2026ರಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ ಮೇ 29, ಶುಕ್ರವಾರ ಬರುತ್ತದೆ — ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು. ಬೇರೆ ಹಬ್ಬಗಳಂತೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ ಸ್ಪಷ್ಟ — ಭಗವಂತ ನೃಸಿಂಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಬ ಸೀಳಿ ಬಂದದ್ದು ಹಗಲೂ ಅಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಸಂಧ್ಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ.
ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ ಎಂದರೇನು
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ನೃಸಿಂಹ — ಅರ್ಧ ಮನುಷ್ಯ, ಅರ್ಧ ಸಿಂಹ. ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಪಡೆದಿದ್ದ ವರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ಬಂದ ರೂಪ ಇದು. ಭಕ್ತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ದುಷ್ಟನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಭಗವಂತ ಯಾವ ರೂಪವನ್ನಾದರೂ ತಾಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಅವತಾರ ಸಾಕ್ಷಿ.
ವ್ರತ ಕಥೆ
ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಒಂದು ವರ ಪಡೆದಿದ್ದ — ಹಗಲಾಗಲೀ ರಾತ್ರಿಯಾಗಲೀ ಸಾಯಬಾರದು, ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಅಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯ-ಪ್ರಾಣಿ-ದೇವತೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಯಾವ ಆಯುಧದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ಆ ವರದಿಂದ ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿ ತಾನೇ ದೇವರೆಂದು ಸಾರಿದ.
ಆದರೆ ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷಣವೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಮ ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ತಂದೆ ಎಷ್ಟು ಬೆದರಿಸಿದರೂ, ವಿಷ ಕೊಟ್ಟರೂ, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದರೂ ಬಾಲಕ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು 'ನಿನ್ನ ದೇವರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?' ಎಂದು ಗರ್ಜಿಸಿದಾಗ, 'ಎಲ್ಲ ಕಡೆ, ಈ ಕಂಬದಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾನೆ' ಎಂದ ಪ್ರಹ್ಲಾದ. ಆ ಕ್ಷಣ ಕಂಬ ಸೀಳಿ ನೃಸಿಂಹ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ.
ವರದ ಪ್ರತಿ ಪದವನ್ನೂ ಗೌರವಿಸುತ್ತಲೇ ಭಗವಂತ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ — ಮನುಷ್ಯನೂ ಅಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಯೂ ಅಲ್ಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮನೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲ ಮೇಲೆ (ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಅಲ್ಲದ ಜಾಗ), ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿ (ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ), ಸಂಧ್ಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿಯೂ ಅಲ್ಲ), ತನ್ನ ಉಗುರುಗಳಿಂದ (ಆಯುಧವಲ್ಲ). ಇದು ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ ವ್ರತ ಕಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ.
ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ
ವ್ರತ ಆಚರಿಸುವವರು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಉಪವಾಸದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದಿನವಿಡೀ ಉಪವಾಸ, ಸಂಜೆ ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಪಾರಣೆ. ಮುಖ್ಯ ಹಂತಗಳು:
- ನರಸಿಂಹ ಅಥವಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನರಸಿಂಹನ ಚಿತ್ರ/ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತುಪ್ಪದ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ.
- ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಜೇನು, ತುಪ್ಪ, ಸಕ್ಕರೆ — ಪಂಚಾಮೃತದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ.
- ಕೆಂಪು ಹೂವು, ತುಳಸಿ, ಹಣ್ಣು, ಧೂಪ ಸಮರ್ಪಣೆ.
- ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆರತಿ. ಈ ಸಮಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ನಂಬಿಕೆ.
- ನರಸಿಂಹ ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣ — ಅಧಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಕೃತ ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹ ಕವಚ.
ಉಗ್ರ ರೂಪದ ದೇವರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯ ಭಾವ ತರಲು ತಂಪಾದ ಪದಾರ್ಥ — ಪಾನಕ, ಕೋಸಂಬರಿ, ಮಜ್ಜಿಗೆ — ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಇಡುವುದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲಿನ ಕಾಲ ಇದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ನರಸಿಂಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ನೃಸಿಂಹನಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ. ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಯೋಗ-ನರಸಿಂಹ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ದೇವಾಲಯ, ಹಂಪೆಯ ಏಕಶಿಲಾ ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ — ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಬೃಹತ್ ಶಿಲ್ಪ — ಇವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕೂಡ ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಈ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ತರ ದಂಡು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮಾಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ನೃಸಿಂಹ ಆರಾಧನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಹತ್ವ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು
ಮುಖ್ಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸುವುದು ತಪ್ಪು — ಈ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆಯ ಪೂಜೆಯೇ ಪ್ರಧಾನ. ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದವರು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸದ ಬದಲು ಫಲಾಹಾರ ವ್ರತ ಮಾಡಬಹುದು. ತಿಥಿ ಪ್ರದೇಶದ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಬಹುದು, ಹಾಗಾಗಿ ಪಂಚಾಂಗ ನೋಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಲು: ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ ಹಬ್ಬದ ಪುಟ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತಿಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ನೋಡಿ.
