ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕಂ

ಸಂಪಾದನೆ: ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಿಲ್ಲ
0 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕಂ

ಧ್ಯಾನಂ –
ಮಾಣಿಕ್ಯವೀಣಾಮುಪಲಾಲಯಂತೀಂ
ಮದಾಲಸಾಂ ಮಂಜುಲವಾಗ್ವಿಲಾಸಾಂ |
ಮಾಹೇಂದ್ರನೀಲದ್ಯುತಿಕೋಮಲಾಂಗೀಂ
ಮಾತಂಗಕನ್ಯಾಂ ಮನಸಾ ಸ್ಮರಾಮಿ || 1 ||

ಚತುರ್ಭುಜೇ ಚಂದ್ರಕಳಾವತಂಸೇ
ಕುಚೋನ್ನತೇ ಕುಂಕುಮರಾಗ ಶೋಣೇ |
ಪುಂಡ್ರೇಕ್ಷುಪಾಶಾಂಕುಶಪುಷ್ಪಬಾಣ-
-ಹಸ್ತೇ ನಮಸ್ತೇ ಜಗದೇಕಮಾತಃ || 2 ||

ಮಾತಾ ಮರಕತಶ್ಯಾಮಾ ಮಾತಂಗೀ ಮದಶಾಲಿನೀ |
ಕುರ್ಯಾತ್ಕಟಾಕ್ಷಂ ಕಳ್ಯಾಣೀ ಕದಂಬವನವಾಸಿನೀ || 3 ||

ಜಯ ಮಾತಂಗತನಯೇ ಜಯ ನೀಲೋತ್ಪಲದ್ಯುತೇ |
ಜಯ ಸಂಗೀತರಸಿಕೇ ಜಯ ಲೀಲಾಶುಕಪ್ರಿಯೇ || 4 ||

ದಂಡಕಂ –
ಜಯ ಜನನಿ ಸುಧಾ ಸಮುದ್ರಾಂತರುದ್ಯನ್ ಮಣಿದ್ವೀಪ ಸಂರೂಢ ಬಿಲ್ವಾಟವೀಮಧ್ಯಕಲ್ಪದ್ರುಮಾಕಲ್ಪ ಕಾದಂಬಕಾಂತಾರ ವಾಸಪ್ರಿಯೇ ಕೃತ್ತಿವಾಸಃಪ್ರಿಯೇ ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರಿಯೇ |

ಸಾದರಾರಬ್ಧ ಸಂಗೀತ ಸಂಭಾವನಾ ಸಂಭ್ರಮಾಲೋಲ ನೀಪಸ್ರಗಾಬದ್ಧಚೂಲೀ ಸನಾಥತ್ರಿಕೇ ಸಾನುಮತ್ಪುತ್ರಿಕೇ | ಶೇಖರೀಭೂತ ಶೀತಾಂಶುರೇಖಾ ಮಯೂಖಾವಲೀ ಬದ್ಧ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧ ನೀಲಾಲಕಶ್ರೇಣಿಶೃಂಗಾರಿತೇ ಲೋಕಸಂಭಾವಿತೇ | ಕಾಮಲೀಲಾ ಧನುಃಸನ್ನಿಭ ಭ್ರೂಲತಾಪುಷ್ಪ ಸಂದೋಹ ಸಂದೇಹ ಕೃಲ್ಲೋಚನೇ ವಾಕ್ಸುಧಾಸೇಚನೇ | ಚಾರು ಗೋರೋಚನಾ ಪಂಕ ಕೇಲೀ ಲಲಾಮಾಭಿರಾಮೇ ಸುರಾಮೇ ರಮೇ | ಪ್ರೋಲ್ಲಸದ್ವಾಲಿಕಾ ಮೌಕ್ತಿಕಶ್ರೇಣಿಕಾ ಚಂದ್ರಿಕಾ ಮಂಡಲೋದ್ಭಾಸಿ ಲಾವಣ್ಯಗಂಡಸ್ಥಲ ನ್ಯಸ್ತಕಸ್ತೂರಿಕಾಪತ್ರರೇಖಾ ಸಮುದ್ಭೂತ ಸೌರಭ್ಯ ಸಂಭ್ರಾಂತ ಭೃಂಗಾಂಗನಾ ಗೀತಸಾಂದ್ರೀಭವನ್ಮಂದ್ರ ತಂತ್ರೀಸ್ವರೇ ಸುಸ್ವರೇ ಭಾಸ್ವರೇ | ವಲ್ಲಕೀ ವಾದನ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಲೋಲ ತಾಲೀದಲಾಬದ್ಧತಾಟಂಕ ಭೂಷಾವಿಶೇಷಾನ್ವಿತೇ ಸಿದ್ಧಸಮ್ಮಾನಿತೇ | ದಿವ್ಯ ಹಾಲಾಮದೋದ್ವೇಲ ಹೇಲಾಲಸಚ್ಚಕ್ಷುರಾಂದೋಲನ ಶ್ರೀಸಮಾಕ್ಷಿಪ್ತ ಕರ್ಣೈಕ ನೀಲೋತ್ಪಲೇ ಪೂರಿತಾಶೇಷ ಲೋಕಾಭಿವಾಂಛಾ ಫಲೇ ಶ್ರೀಫಲೇ | ಸ್ವೇದ ಬಿಂದೂಲ್ಲಸತ್ಫಾಲ ಲಾವಣ್ಯ ನಿಷ್ಯಂದ ಸಂದೋಹ ಸಂದೇಹಕೃನ್ನಾಸಿಕಾ ಮೌಕ್ತಿಕೇ ಸರ್ವವಿಶ್ವಾತ್ಮಿಕೇ ಕಾಲಿಕೇ | ಮುಗ್ಧ ಮಂದಸ್ಮಿತೋದಾರ ವಕ್ತ್ರಸ್ಫುರತ್ಪೂಗ ತಾಂಬೂಲಕರ್ಪೂರ ಖಂಡೋತ್ಕರೇ ಜ್ಞಾನಮುದ್ರಾಕರೇ ಸರ್ವಸಂಪತ್ಕರೇ ಪದ್ಮಭಾಸ್ವತ್ಕರೇ | ಕುಂದಪುಷ್ಪದ್ಯುತಿ ಸ್ನಿಗ್ಧ ದಂತಾವಲೀ ನಿರ್ಮಲಾಲೋಲ ಕಲ್ಲೋಲ ಸಮ್ಮೇಲನ ಸ್ಮೇರಶೋಣಾಧರೇ ಚಾರುವೀಣಾಧರೇ ಪಕ್ವಬಿಂಬಾಧರೇ |

ಸುಲಲಿತ ನವಯೌವನಾರಂಭ ಚಂದ್ರೋದಯೋದ್ವೇಲ ಲಾವಣ್ಯ ದುಗ್ಧಾರ್ಣವಾವಿರ್ಭವತ್ಕಂಬುಬಿಬ್ಬೋಕ ಭೃತ್ಕಂಧರೇ ಸತ್ಕಲಾಮಂದಿರೇ ಮಂಥರೇ | ದಿವ್ಯರತ್ನಪ್ರಭಾ ಬಂಧುರಚ್ಛನ್ನ ಹಾರಾದಿಭೂಷಾ ಸಮುದ್ಯೋತಮಾನಾನವದ್ಯಾಂಶು ಶೋಭೇ ಶುಭೇ | ರತ್ನಕೇಯೂರ ರಶ್ಮಿಚ್ಛಟಾ ಪಲ್ಲವಪ್ರೋಲ್ಲಸದ್ದೋರ್ಲತಾ ರಾಜಿತೇ ಯೋಗಿಭಿಃ ಪೂಜಿತೇ | ವಿಶ್ವದಿಙ್ಮಂಡಲವ್ಯಾಪಿ ಮಾಣಿಕ್ಯತೇಜಃ ಸ್ಫುರತ್ಕಂಕಣಾಲಂಕೃತೇ ವಿಭ್ರಮಾಲಂಕೃತೇ ಸಾಧಕೈಃ ಸತ್ಕೃತೇ | ವಾಸರಾರಂಭ ವೇಲಾ ಸಮುಜ್ಜೃಂಭಮಾಣಾರವಿಂದ ಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಿಪಾಣಿದ್ವಯೇ ಸಂತತೋದ್ಯದ್ದಯೇ ಅದ್ವಯೇ | ದಿವ್ಯ ರತ್ನೋರ್ಮಿಕಾದೀಧಿತಿ ಸ್ತೋಮಸಂಧ್ಯಾಯಮಾನಾಂಗುಲೀ ಪಲ್ಲವೋದ್ಯನ್ನಖೇಂದು ಪ್ರಭಾಮಂಡಲೇ ಸನ್ನತಾಖಂಡಲೇ ಚಿತ್ಪ್ರಭಾಮಂಡಲೇ ಪ್ರೋಲ್ಲಸತ್ಕುಂಡಲೇ | ತಾರಕಾರಾಜಿನೀಕಾಶ ಹಾರಾವಲಿಸ್ಮೇರ ಚಾರುಸ್ತನಾಭೋಗ ಭಾರಾನಮನ್ಮಧ್ಯವಲ್ಲೀವಲಿಚ್ಛೇದ ವೀಚೀಸಮುಲ್ಲಾಸ ಸಂದರ್ಶಿತಾಕಾರ ಸೌಂದರ್ಯ ರತ್ನಾಕರೇ ವಲ್ಲಕೀಭೃತ್ಕರೇ ಕಿಂಕರ ಶ್ರೀಕರೇ | ಹೇಮಕುಂಭೋಪಮೋತ್ತುಂಗ ವಕ್ಷೋಜ ಭಾರಾವನಮ್ರೇ ತ್ರಿಲೋಕಾವನಮ್ರೇ | ಲಸದ್ವೃತ್ತ ಗಂಭೀರ ನಾಭೀ ಸರಸ್ತೀರ ಶೈವಾಲ ಶಂಕಾಕರ ಶ್ಯಾಮ ರೋಮಾವಲೀಭೂಷಣೇ ಮಂಜು ಸಂಭಾಷಣೇ | ಚಾರು ಶಿಂಜತ್ಕಟೀ ಸೂತ್ರ ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಿತಾನಂಗ ಲೀಲಾ ಧನುಃ ಶಿಂಜಿನೀಡಂಬರೇ ದಿವ್ಯರತ್ನಾಂಬರೇ |
ಪದ್ಮರಾಗೋಲ್ಲಸನ್ಮೇಖಲಾ ಭಾಸ್ವರ ಶ್ರೋಣಿ ಶೋಭಾ ಜಿತ ಸ್ವರ್ಣಭೂಭೃತ್ತಲೇ ಚಂದ್ರಿಕಾಶೀತಲೇ |

ವಿಕಸಿತ ನವ ಕಿಂಶುಕಾತಾಮ್ರ ದಿವ್ಯಾಂಶುಕಚ್ಛನ್ನ ಚಾರೂರುಶೋಭಾ ಪರಾಭೂತಸಿಂದೂರ ಶೋಣಾಯಮಾನೇಂದ್ರ ಮಾತಂಗ ಹಸ್ತಾರ್ಗಲೇ ವೈಭವಾನರ್ಗಲೇ ಶ್ಯಾಮಲೇ | ಕೋಮಲ ಸ್ನಿಗ್ಧ ನೀಲೋಪಲೋತ್ಪಾದಿತಾನಂಗ ತೂಣೀರ ಶಂಕಾಕರೋದಾರ ಜಂಘಾಲತೇ ಚಾರುಲೀಲಾಗತೇ | ನಮ್ರ ದಿಕ್ಪಾಲ ಸೀಮಂತಿನೀ ಕುಂತಲ ಸ್ನಿಗ್ಧ ನೀಲ ಪ್ರಭಾ ಪುಂಜ ಸಂಜಾತ ದೂರ್ವಾಂಕುರಾಶಂಕ ಸಾರಂಗ ಸಂಯೋಗ ರಿಂಖನ್ನಖೇಂದೂಜ್ಜ್ವಲೇ ಪ್ರೋಜ್ಜ್ವಲೇ ನಿರ್ಮಲೇ | ಪ್ರಹ್ವ ದೇವೇಶ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ ಭೂತೇಶ ತೋಯೇಶ ವಾಣೀಶ ಕೀನಾಶ ದೈತ್ಯೇಶ ಯಕ್ಷೇಶ ವಾಯ್ವಗ್ನಿಕೋಟೀರ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಸಂಘೃಷ್ಟ ಬಾಲಾತಪೋದ್ದಾಮ ಲಾಕ್ಷಾರಸಾರುಣ್ಯ ತಾರುಣ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀಗೃಹೀತಾಂಘ್ರಿ ಪದ್ಮೇ ಸುಪದ್ಮೇ ಉಮೇ |

ಸುರುಚಿರ ನವರತ್ನ ಪೀಠಸ್ಥಿತೇ ಸುಸ್ಥಿತೇ | ರತ್ನಪದ್ಮಾಸನೇ ರತ್ನಸಿಂಹಾಸನೇ ಶಂಖಪದ್ಮದ್ವಯೋಪಾಶ್ರಿತೇ | ತತ್ರ ವಿಘ್ನೇಶ ದುರ್ಗಾ ವಟು ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲೈರ್ಯುತೇ | ಮತ್ತಮಾತಂಗ ಕನ್ಯಾಸಮೂಹಾನ್ವಿತೇ ಮಂಜುಲಾ ಮೇನಕಾದ್ಯಂಗನಾ ಮಾನಿತೇ ಭೈರವೈರಷ್ಟಭಿರ್ವೇಷ್ಟಿತೇ | ದೇವಿ ವಾಮಾದಿಭಿಃ ಶಕ್ತಿಭಿಃ ಸೇವಿತೇ | ಧಾತ್ರಿಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾದಿ ಶಕ್ತ್ಯಷ್ಟಕೈಃ ಸಂಯುತೇ | ಮಾತೃಕಾಮಂಡಲೈರ್ಮಂಡಿತೇ | ಯಕ್ಷ ಗಂಧರ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂಗನಾ ಮಂಡಲೈರರ್ಚಿತೇ | ಪಂಚಬಾಣಾತ್ಮಿಕೇ | ಪಂಚಬಾಣೇನ ರತ್ಯಾ ಚ ಸಂಭಾವಿತೇ | ಪ್ರೀತಿಭಾಜಾ ವಸಂತೇನ ಚಾನಂದಿತೇ | ಭಕ್ತಿಭಾಜಾಂ ಪರಂ ಶ್ರೇಯಸೇ ಕಲ್ಪಸೇ | ಯೋಗಿನಾಂ ಮಾನಸೇ ದ್ಯೋತಸೇ | ಛಂದಸಾಮೋಜಸಾ ಭ್ರಾಜಸೇ | ಗೀತವಿದ್ಯಾ ವಿನೋದಾತಿತೃಷ್ಣೇನ ಕೃಷ್ಣೇನ ಸಂಪೂಜ್ಯಸೇ | ಭಕ್ತಿಮಚ್ಚೇತಸಾ ವೇಧಸಾ ಸ್ತೂಯಸೇ | ವಿಶ್ವಹೃದ್ಯೇನ ವಾದ್ಯೇನ ವಿದ್ಯಾಧರೈರ್ಗೀಯಸೇ |

ಶ್ರವಣಹರಣ ದಕ್ಷಿಣಕ್ವಾಣಯಾ ವೀಣಯಾ ಕಿನ್ನರೈರ್ಗೀಯಸೇ | ಯಕ್ಷ ಗಂಧರ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂಗನಾ ಮಂಡಲೈರರ್ಚ್ಯಸೇ | ಸರ್ವಸೌಭಾಗ್ಯವಾಂಛಾವತೀಭಿರ್ವಧೂಭಿಃ ಸುರಾಣಾಂ ಸಮಾರಾಧ್ಯಸೇ | ಸರ್ವವಿದ್ಯಾವಿಶೇಷಾತ್ಮಕಂ ಚಾಟುಗಾಥಾಸಮುಚ್ಚಾರಣಂ ಕಂಠಮೂಲೋಲ್ಲಸದ್ವರ್ಣರಾಜಿತ್ರಯಂ ಕೋಮಲಶ್ಯಾಮಲೋದಾರಪಕ್ಷದ್ವಯಂ ತುಂಡಶೋಭಾತಿದೂರೀಭವತ್ಕಿಂಶುಕಂ ತಂ ಶುಕಂ ಲಾಲಯಂತೀ ಪರಿಕ್ರೀಡಸೇ | ಪಾಣಿಪದ್ಮದ್ವಯೇನಾಕ್ಷಮಾಲಾಮಪಿ ಸ್ಫಾಟಿಕೀಂ ಜ್ಞಾನಸಾರಾತ್ಮಕಂ ಪುಸ್ತಕಂ ಚಾಂಕುಶಂ ಪಾಶಮಾಬಿಭ್ರತೀ ಯೇನ ಸಂಚಿಂತ್ಯಸೇ ತಸ್ಯ ವಕ್ತ್ರಾಂತರಾತ್ ಗದ್ಯಪದ್ಯಾತ್ಮಿಕಾ ಭಾರತೀ ನಿಸ್ಸರೇತ್ | ಯೇನ ವಾ ಯಾವಕಾಭಾಕೃತಿರ್ಭಾವ್ಯಸೇ ತಸ್ಯ ವಶ್ಯಾ ಭವಂತಿ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಪೂರುಷಾಃ | ಯೇನ ವಾ ಶಾತಕುಂಭದ್ಯುತಿರ್ಭಾವ್ಯಸೇ ಸೋಽಪಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಹಸ್ರೈಃ ಪರಿಕ್ರೀಡತೇ | ಕಿಂ ನ ಸಿದ್ಧ್ಯೇದ್ವಪುಃ ಶ್ಯಾಮಲಂ ಕೋಮಲಂ ಚಂದ್ರಚೂಡಾನ್ವಿತಂ ತಾವಕಂ ಧ್ಯಾಯತಃ | ತಸ್ಯ ಲೀಲಾಸರೋ ವಾರಿಧಿಃ, ತಸ್ಯ ಕೇಲೀವನಂ ನಂದನಂ, ತಸ್ಯ ಭದ್ರಾಸನಂ ಭೂತಲಂ, ತಸ್ಯ ಗೀರ್ದೇವತಾ ಕಿಂಕರೀ, ತಸ್ಯ ಚಾಜ್ಞಾಕರೀ ಶ್ರೀಃ ಸ್ವಯಂ | ಸರ್ವತೀರ್ಥಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಮಂತ್ರಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವತಂತ್ರಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಯಂತ್ರಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಪೀಠಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವತತ್ತ್ವಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಶಕ್ತ್ಯಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವವಿದ್ಯಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಯೋಗಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವನಾದಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಶಬ್ದಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವವಿಶ್ವಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವದೀಕ್ಷಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಸರ್ವಾತ್ಮಿಕೇ, ಸರ್ವಗೇ, ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಪಾಹಿ ಮಾಂ, ದೇವಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮೋ, ದೇವಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮೋ, ದೇವಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮಃ ||

ಇತಿ ಶ್ರೀಕಾಳಿದಾಸ ಕೃತ ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕಂ |

ಅರ್ಥ

ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕಂ, ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಅದ್ಭುತ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾತಂಗತನಯೆ, ವಾಕ್‌ದೇವತೆ, ವೀಣಾಪಾಣಿ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ರಸಮಯಿಯಾಗಿರುವ ಶ್ರೀಮಾತೆ ಶ್ಯಾಮಲಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದಂಡಕವು ದೇವಿಯ ದಿವ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯ, ಸಂಗೀತಮಯ ಸ್ವರೂಪ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಮಾಣಿಕ್ಯ ವೀಣೆಯನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ, ಮೃದುವಾದ ಶರೀರದಿಂದ, ನೀಲ ವರ್ಣದ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಮದಾಲಸಳಾಗಿ, ಮಂಜುಳವಾದ ವಾಕ್‌ವಿಲಾಸದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಮಾತಂಗ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳು, ಚಂದ್ರಕಲಾ ಕಿರೀಟ, ಕುಂಕುಮ ವರ್ಣದ ಉನ್ನತ ಸ್ತನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಂಡ್ರ ಇಕ್ಷು, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಪುಷ್ಪಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಕರಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.

ದಂಡಕದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ದೇವಿಯು ಸುಧಾ ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಣಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಬಿಲ್ವಾಟವಿಯ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಕಾಂತಾರದಲ್ಲಿ, ಕದಂಬ ವೃಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳ ಶಿರದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕಲೆಯ ಕಿರೀಟ, ನೀಲ ವರ್ಣದ ಸುಂದರ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿನ ಸರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ. ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸೌಂದರ್ಯ ಸಾಗರಗಳಾಗಿವೆ. ವೀಣಾನಾದವು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮಧುರದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಕವಿಯು ದೇವಿಯನ್ನು ಶಬ್ದ, ನಾದ, ಸಂಗೀತ, ಜ್ಞಾನ, ಕಲಾಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಗಮವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆಯ ಕಮಲ ಪಾದಗಳ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ನೆನೆಯುವ ಭಕ್ತನು ವಾಕ್ಪಟುತ್ವ, ಸಂಗೀತ ಸಿದ್ಧಿ, ವಶೀಕರಣ ಶಕ್ತಿ, ಸಂಪತ್ತು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ದೇವಿಯು ಸರ್ವ ಮಂತ್ರ, ಸರ್ವ ತಂತ್ರ, ಸರ್ವ ಯಂತ್ರ, ಸರ್ವ ವಿದ್ಯಾ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಎಂದು ಈ ದಂಡಕದಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಂಡಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿಯು 'ಪಾಹಿ ಮಾಂ, ದೇವಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮೋ' ಎಂದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, ದೇವಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಭಕ್ತಿಯ ಪರಮೋತ್ಕೃಷ್ಟ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ವಾಕ್‌ದೇವತೆ ಶ್ಯಾಮಲಾ ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಸದಿಂದ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ವೀಣಾಧಾರಿಣಿ, ಕರುಣಾಮಯಿ, ಜ್ಞಾನ ಪ್ರದಾತಿನಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು (Benefits):

  • ವಾಕ್ಪಟುತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ: ಶ್ಯಾಮಲಾ ದೇವಿಯು ವಾಕ್‌ದೇವತೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ದಂಡಕವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತದೆ. ಭಾಷಣಕಾರರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇದು ಅತೀ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ.
  • ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭೆ: ದೇವಿಯು ವೀಣಾಪಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ನೃತ್ಯಗಾರರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲಾಕಾರರು ದೇವಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
  • ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ: ಶ್ಯಾಮಲಾ ದೇವಿಯು ಸರ್ವ ವಿದ್ಯಾ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಾಭಿಲಾಷಿಗಳು ಈ ದಂಡಕವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
  • ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲತೆ: ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ದೇವಿಯ ಕಟಾಕ್ಷದಿಂದ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ.
  • ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು: ದೇವಿಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಐಹಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಯಾರು?
ಸ್ತೋತ್ರದ ಕೊನೆಯ ವಾಕ್ಯ ಇದನ್ನು ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸನ ರಚನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ, ಮತಂಗ ಮುನಿಯ ಮಗಳೆನಿಸಿದ ಶ್ಯಾಮಲಾದೇವಿ ಅಂದರೆ ಮಾತಂಗಿಗೆ ಇದು ಸಮರ್ಪಿತ.
ದಂಡಕ ಎಂದರೇನು, ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕ ಹೇಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ?
ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ಶ್ಲೋಕಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯದೆ ಒಂದೇ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗದ್ಯದಂತೆ ಹರಿಯುವ ದೀರ್ಘ ರಚನೆಯೇ ದಂಡಕ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಣಿಕ್ಯವೀಣಾಮುಪಲಾಲಯಂತೀಂ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳ ನಂತರ ದಂಡಕ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಮತ್ತು ದೇವಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮಃ ಎಂದು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕದ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ರೂಪ ಹೇಗಿದೆ?
ರತ್ನದ ವೀಣೆಯನ್ನು ಮುದ್ದಿಸುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರನೀಲ ಮಣಿಯಂತಹ ಕೋಮಲ ಕಾಂತಿಯ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ, ಕದಂಬವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಾತಂಗಕನ್ಯೆಯಾಗಿ ಅವಳು ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕ ಅವಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಬಿಲ್ಲು, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಹೂಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕಲೆ ಇವೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಗಿಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನಿದೆ?
ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ನುಡಿಯುವ, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಗಳಿರುವ, ಮುತ್ತುಗದ ಹೂವಿಗಿಂತ ಕೆಂಪಾದ ಕೊಕ್ಕಿನ ಗಿಳಿಯನ್ನು ದೇವಿ ಮುದ್ದಿಸುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ದಂಡಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಫಟಿಕಮಾಲೆ, ಪುಸ್ತಕ, ಅಂಕುಶ, ಪಾಶ ಹಿಡಿದ ಅವಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವರ ಬಾಯಿಂದ ಗದ್ಯಪದ್ಯ ರೂಪದ ವಾಣಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಅದೇ ಭಾಗ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಶ್ಯಾಮಲಾ ದಂಡಕ ದೇವಿಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಸುಧಾಸಮುದ್ರದ ನಡುವಿನ ಮಣಿದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಬಿಲ್ವ ಮತ್ತು ಕದಂಬ ವನಗಳ ನಡುವೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅವಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ದಂಡಕದ ಮೊದಲ ಸಾಲೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ರತ್ನಸಿಂಹಾಸನದ ಸುತ್ತ ವಿಘ್ನೇಶ, ದುರ್ಗೆ, ವಟುಕ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ, ಅಷ್ಟಭೈರವರು ಮತ್ತು ಮಾತೃಕಾಗಣ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.

Comments

Please login to leave a comment

Loading comments...