2026ರಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ವ್ರತ ಜೂನ್ 28, ಭಾನುವಾರ ಬರುತ್ತದೆ — ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು. ಇದನ್ನು ವಟ ಪೂರ್ಣಿಮ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ಮುತ್ತೈದೆಯರು ಗಂಡನ ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ವ್ರತ ಇದು.
ಪೂರ್ಣಿಮ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಆವೃತ್ತಿ — ಗೊಂದಲ ಬೇಡ
ಇದೇ ವ್ರತ ಎರಡು ಬೇರೆ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು (2026ರಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 28) — ಇದು ವಟ ಪೂರ್ಣಿಮ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು (2026ರಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 13) — ಇದು ವಟ ಸಾವಿತ್ರಿ ವ್ರತ. ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಕಥೆ, ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶ; ಬರೀ ತಿಥಿ ಬೇರೆ. ಈ ಲೇಖನ ಪೂರ್ಣಿಮ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ.
ಸಾವಿತ್ರಿ-ಸತ್ಯವಾನ ಕಥೆ
ಈ ಕಥೆ ಮಹಾಭಾರತದ ವನ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ — ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮುನಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳುವ ಕಥೆ. ಸಾವಿತ್ರಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ, ತಾನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಕುರುಡ ತಂದೆಯ ಜೊತೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕುಮಾರ ಸತ್ಯವಾನನನ್ನು. ನಾರದರು ಮುಂಚೆಯೇ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು — ಸತ್ಯವಾನ ಇನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಸಾವಿತ್ರಿ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಬದಲಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಮರಣದ ದಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಂತೆ ಸಾವಿತ್ರಿ ಮೂರು ದಿನ ಮೊದಲೇ ಉಪವಾಸ ಆರಂಭಿಸಿದಳು. ಆ ದಿನ ಸತ್ಯವಾನ ಕಾಡಿಗೆ ಸೌದೆ ತರಲು ಹೋದಾಗ ಸಾವಿತ್ರಿಯೂ ಜೊತೆಗೆ ಹೋದಳು. ಮರ ಕಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಸತ್ಯವಾನ ತಲೆ ತಿರುಗಿ ಬಿದ್ದ. ಯಮ ಅವನ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟಾಗ ಸಾವಿತ್ರಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು. ಯಮ ಎಷ್ಟು ಬೇಡವೆಂದರೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.
ಅವಳ ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಯಮ ವರ ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿದ — ಸತ್ಯವಾನನ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟು. ಸಾವಿತ್ರಿ ಮೊದಲು ಕುರುಡ ಮಾವನಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಳೆದುಹೋದ ರಾಜ್ಯ ಕೇಳಿದಳು, ನಂತರ ತಂದೆಗೆ ಮಕ್ಕಳ ವರ. ಯಮ ಕೊಟ್ಟ. ಕೊನೆಗೆ ತನಗೆ ನೂರು ಮಕ್ಕಳ ವರ ಕೇಳಿದಳು — ಪತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ತಾನೇ. ಆ ಜಾಣ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಯಮ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ; ಅವಳ ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಾತಿವ್ರತ್ಯಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಸತ್ಯವಾನನ ಪ್ರಾಣ ಮರಳಿಸಿದ.
ವ್ರತ ವಿಧಾನ
- ಮುತ್ತೈದೆಯರು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಹೊಸ ಸೀರೆ ಉಟ್ಟು, ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ-ಬಳೆ-ಹೂವಿನಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
- ಆಲದ (ವಟ) ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ — ಸಾವಿತ್ರಿ-ಸತ್ಯವಾನ-ಯಮನ ಆವಾಹನೆ.
- ಆಲದ ಮರಕ್ಕೆ ದಾರ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ — ಗಂಡನ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ದಾಂಪತ್ಯ ಸೌಖ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
- ಸಾವಿತ್ರಿ-ಸತ್ಯವಾನ ಕಥೆ ಕೇಳುವುದು/ಓದುವುದು. ನೈವೇದ್ಯ, ಫಲ ಸಮರ್ಪಣೆ.
- ಹಲವರು ದಿನವಿಡೀ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ನಂತರ ಪಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಆಲದ ಮರ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗದ ನಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತ — ಯಮನ ಎದುರು ಸಾವಿತ್ರಿ ತೋರಿದ ದೃಢತೆಯ ಪ್ರತೀಕ.
ತಿಥಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ
ಪೂರ್ಣಿಮೆ ತಿಥಿ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಂಚಾಂಗ ನೋಡಿ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಆವೃತ್ತಿ ಬೇಕಾದರೆ ವಟ ಸಾವಿತ್ರಿ ವ್ರತ (ಜುಲೈ 13) ಲೇಖನ ನೋಡಿ.
