|| ಗೌರೀದಶಕಂ ||
ಲೀಲಾಲಬ್ಧಸ್ಥಾಪಿತಲುಪ್ತಾಖಿಲಲೋಕಾಂ
ಲೋಕಾತೀತೈರ್ಯೋಗಿಭಿರಂತಶ್ಚಿರಮೃಗ್ಯಾಂ |
ಬಾಲಾದಿತ್ಯಶ್ರೇಣಿಸಮಾನದ್ಯುತಿಪುಂಜಾಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 1 ||
ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಧ್ಯಾನಸಮಾಧಿಸ್ಥಿತಿಭಾಜಾಂ
ನಿತ್ಯಂ ಚಿತ್ತೇ ನಿರ್ವೃತಿಕಾಷ್ಠಾಂ ಕಲಯಂತೀಂ |
ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಾನಂದಮಯೀಂ ತಾಂ ತನುರೂಪಾಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 2 ||
ಚಂದ್ರಾಪೀಡಾನಂದಿತಮಂದಸ್ಮಿತವಕ್ತ್ರಾಂ
ಚಂದ್ರಾಪೀಡಾಲಂಕೃತನೀಲಾಲಕಭಾರಾಂ |
ಇಂದ್ರೋಪೇಂದ್ರಾದ್ಯರ್ಚಿತಪಾದಾಂಬುಜಯುಗ್ಮಾಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 3 ||
ಆದಿಕ್ಷಾಂತಾಮಕ್ಷರಮೂರ್ತ್ಯಾ ವಿಲಸಂತೀಂ
ಭೂತೇ ಭೂತೇ ಭೂತಕದಂಬಪ್ರಸವಿತ್ರೀಂ |
ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಾನಂದಮಯೀಂ ತಾಂ ತಟಿದಾಭಾಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 4 ||
ಮೂಲಾಧಾರಾದುತ್ಥಿತವೀಥ್ಯಾ ವಿಧಿರಂಧ್ರಂ
ಸೌರಂ ಚಾಂದ್ರಂ ವ್ಯಾಪ್ಯ ವಿಹಾರಜ್ವಲಿತಾಂಗೀಂ |
ಯೇಯಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮತನುಸ್ತಾಂ ಸುಖರೂಪಾಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 5 ||
ನಿತ್ಯಃ ಶುದ್ಧೋ ನಿಷ್ಕಲ ಏಕೋ ಜಗದೀಶಃ
ಸಾಕ್ಷೀ ಯಸ್ಯಾಃ ಸರ್ಗವಿಧೌ ಸಂಹರಣೇ ಚ |
ವಿಶ್ವತ್ರಾಣಕ್ರೀಡನಲೋಲಾಂ ಶಿವಪತ್ನೀಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 6 ||
ಯಸ್ಯಾಃ ಕುಕ್ಷೌ ಲೀನಮಖಂಡಂ ಜಗದಂಡಂ
ಭೂಯೋ ಭೂಯಃ ಪ್ರಾದುರಭೂದುತ್ಥಿತಮೇವ |
ಪತ್ಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ತಾಂ ರಜತಾದ್ರೌ ವಿಹರಂತೀಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 7 ||
ಯಸ್ಯಾಮೋತಂ ಪ್ರೋತಮಶೇಷಂ ಮಣಿಮಾಲಾ-
ಸೂತ್ರೇ ಯದ್ವತ್ಕ್ವಾಪಿ ಚರಂ ಚಾಪ್ಯಚರಂ ಚ |
ತಾಮಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನಪದವ್ಯಾ ಗಮನೀಯಾಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 8 ||
ನಾನಾಕಾರೈಃ ಶಕ್ತಿಕದಂಬೈರ್ಭುವನಾನಿ
ವ್ಯಾಪ್ಯ ಸ್ವೈರಂ ಕ್ರೀಡತಿ ಯೇಯಂ ಸ್ವಯಮೇಕಾ |
ಕಲ್ಯಾಣೀಂ ತಾಂ ಕಲ್ಪಲತಾಮಾನತಿಭಾಜಾಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 9 ||
ಆಶಾಪಾಶಕ್ಲೇಶವಿನಾಶಂ ವಿದಧಾನಾಂ
ಪಾದಾಂಭೋಜಧ್ಯಾನಪರಾಣಾಂ ಪುರುಷಾಣಾಂ |
ಈಶಾಮೀಶಾರ್ಧಾಂಗಹರಾಂ ತಾಮಭಿರಾಮಾಂ
ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ || 10 ||
ಪ್ರಾತಃಕಾಲೇ ಭಾವವಿಶುದ್ಧಃ ಪ್ರಣಿಧಾನಾ-
ದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ನಿತ್ಯಂ ಜಲ್ಪತಿ ಗೌರಿದಶಕಂ ಯಃ |
ವಾಚಾಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ಸಂಪದಮಗ್ರ್ಯಾಂ ಶಿವಭಕ್ತಿಂ
ತಸ್ಯಾವಶ್ಯಂ ಪರ್ವತಪುತ್ರೀ ವಿದಧಾತಿ || 11 ||
ಇತಿ ಶ್ರೀಮತ್ಪರಮಹಂಸಪರಿವ್ರಾಜಕಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ
ಶ್ರೀಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪೂಜ್ಯಪಾದಶಿಷ್ಯಸ್ಯ
ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರಭಗವತಃ ಕೃತೌ
ಗೌರೀದಶಕಂ ಸಂಪೂರ್ಣಂ ||
ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)
ಗೌರೀ ದಶಕವು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಗೌರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುವ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಸ್ತೋತ್ರ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ "ಗೌರೀಮಂಬಾಮಂಬುರುಹಾಕ್ಷೀಮಹಮೀಡೇ" ಎಂಬ ಸಾಲಿನಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ: ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ತಾಯಿ ಗೌರಿಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ದೀರ್ಘಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಾಲುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಪಠ್ಯದ ಇತಿ ವಾಕ್ಯ ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಕೃತಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ; ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರೀ ಹಬ್ಬದ ಪೂಜೆಗೆ ಇದು ಸಹಜವಾಗಿ ಹೊಂದುವ ಸ್ತೋತ್ರ.
ಶ್ಲೋಕ 1–3: ಲೀಲೆಯಿಂದಲೇ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಮರೆಮಾಡುವವಳು; ಯೋಗಿಗಳು ಒಳಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಹುಡುಕುವವಳು; ಉದಯಸೂರ್ಯರ ಸಾಲಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವಳು. ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಧ್ಯಾನ, ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿರುವವರ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಶಿಖರವಾಗಿರುವ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಾನಂದಮಯಿ. ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮಂದಹಾಸ ಚಂದ್ರಶೇಖರನಿಗೆ ಆನಂದ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅವಳ ಕಪ್ಪು ಕುರುಳಿನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕಲೆ ಮಿನುಗುತ್ತದೆ, ಇಂದ್ರ ಉಪೇಂದ್ರರು ಅವಳ ಪಾದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 4–5: "ಅ" ಇಂದ "ಕ್ಷ" ವರೆಗಿನ ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಅವಳ ಮೂರ್ತಿ; ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯೊಳಗೂ ಇದ್ದು ಜೀವಸಮೂಹವನ್ನು ಹೆರುವವಳು; ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮದ ಆನಂದರೂಪ, ಮಿಂಚಿನಂತಹ ಕಾಂತಿ. ಐದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮೂಲಾಧಾರದಿಂದ ಎದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರದವರೆಗೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರ ನಾಡಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸುಖರೂಪಿಣಿಯ ಯೋಗಚಿತ್ರ ಇದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 6–8: ನಿತ್ಯ, ಶುದ್ಧ, ನಿಷ್ಕಲನಾದ ಜಗದೀಶ್ವರ ಅವಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಹಾರಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿ; ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಆಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವಳು ಶಿವಪತ್ನಿ. ಅವಳ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಲೀನವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ; ಅವಳು ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಬೆಟ್ಟ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದಾರದಲ್ಲಿ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಪೋಣಿಸಿದಂತೆ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲ ಅವಳಲ್ಲೇ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಎಂಟನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಉಪಮೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ "ಸೂತ್ರೇ ಮಣಿಗಣಾ ಇವ" ಮಾತನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 9–10: ನಾನಾ ರೂಪದ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಲೋಕಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ತಾನೊಬ್ಬಳೇ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಆಡುವ ಕಲ್ಯಾಣಿ; ನಮಿಸುವವರಿಗೆ ಕಲ್ಪಲತೆ. ಪಾದಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವವರ ಆಸೆಯ ಪಾಶ ಮತ್ತು ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವವಳು, ಈಶ್ವರನ ಅರ್ಧಾಂಗಿ.
ಶ್ಲೋಕ 11 (ಫಲಶ್ರುತಿ): ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದಿನವೂ ಈ ದಶಕವನ್ನು ಹೇಳುವವನಿಗೆ ಪರ್ವತಪುತ್ರಿ ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಶಿವಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ.
ಗೌರಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌಮಂಗಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ನೆಮ್ಮದಿಯ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಅದೇ ಗೌರಿಯನ್ನು ಯೋಗಿಗಳು ಹುಡುಕುವ ಪರತತ್ತ್ವವಾಗಿ, ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಒಡಲಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತ ತಾಯಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಬ್ಬದ ಪೂಜೆಗೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೂ ಇದು ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಮೂರು ಫಲಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳು.
ಫಲಶ್ರುತಿಯೇ "ಪ್ರಾತಃಕಾಲೇ" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನಾನಂತರದ ಪಠಣ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ತದಿಗೆಯ ಸ್ವರ್ಣಗೌರೀ ವ್ರತ (ಗೌರೀ ಹಬ್ಬ), ನವರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಕೇದಾರ ಗೌರೀ ವ್ರತ ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳು. ಗೌರಿಗೆ ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ಹನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಓದಿ; ವ್ರತದ ದಿನ ಮೂರು ಬಾರಿ ಓದಬಹುದು.
Please login to leave a comment
Loading comments...
