ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನಂ
ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರಭಗವತ್ಪಾದೈಃ ವಿರಚಿತಂ ||ಶ್ರೀಗಣೇಶಪಂಚರತ್ನಂ||
ಮುದಾಕರಾತ್ತಮೋದಕಂ ಸದಾ ವಿಮುಕ್ತಿಸಾಧಕಂ
ಕಲಾಧರಾವತಂಸಕಂ ವಿಲಾಸಿಲೋಕರಕ್ಷಕಂ |
ಅನಾಯಕೈಕನಾಯಕಂ ವಿನಾಶಿತೇಭದೈತ್ಯಕಂ
ನತಾಶುಭಾಶುನಾಶಕಂ ನಮಾಮಿ ತಂ ವಿನಾಯಕಂ || 1 ||
ನತೇತರಾತಿಭೀಕರಂ ನವೋದಿತಾರ್ಕಭಾಸ್ವರಂ
ನಮತ್ಸುರಾರಿನಿರ್ಜರಂ ನತಾಧಿಕಾಪದುದ್ಧರಂ |
ಸುರೇಶ್ವರಂ ನಿಧೀಶ್ವರಂ ಗಜೇಶ್ವರಂ ಗಣೇಶ್ವರಂ
ಮಹೇಶ್ವರಂ ತಮಾಶ್ರಯೇ ಪರಾತ್ಪರಂ ನಿರಂತರಂ || 2 ||
ಸಮಸ್ತಲೋಕಶಂಕರಂ ನಿರಸ್ತದೈತ್ಯಕುಂಜರಂ
ದರೇತರೋದರಂ ವರಂ ವರೇಭವಕ್ತ್ರಮಕ್ಷರಂ |
ಕೃಪಾಕರಂ ಕ್ಷಮಾಕರಂ ಮುದಾಕರಂ ಯಶಸ್ಕರಂ
ಮನಸ್ಕರಂ ನಮಸ್ಕೃತಾಂ ನಮಸ್ಕರೋಮಿ ಭಾಸ್ವರಂ || 3 ||
ಅಕಿಂಚನಾರ್ತಿಮಾರ್ಜನಂ ಚಿರಂತನೋಕ್ತಿಭಾಜನಂ
ಪುರಾರಿಪೂರ್ವನಂದನಂ ಸುರಾರಿಗರ್ವಚರ್ವಣಂ |
ಪ್ರಪಂಚನಾಶಭೀಷಣಂ ಧನಂಜಯಾದಿಭೂಷಣಂ
ಕಪೋಲದಾನವಾರಣಂ ಭಜೇ ಪುರಾಣವಾರಣಂ || 4 ||
ನಿತಾಂತಕಾಂತದಂತಕಾಂತಿಮಂತಕಾಂತಕಾತ್ಮಜಂ
ಅಚಿಂತ್ಯರೂಪಮಂತಹೀನಮಂತರಾಯಕೃಂತನಂ |
ಹೃದಂತರೇ ನಿರಂತರಂ ವಸಂತಮೇವ ಯೋಗಿನಾಂ
ತಮೇಕದಂತಮೇವ ತಂ ವಿಚಿಂತಯಾಮಿ ಸಂತತಂ || 5 ||
ಮಹಾಗಣೇಶಪಂಚರತ್ನಮಾದರೇಣ ಯೋಽನ್ವಹಂ
ಪ್ರಜಲ್ಪತಿ ಪ್ರಭಾತಕೇ ಹೃದಿ ಸ್ಮರನ್ ಗಣೇಶ್ವರಂ |
ಅರೋಗತಾಂ ಅದೋಷತಾಂ ಸುಸಾಹಿತೀಂ ಸುಪುತ್ರತಾಂ
ಸಮೀಹಿತಾಯುರಷ್ಟಭೂತಿಮಭ್ಯುಪೈತಿ ಸೋಽಚಿರಾತ್ || 6 ||
ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)
ಅರ್ಥ
ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನಂ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಗಣಪತಿ ಸ್ತೋತ್ರ. ಐದು "ರತ್ನ"ಗಳಂತಹ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಆರನೆಯದು ಫಲಶ್ರುತಿ. ಮೊದಲ ಸಾಲೇ "ಮುದಾಕರಾತ್ತಮೋದಕಂ", ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೋದಕ ಹಿಡಿದವನು. ಪಂಚಚಾಮರ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲಘು-ಗುರು ಅಕ್ಷರಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಹಾಡುವಾಗ ತಾಳಬದ್ಧವಾದ ನಡಿಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕೇ ಮಕ್ಕಳೂ ಇದನ್ನು ಬೇಗ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ
ಶ್ಲೋಕ 1: ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೋದಕ ಹಿಡಿದು ಸದಾ ಮುಕ್ತಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರುವವನು, ಚಂದ್ರನನ್ನು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದವನು, ಲೋಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನು, ಒಡೆಯರಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಒಡೆಯ, ಗಜಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದವನು, ನಮಿಸುವವರ ಅಶುಭವನ್ನು ಬೇಗ ನಾಶಮಾಡುವವನು; ಆ ವಿನಾಯಕನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಶ್ಲೋಕ 2: ಅಹಂಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರ, ಹೊಸದಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವನು, ದೇವ-ದಾನವರಿಬ್ಬರೂ ನಮಿಸುವವನು, ಭಕ್ತರನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತುವವನು. ಸುರೇಶ್ವರ, ನಿಧೀಶ್ವರ, ಗಜೇಶ್ವರ, ಗಣೇಶ್ವರನಾದ ಅವನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 3: ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಮಂಗಳ ಮಾಡುವವನು, ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯವನು, ಆನೆಮೊಗದವನು, ಕೃಪೆ, ಕ್ಷಮೆ, ಸಂತೋಷ, ಕೀರ್ತಿ ಕೊಡುವವನು, ನಮಿಸುವವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸು ನೀಡುವವನು. ಆ ತೇಜಸ್ವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 4: ಬಡವರ ಕಷ್ಟ ಒರೆಸುವವನು, ವೇದವಾಕ್ಯಗಳು ಹೊಗಳುವವನು, ಶಿವನ ಹಿರಿಯ ಮಗ, ಅಸುರರ ಗರ್ವ ಮುರಿದವನು, ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನು. ಆ ಪುರಾತನ ಗಜಮುಖನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 5: ಸುಂದರ ದಂತದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ, ಯಮನನ್ನೇ ಗೆದ್ದ ಶಿವನ ಮಗ, ಊಹಿಸಲಾಗದ ರೂಪದವನು, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವನು, ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವವನು, ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸುವವನು. ಆ ಏಕದಂತನನ್ನೇ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 6 (ಫಲಶ್ರುತಿ): ಈ ಮಹಾಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆನೆದು ಹೇಳುವವರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ, ದೋಷರಹಿತ ಜೀವನ, ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಕ್ಕಳು, ದೀರ್ಘ ಆಯುಸ್ಸು, ಅಷ್ಟೈಶ್ವರ್ಯ ಬೇಗ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ತೋತ್ರವೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಮಹತ್ವ
ಗಣಪತಿಯ ರೂಪ, ಕರುಣೆ, ಶೌರ್ಯ, ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ತತ್ತ್ವರೂಪ ಎಲ್ಲವೂ ಐದೇ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ. ಹೊಸ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸುವ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುವ, ಊರಿಗೆ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ ಅನೇಕರು ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ತರಗತಿಗಳ ಆರಂಭದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿಯೂ ಇದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ
ಫಲಶ್ರುತಿಯೇ "ಪ್ರಭಾತಕೇ", ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಗಣಪತಿಗೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ. ಸಂಕಷ್ಟಿ ಚತುರ್ಥಿ, ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ, ಮಂಗಳವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಬಾರಿ ಹೇಳುವ ರೂಢಿಯೂ ಇದೆ. ದೂರ್ವೆ, ಕೆಂಪು ದಾಸವಾಳ, ಮೋದಕ ಅಥವಾ ಕಡಲೆ-ಬೆಲ್ಲ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನವನ್ನು ಯಾರು ರಚಿಸಿದರು?
ಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನವನ್ನು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕು?
ಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನದಲ್ಲಿ "ಮುದಾಕರಾತ್ತಮೋದಕಂ" ಎಂದರೆ ಏನು?
ಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹೇಳಬೇಕು?
ಗಣೇಶ ಪಂಚರತ್ನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ?
ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು
Comments
Please login to leave a comment
Loading comments...