ಕಾಶೀ ಪಂಚಕಂ

ಸಂಪಾದನೆ: ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಿಲ್ಲ
0 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

ಮನೋನಿವೃತ್ತಿಃ ಪರಮೋಪಶಾಂತಿಃ ಸಾ ತೀರ್ಥವರ್ಯಾ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಚ |
ಜ್ಞಾನಪ್ರವಾಹಾ ವಿಮಲಾದಿಗಂಗಾ ಸಾ ಕಾಶಿಕಾಹಂ ನಿಜಬೋಧರೂಪಾ || 1 ||

ಯಸ್ಯಾಮಿದಂ ಕಲ್ಪಿತಮಿಂದ್ರಜಾಲಂ ಚರಾಚರಂ ಭಾತಿ ಮನೋವಿಲಾಸಂ |
ಸಚ್ಚಿತ್ಸುಖೈಕಾ ಪರಮಾತ್ಮರೂಪಾ ಸಾ ಕಾಶಿಕಾಹಂ ನಿಜಬೋಧರೂಪಾ || 2 ||

ಕೋಶೇಷು ಪಂಚಸ್ವಧಿರಾಜಮಾನಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಭವಾನೀ ಪ್ರತಿದೇಹಗೇಹಂ |
ಸಾಕ್ಷೀ ಶಿವಃ ಸರ್ವಗತೋಽಂತರಾತ್ಮಾ ಸಾ ಕಾಶಿಕಾಹಂ ನಿಜಬೋಧರೂಪಾ || 3 ||

ಕಾಶ್ಯಾಂ ಹಿ ಕಾಶ್ಯತೇ ಕಾಶೀ ಕಾಶೀ ಸರ್ವಪ್ರಕಾಶಿಕಾ |
ಸಾ ಕಾಶೀ ವಿದಿತಾ ಯೇನ ತೇನ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಹಿ ಕಾಶಿಕಾ || 4 ||

ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರಂ ಶರೀರಂ ತ್ರಿಭುವನಜನನೀ ವ್ಯಾಪಿನೀ ಜ್ಞಾನಗಂಗಾ ಭಕ್ತಿಃ ಶ್ರದ್ಧಾ ಗಯೇಯಂ ನಿಜಗುರುಚರಣಧ್ಯಾನಯೋಗಃ ಪ್ರಯಾಗಃ |
ವಿಶ್ವೇಶೋಽಯಂ ತುರೀಯಃ ಸಕಲಜನಮನಃಸಾಕ್ಷಿಭೂತೋಽಂತರಾತ್ಮಾ ದೇಹೇ ಸರ್ವಂ ಮದೀಯೇ ಯದಿ ವಸತಿ ಪುನಸ್ತೀರ್ಥಮನ್ಯತ್ಕಿಮಸ್ತಿ || 5 ||

ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)

ಅರ್ಥ

ಕಾಶೀ ಪಂಚಕವು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದ್ದೆಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುವ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪುಟ್ಟ ಕೃತಿ. ಕಾಶಿ ಎಂಬ ಪದ "ಕಾಶ್" ಅಂದರೆ ಬೆಳಗು ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಆ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಹಿಡಿದು, ಹೊರಗಿನ ವಾರಾಣಸಿಯನ್ನು ಒಳಗಿನ ಅರಿವಿನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ. ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ, ಗಂಗೆ, ಭವಾನಿ, ವಿಶ್ವೇಶ, ಗಯೆ, ಪ್ರಯಾಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಕನ ದೇಹ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳು "ಸಾ ಕಾಶಿಕಾಹಂ ನಿಜಬೋಧರೂಪಾ" (ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಅರಿವಿನ ರೂಪವಾದ ಆ ಕಾಶಿಯೇ ನಾನು) ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1: ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ನಿಂತು ಬರುವ ಪರಮ ಶಾಂತಿಯೇ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ. ಹರಿಯುವ ಜ್ಞಾನಪ್ರವಾಹವೇ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಆದಿಗಂಗೆ. ಅಂಥ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಕಾಶಿ ನಾನೇ.

ಶ್ಲೋಕ 2: ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಟದಂತೆ, ಇಂದ್ರಜಾಲದಂತೆ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಸತ್, ಚಿತ್, ಆನಂದಗಳು ಒಂದಾಗಿರುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮರೂಪವೇ ಕಾಶಿ; ಅದು ನಾನೇ.

ಶ್ಲೋಕ 3: ಅನ್ನಮಯಾದಿ ಐದು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಹವೆಂಬ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭವಾನಿ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಅಂತರಾತ್ಮನಾದ ಸಾಕ್ಷಿಯೇ ಶಿವ. ಹೀಗೆ ಭವಾನಿ ಶಂಕರರು ನೆಲೆಸಿರುವ ಕಾಶಿ ನನ್ನೊಳಗೇ ಇದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 4: ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ; ಕಾಶಿಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಅರಿತವನು ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಶಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ. "ಕಾಶ್" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನ ಮೇಲಿನ ಶಬ್ದಚಮತ್ಕಾರ ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕದ ಸೊಗಸು.

ಶ್ಲೋಕ 5: ಈ ಶರೀರವೇ ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ ಜ್ಞಾನವೇ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ತಾಯಿಯಾದ ಗಂಗೆ. ಭಕ್ತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಗಳೇ ಗಯೆ. ಗುರುಚರಣಗಳ ಧ್ಯಾನವೇ ಪ್ರಯಾಗ. ತುರೀಯನಾದ, ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಅಂತರಾತ್ಮನೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ. ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಇರುವಾಗ ಬೇರೆ ತೀರ್ಥ ಯಾವುದಿದೆ?

ಮಹತ್ವ

ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾತ್ರೆಯ ಗುರಿ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋದವನು ಒಳಗಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಂಡರೆ ಯಾತ್ರೆ ಸಾರ್ಥಕ; ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಲಾಗದವನೂ ಈ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮನನ ಮಾಡಿ ಅದೇ ಶಾಂತಿಯತ್ತ ಸಾಗಬಹುದು. ಭಕ್ತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಗುರುಧ್ಯಾನ ಇವುಗಳನ್ನು ತೀರ್ಥಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನದ ನಂತರ, ಸ್ನಾನದ ನೀರನ್ನೇ ಗಂಗೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಈ ಪಂಚಕವನ್ನು ಓದುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಸೋಮವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪಠಿಸಬಹುದು. ಶಂಕರ ಜಯಂತಿ, ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ದಿನಗಳೂ ಸೂಕ್ತ. ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಿ ಧ್ಯಾನದ ಮುನ್ನ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಕಾಶೀ ಪಂಚಕವನ್ನು ಯಾರು ರಚಿಸಿದರು?
ಕಾಶೀ ಪಂಚಕವನ್ನು ಪರಂಪರೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕೃತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದ್ವೈತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವ ಶೈಲಿ ಅವರ ಇತರ ಪಂಚಕಗಳಂತೆಯೇ ಇದೆ.
ಕಾಶೀ ಪಂಚಕದ "ಸಾ ಕಾಶಿಕಾಹಂ ನಿಜಬೋಧರೂಪಾ" ಎಂಬ ಸಾಲಿನ ಅರ್ಥವೇನು?
"ಸ್ವಯಂ ಬೆಳಗುವ ಅರಿವೇ ರೂಪವಾಗಿರುವ ಆ ಕಾಶಿ ನಾನೇ" ಎಂದರ್ಥ. ಕಾಶಿ ಎಂದರೆ ಬೆಳಗುವುದು; ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಆತ್ಮವೂ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ಕಾಶಿ ಒಳಗೇ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಭಾವ.
ಕಾಶೀ ಪಂಚಕ ಓದಿದರೆ ಕಾಶಿಯಾತ್ರೆ ಬೇಡವೇ?
ಕಾಶೀ ಪಂಚಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾತ್ರೆಯ ಒಳಾರ್ಥವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧ್ಯವಾದವರು ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೆನೆದರೆ ಯಾತ್ರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾಶೀ ಪಂಚಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಠಿಸಬೇಕು?
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಪ್ರತಿದಿನ ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಶಿವನ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಓದಿ. ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತ ಕೆಲ ನಿಮಿಷ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

Comments

Please login to leave a comment

Loading comments...