ಶ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ದಂಡಕಂ

ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಿಲ್ಲ
0 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

ಶ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ದಂಡಕಂ

ಓಂ ನಮಃ ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾಯೈ||

ಪ್ರಾರ್ಥನಾ –
ನಿವಸತಿ ಕರವೀರೇ ಸರ್ವದಾ ಯಾ ಶ್ಮಶಾನೇ
ವಿನತಜನಹಿತಾಯ ಪ್ರೇತರೂಢೇ ಮಹೇಶಿ |
ಹಿಮಕರ ಹಿಮಶುಭ್ರಾಂ ಪಂಚವಕ್ತ್ರಾಂ ತ್ವಮಾದ್ಯಾಂ
ದಿಶತು ದಶಭುಜಾಯಾ ಸಾ ಶ್ರಿಯಂ ಸಿದ್ಧಿಲಕ್ಷ್ಮೀಃ||

ದಂಡಕಂ –
ಐಂ ಖ್ಫ್ರೇಂ | ಜಯ ಜಯ ಜಗದಂಬ ಪ್ರಣತ ಹರಿಹರಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಪ್ರಮುಖ ಸುರಮುಕುಟ ಮಂದಾರಮಾಲಾ ಪರಿಮಲದತಿಪಟಲ ವಾಚಾಲ ಚರಣ ಪುಂಡರೀಕೇಷು ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷ ಪ್ರಮುಖ ಕರ ಕಂಬು ವಿಮಲ ಮಂದಾಕಿನೀ ಶರದೇಂದು ಕುಂದಾರವಿಂದಸಂದೋಹ ಸುಂದರಶರೀರಪ್ರಭೇ | ಜಯ ಜಯ ಮಹಾಕಾಳಿ ಕಾಲನಾಶಿನಿ ಸಮಯಚಕ್ರೇ ಮೇಲಾಪಕಾಶಿನಿ ಸಿದ್ಧಿಗಣಯೋಗಿನೀ ವೀರವಿದ್ಯಾಧರೀ ಜನನಿಕರ ಮುನಿಕುರುಂಬಿನೀ ತುಂಬಿನೀ ಕದಂಬ ಕಿನ್ನರವಾರಾಧ್ಯಮಾನೇ ಕರಾಳೋ ವಿಧಾನೇ ಸಿದ್ಧಿಲಕ್ಷ್ಮೀಪ್ರದೇ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಚಕ್ಷುಸಂವಾಸೇ ಆನಂದರಸದಾಯಿಕೇ ತ್ರಿಭುವನನಾಯಿಕೇ ಸ್ಫುರದನರ್ಘಮಣಿ ಮುಕ್ತಬಲೀಕಲಾಪಮಧ್ಯಸ್ಥಿತಾ ಚಕ್ಷುತ್ರವಾಭರಣ ಝಣಝಣಾಯಮಾನ ತರುವಲ್ಲರೀವಹಲ ಪ್ರಭಾ ಪಟಲ ಪಾಲೀಕೃತ ಸಕಲ ದಿಙ್ಮಂಡಲ ಗಂಡಸ್ಥಲೋಲ್ಲಸಿತ ರವಿಶಶಿಕುಂಡಲೇ ಪೀತ ಕಠಿನ ಕುಚ ಕಲಶ ಯುಗಳಾಂತನುವಾಲಕುಲಿತ ನರ ಮುಂಡಾವಲೀ ಮಂಡಿತೇ, ಚಂಡಿ ರುಧಿರಪಾನಪ್ರಮತ್ತೇ ಪ್ರೇತಕಲೋತ್ತಾಲ ವೇತಾಲ ಕರತಾಲಿಕಾ ತಾಡನ ತಾಂಡವ ಪ್ರಮುಖಾ ನಟ ಡಾಕಿನೀ ಚಕ್ರ ಚಂಕ್ರಮಣ ಚಕಿತವಿತಾಯ ಚಮತ್ಕಾರ ವಿಸ್ಫುರಿತ ಪಿಶಾಚ ಪ್ರಲಯ ಚಿತ್ಕಾರ ಧ್ವನಿ ಮುಖರಕನವೀರ ಶ್ಮಶಾನಾಧಿನಿವಾಸಿನೀ ರುದ್ರಸ್ಕಂಧಾಧಿರುಢೇ, ಷಡಾಧಾರಮಧ್ಯಾರವಿಂದ ಮಂದಿರೋದರಾಂಕುಚೋನ್ನತ ಪ್ರಸೂತಜಗಾಮಮನಾಯಮಾನಕುಲ ಕುಂಡಲಿನೀ ಶಕ್ತಿಪ್ರಭಾ ಪ್ರದೀಪಿಕಾ ಸಖಮನಾಸವಲೇರಿಗಮದಾಕಾಶ ಶಶಿಮಂಡಲಾಮೃತಧಾರಾ ಪಯೋನಿಧಿಗಮನ ಮಾನಸೈರುದಿತ ಹಸೈರಖಿಲ ಸಾಧಕೈರವಿಭಾವ್ಯತೇ ಮಾತೃಕಾಚಕ್ರ ಸಂಭಾವಿತೇ ಮೃಗಾಂಕ ಕುಂಕುಮಾಗುರು ಮೃಗಮದಾಂಗರಾಗ ಪರಿಮಲವಾಸಿತಾವಾಸ ಮಣಿಮಂಡಪೇ ಖಂಡೇಂದು ಮಂಡಿತೋರುಜಟಾಕಲಾಪಕಲಿತ ಕರವೀರೋದಾರ ಕರಹಾರ ಕನಕ ಕೇತಕೀ ನವಮಾಲಿಕಾ ತಾಲಿಕಾ ಮದಯಂತಿಕಾ ಮಾಧವೀ ವಿವಿಧ ಗಂಧಬಂಧುರ ಗಂಧವಾಹ ವಹದರುಣಸವನಾಚಲೇ ಧ್ಯಾನಾಕಾರ ಚಕಿತ ತ್ರಿನಯನಾಚಲೇ ಓಂ ಜಯ ಜಯ ಜಗಜ್ಜನನಿ ಜಯ ಜಯ ||1||

ಖ್ಫ್ರೇಂ ಐಂ | ಜಯ ಜಯ ನವಾಕ್ಷರೀ ನವತ್ಯಧಿಕಶತಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರಮಾಲಾಧಿದೈವತೇ ಕಾಳಿ ಕಾತ್ಯಾಯನಿ ಕಪಾಲಿನಿ ನರರುಧಿರವಶಾಪಿಶಿತ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಪಾಲ ಕರವಾಲ ತ್ರಿಶೂಲ ಖಟ್ವಾಂಗ ಘಂಟಾ ಮುಂಡ ಪಾಶಾಂಕುಶ ವರಾಽಭಯ ಶೋಭಿತಕರೇ ಸುಕರೇ ಬದ್ಧವೀರಾಸನೇ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರಿ ಸಿದ್ಧವಿದ್ಯಾಧರೋರಗೇಂದ್ರಕಾ ಧ್ಯಾಯಮಾನಾಂಘ್ರಿ ಲಯೇಶಾಂಭವಾವೇಶ ವಿಭವೇ ದೇವದೇವಿ ಮಹಾದೇವಿ ಅನಾಖ್ಯೇ ಉಮಾಖ್ಯೇ ಸದಾಪೂರ್ಣಿಮಾರಖ್ಯೇ ಲಸತ್ತಾರಕಾಖ್ಯೇ ಅಕಾರಾಕ್ಷರದೋಸ್ಫುರದಂಬರಾಕಾರೇ ಮಹಾವ್ಯೋಮ್ನಿ ವ್ಯೋಮವಾಮೇಶ್ವರೀ ಕುಂಡಿಕೇ ಖೇಚರೀ ಗೋಚರೀ ದಿಕ್ಚರಿ ಶಾಂಬರೀ ಶಕ್ತಿ ಚಕ್ರ ಕ್ರಿಯೇಚ್ಛಾಜ್ಞಾನರುಪ ಗುಣಾತೀತ ನಿತ್ಯಾಮೃತೇ ನಿತ್ಯಭೋಗಪ್ರದೇ ಸಂಧ್ಯಾವಸಾನಸಮಯೇ ಲಾಸ್ಯವಿಲಾಸೇ ಟಟಮಹಾನಟ ಜಟಾಜೂಟಾಪಗಾರಿ ರಸದಲಂಕಾರ ಸಕಲಕಾವ್ಯಕಲಾಕಲಾಪ ವಹಲಧೀ ತ್ರಿಗುಣ ಪ್ರಬಂಧ ವಿವಿಧಬಂಧು ಸುಂದರ ಕವಿತಾ ಸಿದ್ಧಿದೇ ಋದ್ಧಿದೇ ಬುದ್ಧಿದೇ ಜ್ಞಾನದೇ ಮಾನದೇ ಶಾರದೇ ಷೋಡಶಾಕ್ಷರಾಧಿರೂಢ ಸಕಲಸಿದ್ಧಿ ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲವಿಧಾಯಿನಿ ಪ್ರಣತಜನಹಿತಕಾರಿಣಿ
ಜಯ ಜಯ ಜಗದಂಬ ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರೇ ಖ್ಫ್ರೇಂ ಐಂ ಓಂ ||2||

ಮಮ ಸಕಲದುರಿತಾನಪನುದ ಅಪನುದ ಜಯ ಜಯ ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರೇ ಜಯ ಜಯ ಜಯ ಹೇ ಐಂ ಓಂ ಹ್ರೀಂ ಶ್ರೀಂ ಕ್ಲೀಂ ಖ್ಫ್ರೇಂ ಓಂ ||3||

ಇತಿ ಶ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ದಂಡಕಂ |

ಅರ್ಥ

ದಂಡಕದ ರಚನೆ

ಶ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ದಂಡಕ ಓಂ ನಮಃ ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾಯೈ ಎಂಬ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಒಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಶ್ಲೋಕ, ಆಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಕಿದ ಮೂರು ದಂಡಕ ಭಾಗಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ದಂಡಕ ಎಂದರೆ ಪಾದಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯದೆ ಉದ್ದವಾದ ಸಮಾಸಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಒಂದೇ ಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ರಚನೆ. ಪಾಠದಲ್ಲಿ ರಚಯಿತನ ಹೆಸರಾಗಲೀ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥವಾಗಲೀ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಶ್ಲೋಕ

ನಿವಸತಿ ಕರವೀರೇ ಸರ್ವದಾ ಯಾ ಶ್ಮಶಾನೇ ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕ ದೇವಿಯನ್ನು ಕರವೀರ ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುವವಳು, ನಮಿಸಿದವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೇತದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತವಳು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ, ಹಿಮದಂತೆ ಬಿಳುಪು; ಐದು ಮುಖ, ಹತ್ತು ಭುಜಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಲಕ್ಷ್ಮೀ ಎಂದು ಕರೆದು ಶ್ರೀಯನ್ನು ಕೊಡಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೊದಲ ಭಾಗ

ಐಂ ಖ್ಫ್ರೇಂ ಬೀಜಗಳ ನಂತರ ಜಯ ಜಯ ಜಗದಂಬ ಎಂದು ಆರಂಭ. ಹರಿ, ಹರ, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭರಂತಹ ದೇವತೆಗಳು ನಮಿಸುವಾಗ ಅವರ ಕಿರೀಟಗಳ ಮಂದಾರಮಾಲೆಯ ಪರಿಮಳ ದೇವಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಿಂದ ದಂಡಕ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಮಹಾಕಾಳಿ, ಕಾಲನಾಶಿನಿ, ಸಿದ್ಧಿಲಕ್ಷ್ಮೀಪ್ರದೆ, ತ್ರಿಭುವನನಾಯಿಕೆ ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಮುಂಡಮಾಲೆ, ರುಧಿರಪಾನ, ಡಾಕಿನೀ ಚಕ್ರದ ತಾಂಡವ, ವೇತಾಳರ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಮುಂತಾದ ಉಗ್ರ ಚಿತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಕರವೀರ ಶ್ಮಶಾನಾಧಿನಿವಾಸಿನಿ, ರುದ್ರಸ್ಕಂಧಾಧಿರೂಢೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಭಾಗ ಆಕೆಯನ್ನು ಷಡಾಧಾರಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳಗುವ ಕುಲಕುಂಡಲಿನೀ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಭಾಗ

ಖ್ಫ್ರೇಂ ಐಂ ಎಂದು ತಿರುಗಿಸಿದ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಎರಡನೇ ಭಾಗ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿ ನವಾಕ್ಷರೀ ಮಂತ್ರದ ಅಧಿದೇವತೆ, ಕಾಳಿ, ಕಾತ್ಯಾಯನಿ, ಕಪಾಲಿನಿ. ಆಕೆಯ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಾಲ, ಕರವಾಲ, ತ್ರಿಶೂಲ, ಖಟ್ವಾಂಗ, ಘಂಟೆ, ಮುಂಡ, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ ಮತ್ತು ವರ ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಗಳಿವೆ; ಧ್ಯಾನದ ಹತ್ತು ಭುಜಗಳಿಗೆ ಇವು ಸರಿಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಉಗ್ರತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆಕೆ ಕವಿತಾಸಿದ್ಧಿ, ಬುದ್ಧಿ, ಜ್ಞಾನ ಕೊಡುವ ಶಾರದೆಯೂ ಹೌದು ಎಂದು ದಂಡಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ಭಾಗ ಚಿಕ್ಕದು. ಮಮ ಸಕಲದುರಿತಾನ್ ಅಪನುದ ಎಂದು ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ದುರಿತಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡು ಎಂದು ಬೇಡಿ, ಐಂ ಓಂ ಹ್ರೀಂ ಶ್ರೀಂ ಕ್ಲೀಂ ಖ್ಫ್ರೇಂ ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವರಿಂದ ಕಲಿತು, ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ಉಪಾಸನೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂತಹ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ರೂಢಿ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ದಂಡಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶ್ಲೋಕಬದ್ಧ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನ?
ದಂಡಕದಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕಗಳ ವಿಭಜನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಉದ್ದುದ್ದ ಸಮಾಸಗಳು ಒಂದೇ ಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ದಂಡಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಶ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಕಿದ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಿವೆ.
ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ದಂಡಕದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಶ್ಲೋಕ ದೇವಿಯನ್ನು ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತದೆ?
ನಿವಸತಿ ಕರವೀರೇ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಶ್ಲೋಕ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಲಕ್ಷ್ಮೀ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿಮದಂತೆ ಬಿಳುಪಾದ, ಐದು ಮುಖ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಭುಜಗಳ ಆ ದೇವಿ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಕೊಡಲಿ ಎಂಬುದು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆ.
ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ದಂಡಕದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದು?
ದಂಡಕ ಆಕೆಯನ್ನು ಕರವೀರ ಶ್ಮಶಾನಾಧಿನಿವಾಸಿನಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರುದ್ರನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಆರೂಢಳಾದವಳು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಡಾಕಿನಿಯರ ಚಕ್ರ, ವೇತಾಳರ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚಗಳ ಕೂಗಿನ ಚಿತ್ರಣ ಬರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ದಂಡಕದಲ್ಲಿ ಕುಂಡಲಿನಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಏಕೆ ಇದೆ?
ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಷಡಾಧಾರಗಳ ಮಧ್ಯದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ಕುಲಕುಂಡಲಿನೀ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಸಾಧಕರು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವವಳಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಶ್ಮಶಾನದ ಉಗ್ರರೂಪದ ಜೊತೆಗೆ ಒಳಗಿನ ಯೋಗದ ರೂಪವನ್ನೂ ದಂಡಕ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ದಂಡಕವನ್ನು ಓದುವ ಮುನ್ನ ಏನನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು?
ಇದರಲ್ಲಿ ಐಂ, ಖ್ಫ್ರೇಂ, ಹ್ರೀಂ, ಶ್ರೀಂ, ಕ್ಲೀಂ ಮುಂತಾದ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಗುರುಗಳಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿ ಇಲ್ಲ, ರಚಯಿತನ ಹೆಸರೂ ಇಲ್ಲ.

Comments

Please login to leave a comment

Loading comments...