗಳ ಕಿರೀಟ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಚಂದ್ರಕಲೆ; ಸಂಸಾರ ಬಂಧನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು. ಮೇಲೆತ್ತಿದ ಬಳ್ಳಿಯಂತಹ ತೋಳುಗಳು, ಚಲಿಸುವ ಹುಬ್ಬುಗಳು; ದೇವಕನ್ಯೆಯರು ಚಾಮರ ಬೀಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 6: ಮಿನುಗುವ ಕಂದು ಕಣ್ಣುಗಳು, ಕರುಣೆಯೇ ಮೈವೆತ್ತ ಲೀಲಾವತಾರ; ಯೋಗಿಗಳು ಅವನನ್ನು ನಾದ-ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನೆಂದು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 7: ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತೋತ್ರ ರೂಪದಿಂದ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಏಕಾಕ್ಷರವಾದ ಓಂಕಾರ, ನಿರ್ಮಲ, ವಿಕಲ್ಪರಹಿತ, ಗುಣಾತೀತ, ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಆನಂದ, ವೇದಗಳ ಗರ್ಭ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯಾರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ ಆ ಪುರಾಣಪುರುಷನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 8: ಚಿದಾನಂದಘನನಾದ, ಶಾಂತನಾದ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಲಯಗೊಳಿಸುವ, ಅನಂತ ಲೀಲೆಯ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವಿಶ್ವದ ಬೀಜವೇ, ಈಶಪುತ್ರನೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.

ಶ್ಲೋಕ 9: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ, ಅವನ ಮಾತು ಫಲಿಸುತ್ತದೆ; ಗಣೇಶ ಪ್ರಸನ್ನನಾದರೆ ದುರ್ಲಭವಾದುದು ಯಾವುದು?

ಮಹತ್ವ

ಒಂದೇ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುವ ಮುದ್ದು ಗಣಪತಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ, ಓಂಕಾರಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿರಾಕಾರ ಪರಬ್ರಹ್ಮನೂ ಇದ್ದಾನೆ; ಇದೇ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗದ ವಿಶೇಷ. ಲಯಬದ್ಧ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಇದು ಹಾಡಲು ಸುಲಭ, ಭಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸೂಕ್ತ. ಮಾತು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಉಪನ್ಯಾಸಕರು, ಗಾಯಕರು ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಒಂಬತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕವೇ "ಪ್ರಾತರುತ್ಥಾಯ" ಎಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ನಂತರ ಪಠಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನಾನಂತರ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಗರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ. ಸಂಕಷ್ಟಿ ಚತುರ್ಥಿಯ ಸಂಜೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹಾಡುವುದು ವಿಶೇಷ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಲಯ ತಪ್ಪದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಪದಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗವನ್ನು ಯಾರು ರಚಿಸಿದರು?
ಇದು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭುಜಂಗ, ಶಿವ ಭುಜಂಗ ಮುಂತಾದ ಇದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಇತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.
ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಏಕೆ?
ಇದು ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹ್ರಸ್ವ-ದೀರ್ಘ-ದೀರ್ಘ ಎಂಬ ಗುಂಪು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಹಾವು ಹರಿಯುವಂತಹ ಈ ಲಯದಿಂದ ಆ ಹೆಸರು.
ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗವನ್ನು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಬೇಕು?
ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕವೇ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಂಕಷ್ಟಿ ಚತುರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಸಂಜೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲೂ ಹಾಡಬಹುದು.
ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗದ 'ಗಣಾಧೀಶಮೀಶಾನಸೂನುಂ ತಮೀಡೇ' ಎಂದರೆ ಏನು?
ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ, ಈಶಾನನಾದ ಶಿವನ ಮಗನಾದ ಆ ದೇವನನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಮೊದಲ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಈ ಸಾಲಿನಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಭುಜಂಗವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಏಕೆ?
ಗಣೇಶನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಮಾತು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಓದು, ಭಾಷಣ, ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯುವವರು ಇದನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ರೂಢಿಯಿದೆ.

Comments

Please login to leave a comment

Loading comments...