|| ಭ್ರಮರಾಂಬಾಷ್ಟಕಂ ||
ಚಾಂಚಲ್ಯಾರುಣಲೋಚನಾಂಚಿತಕೃಪಾಚಂದ್ರಾರ್ಕಚೂಡಾಮಣಿಂ
ಚಾರುಸ್ಮೇರಮುಖಾ ಚರಾಚರಜಗತ್ಸಂರಕ್ಷಣೀಂ ತತ್ಪದಾಂ |
ಪಂಚಚ್ಚಂಪಕನಾಸಿಕಾಗ್ರವಿಲಸನ್ಮುಕ್ತಾಮಣೀರಂಜಿತಾ
ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ || 1 ||
ಕಸ್ತೂರೀತಿಲಕಾಂಚಿತೇಂದುವಿಲಸತ್ಪ್ರೋದ್ಭಾಸಿಫಾಲಸ್ಥಲೀ
ಕರ್ಪೂರದ್ರವಮಿಶ್ರಚೂರ್ಣಖದಿರಾಮೋದೋಲ್ಲಸದ್ವೀಟಿಕಾಂ |
ಲೋಲಾಪಾಂಗತರಂಗಿತೈರಧಿಕೃಪಾಸಾರೈರ್ನತಾನಂದಿನೀಂ
ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ || 2 ||
ರಾಜನ್ಮತ್ತಮರಾಲಮಂದಗಮನಾ ರಾಜೀವಪತ್ರೇಕ್ಷಣಾ
ರಾಜೀವಪ್ರಭವಾದಿದೇವಮಕುಟೈ ರಾಜತ್ಪದಾಂಭೋರುಹಾಂ |
ರಾಜೀವಾಯತಮಂದಮಂಡಿತಕುಚಾ ರಾಜಾಧಿರಾಜೇಶ್ವರೀಂ
ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ || 3 ||
ಷಟ್ತಾರಾ ಗಣದೀಪಿಕಾ ಶಿವಸತೀ ಷಡ್ವೈರಿವರ್ಗಾಪಹಾ
ಷಟ್ಚಕ್ರಾಂತರಸಂಸ್ಥಿತಾ ವರಸುಧಾ ಷಡ್ಯೋಗಿನೀವೇಷ್ಟಿತಾಂ |
ಷಟ್ಚಕ್ರಾಂಚಿತಪಾದುಕಾಂಚಿತಪದಾ ಷಡ್ಭಾವಗಾ ಷೋಡಶೀಂ
ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ || 4 ||
ಶ್ರೀನಾಥಾದೃತಪಾಲಿತತ್ರಿಭುವನಾ ಶ್ರೀಚಕ್ರಸಂಚಾರಿಣೀಂ
ಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತಮನೋಜಯೌವನಲಸದ್ಗಂಧರ್ವಕನ್ಯಾದೃತಾಂ |
ದೀನಾನಾಮತಿವೇಲಭಾಗ್ಯಜನನೀಂ ದಿವ್ಯಾಂಬರಾಲಂಕೃತಾ
ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ || 5 ||
ಲಾವಣ್ಯಾಧಿಕಭೂಷಿತಾಂಗಲತಿಕಾ ಲಾಕ್ಷಾಲಸದ್ರಾಗಿಣೀಂ
ಸೇವಾಯಾತಸಮಸ್ತದೇವವನಿತಾ ಸೀಮಂತಭೂಷಾನ್ವಿತಾಂ |
ಭಾವೋಲ್ಲಾಸವಶೀಕೃತಪ್ರಿಯತಮಾ ಭಂಡಾಸುರಚ್ಛೇದಿನೀ
ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ || 6 ||
ಧನ್ಯಾ ಸೋಮವಿಭಾವನೀಯಚರಿತಾ ಧಾರಾಧರಶ್ಯಾಮಲಾ
ಮುನ್ಯಾರಾಧನಮೇಧಿನೀಂ ಸುಮವತಾ ಮುಕ್ತಿಪ್ರದಾನವ್ರತಾಂ |
ಕನ್ಯಾಪೂಜನಸುಪ್ರಸನ್ನಹೃದಯಾ ಕಾಂಚೀಲಸನ್ಮಧ್ಯಮಾ
ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ || 7 ||
ಕರ್ಪೂರಾಗರುಕುಂಕುಮಾಂಕಿತಕುಚಾ ಕರ್ಪೂರವರ್ಣಸ್ಥಿತಾ
ಕೃಷ್ಟೋತ್ಕೃಷ್ಟಸುಕೃಷ್ಟಕರ್ಮದಹನಾ ಕಾಮೇಶ್ವರೀಂ ಕಾಮಿನೀಂ |
ಕಾಮಾಕ್ಷೀಂ ಕರುಣಾರಸಾರ್ದ್ರಹೃದಯಾ ಕಲ್ಪಾಂತರಸ್ಥಾಯಿನೀಂ
ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ || 8 ||
ಗಾಯತ್ರೀಂ ಗರುಡಧ್ವಜಾ ಗಗನಗಾ ಗಾಂಧರ್ವಗಾನಪ್ರಿಯಾ
ಗಂಭೀರಾ ಗಜಗಾಮಿನೀಂ ಗಿರಿಸುತಾ ಗಂಧಾಕ್ಷತಾಲಂಕೃತಾಂ |
ಗಂಗಾಗೌತಮಗರ್ಗಸಂನುತಪದಾ ಗಾ ಗೌತಮೀಂ ಗೋಮತೀಂ
ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ || 9 ||
ಇತಿ ಶ್ರೀಮತ್ಪರಮಹಂಸಪರಿವ್ರಾಜಕಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ
ಶ್ರೀಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪೂಜ್ಯಪಾದಶಿಷ್ಯಸ್ಯ
ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರಭಗವತಃ ಕೃತೌ
ಭ್ರಮರಾಂಬಾಷ್ಟಕಂ ಸಂಪೂರ್ಣಂ ||
ಶ್ರೀ ಭ್ರಮರಾಂಬಾಷ್ಟಕ ಶ್ರೀಶೈಲದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಜೊತೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭ್ರಮರಾಂಬೆಯ ಸ್ತುತಿ. ಪಾಠದ ಕೊನೆಯ ಇತಿ ವಾಕ್ಯ ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಕೃತಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಹೆಸರು ಅಷ್ಟಕವಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ "ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಥಲವಾಸಿನೀಂ ಭಗವತೀಂ ಶ್ರೀಮಾತರಂ ಭಾವಯೇ", ಶ್ರೀಶೈಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭಗವತಿಯಾದ ಶ್ರೀಮಾತೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಅರುಣಾಸುರನನ್ನು ದುಂಬಿಗಳ (ಭ್ರಮರ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿದ ದೇವಿಯೇ ಭ್ರಮರಾಂಬೆ ಎಂಬುದು ದೇವೀಭಾಗವತದ ಕಥೆ.
1 ಮತ್ತು 2: ಚಂಚಲವಾದ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ತುಂಬಿದವಳು, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರನ್ನೇ ಚೂಡಾಮಣಿಯಾಗಿ ಧರಿಸಿದವಳು, ಮಂದಹಾಸದ ಮುಖದಿಂದ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವಳು, ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿನ ಮೂಗುತಿ ಹೊಳೆಯುವವಳು. ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಸ್ತೂರಿ ತಿಲಕ, ಕರ್ಪೂರ-ಕಾಚು ಬೆರೆತ ತಾಂಬೂಲದ ಪರಿಮಳ, ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದ ಅಲೆಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವವಳು.
3: ಮದಿಸಿದ ರಾಜಹಂಸದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುವ, ಕಮಲದಳದಂಥ ಕಣ್ಣುಗಳ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಕಿರೀಟಗಳು ಪಾದಗಳಿಗೆ ತಾಗುವ ರಾಜಾಧಿರಾಜೇಶ್ವರಿ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಪ್ರತಿ ಸಾಲೂ "ರಾಜ" ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವುದು ಕವಿಯ ಚಮತ್ಕಾರ.
4: "ಷಟ್" ಎಂಬ ಆರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟ: ಆರು ಶತ್ರುಗಳಾದ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವಳು, ಆರು ಚಕ್ರಗಳ ಒಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವವಳು, ಆರು ಯೋಗಿನಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವಳು, ಷೋಡಶಿ.
5 ರಿಂದ 7: ಶ್ರೀನಾಥನಿಂದ ಆದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ, ಶ್ರೀಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ದೀನರಿಗೆ ಅಪಾರ ಭಾಗ್ಯ ಕೊಡುವ ತಾಯಿ. ದೇವಸ್ತ್ರೀಯರು ಸೇವಿಸುವ, ಭಂಡಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದೇವಿ. ಮೋಡದಂತೆ ಶ್ಯಾಮಲ ವರ್ಣದ, ಮುನಿಗಳ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ, ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುವುದನ್ನೇ ವ್ರತವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ, ಕನ್ಯಾಪೂಜೆಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗುವವಳು.
8 ಮತ್ತು 9: ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಕಾಮೇಶ್ವರಿ, ಕಾಮಾಕ್ಷಿ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದ ಹೃದಯದವಳು, ಕಲ್ಪಾಂತರಗಳಲ್ಲೂ ಉಳಿಯುವವಳು. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರಿ, ಗಗನಗಾ, ಗಂಧರ್ವಗಾನಪ್ರಿಯೆ, ಗಂಭೀರೆ, ಗಜಗಾಮಿನಿ, ಗಿರಿಸುತೆ, ಗಂಗೆ, ಗೌತಮಿ, ಗೋಮತಿ ಹೀಗೆ "ಗ" ಕಾರದ ಹೆಸರುಗಳ ಮಾಲೆಯೇ ಇದೆ.
ಶ್ರೀಶೈಲ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು, ಶಕ್ತಿಪೀಠವೂ ಹೌದು; ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಭ್ರಮರಾಂಬೆ ಒಂದೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಭ್ರಮರಾಂಬೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಶ್ರೀಶೈಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ದೊಡ್ಡದು; ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಲಾಗದವರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಈ ಅಷ್ಟಕ ಹೇಳಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಶುಕ್ರವಾರ ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಭ್ರಮರಾಂಬೆ ಅಥವಾ ಪಾರ್ವತಿಯ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದೆ ಪಠಿಸಬಹುದು. ಕುಂಕುಮ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಪಿಗೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣಿನ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳುವುದು ರೂಢಿ. ಏಳನೇ ಶ್ಲೋಕ ಕನ್ಯಾಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದರಿಂದ ನವರಾತ್ರಿಯ ಕನ್ಯಾಪೂಜೆಯ ದಿನ ಇದನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸೊಗಸು. ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಪಠಿಸಬಹುದು.
Please login to leave a comment
Loading comments...
