ಗಂಗಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದರೆ ಗಂಗೆಯವರೆಗೂ ಹೋಗಬೇಕು ಅಂತ ನಾವು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೆ. ಕಾಶಿಗೆ. ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕೆ.
ಆದರೆ ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಒಂದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ನದಿಯಲ್ಲಿ… ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ… ಕೊನೆಗೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ಸೇದಿದ ನೀರಿನಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ… ಗಂಗೆಯನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ… ಆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೂ ಗಂಗಾಸ್ನಾನದ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಯಾಕೆ? ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕವೇ ಯಾಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ? ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಜನಕ ಮಹಾರಾಜ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ. ಅವನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಉತ್ತರವೇ ಕಾರ್ತಿಕ ಪುರಾಣ.
ಇದು ಪವಿತ್ರವಾದ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಈ ಮಾಸವನ್ನು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಿಂದ ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕಡೆ ದೀಪಾವಳಿಯ ನಂತರದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಿಂದ. ಹಾಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಒಂದೇ. ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯ, ಮೂವತ್ತು ದಿನ.
ಮಿಥಿಲೆಗೆ ವಸಿಷ್ಠರ ಆಗಮನ
ನೈಮಿಶಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂತ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಶೌನಕಾದಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಈ ಕಥೆ ಹೇಳಿದರು. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ವಸಿಷ್ಠರು ಜನಕ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಕಥೆ ಇದು.
ವಸಿಷ್ಠರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂತ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು. ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟೋ ವಸ್ತುಗಳು ಬೇಕು. ಧಾನ್ಯ ಬೇಕು. ತುಪ್ಪ ಬೇಕು. ಋತ್ವಿಜರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಹರ್ಷಿಯ ಬಳಿ ಏನಿರುತ್ತದೆ? ಅದಕ್ಕೇ ವಸಿಷ್ಠರು ಮಿಥಿಲೆಯ ಅರಮನೆಗೆ ನಡೆದು ಬಂದರು.
ಬಂದವರು ವಸಿಷ್ಠರು ಅಂತ ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಜನಕ ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದ. ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ. ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಪಾದ ತೊಳೆದು ಆ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡ. ಚಿನ್ನದ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದ.
"ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನದಿಂದ ನನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಧನ್ಯವಾಯಿತು. ಯಾವ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಬಂದಿರಿ, ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡಿ."
ವಸಿಷ್ಠರು ಯಜ್ಞದ ವಿಷಯ ಹೇಳಿದರು.
"ಇಷ್ಟೇನಾ ಸ್ವಾಮಿ?" ಅಂದ ಜನಕ. "ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದ್ದೆಲ್ಲ ನಿಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ."
ವಸಿಷ್ಠರ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿ ಬಂತು. "ಜನಕ, ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಯೋಚಿಸದೆ ಕೊಟ್ಟೆ. ಈಗ ನಿನಗೆ ಏನು ತಿಳಿಯಬೇಕೋ ಕೇಳು."
ಕಾರ್ತಿಕದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜನ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಜನಕ ಸಂಪತ್ತು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಜಯ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದ.
"ಸ್ವಾಮಿ… ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳು ಇವೆ. ಅವೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂತ ಹಿರಿಯರು ಯಾಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ಈ ಸಂದೇಹ ತುಂಬಾ ದಿನದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ."
ವಸಿಷ್ಠರು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕರು.
"ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪುಣ್ಯ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕೇಳು ಜನಕ."
"ಕಾರ್ತಿಕ ಹರಿಗೂ ಪ್ರಿಯ… ಹರನಿಗೂ ಪ್ರಿಯ. ವಿಷ್ಣುವಿಗೂ ಶಿವನಿಗೂ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾಸ ಇದು. ಶಿವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನಾಗಲಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಲಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿದವರೇ. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೂ ತುಂಬು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸು. ಯಾರನ್ನೂ ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಬೇಡ."
"ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ, ದಾನಕ್ಕೆ, ದೀಪಕ್ಕೆ… ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರೂ ಸಾಕು, ಪಾಪಗಳು ತೊಳೆದು ಹೋಗುತ್ತವೆ."
ಕಾರ್ತಿಕ ವ್ರತ ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು
ಆಮೇಲೆ ವಸಿಷ್ಠರು ಕಾರ್ತಿಕ ವ್ರತದ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
"ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ಧ ಪಾಡ್ಯದಿಂದಾಗಲಿ, ಸೂರ್ಯ ತುಲಾ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದಿನದಿಂದಾಗಲಿ ವ್ರತ ಶುರು ಮಾಡಬೇಕು. ಮೊದಲು ಈ ಮಾಸದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದಾಮೋದರನನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು, 'ಸ್ವಾಮಿ, ಕಾರ್ತಿಕ ವ್ರತ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಯಾವ ಅಡ್ಡಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿ' ಅಂತ ಹೇಳಬೇಕು."
"ಪ್ರತಿದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ನದಿಯಲ್ಲಿ. ಸೂರ್ಯ ತುಲಾ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಗಂಗೆ ಎಲ್ಲ ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಸನ್ನಿಹಿತಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಹಸುವಿನ ಗೊರಸಿನ ಗುರುತಿನಷ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಭಗವಂತ ಇರುತ್ತಾನೆ ಅಂತ ವೇದಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ನದಿ ಇಲ್ಲವೇ? ಕೆರೆ. ಕೆರೆ ಇಲ್ಲವೇ? ಬಾವಿ. ಜನಕ, ನೀರು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ಎಚ್ಚರವಾಗಿದೆ ಅನ್ನುವುದೇ ಮುಖ್ಯ."
"ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಕೊಡಬೇಕು, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಬಿಡಬೇಕು. ಶುಭ್ರವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಉಡಬೇಕು. ನೀನೇ ಕೊಯ್ದು ತಂದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅತಿಥಿ ಬಂದರೆ ಮೊದಲು ಅತಿಥಿಗೆ ಊಟ ಹಾಕಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ತಂಪಾದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಕೂತು ಈ ಪುರಾಣ ಕೇಳಬೇಕು."
"ಸಂಜೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಬೇಕು. ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಾಗಲಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಮನೆಯ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಬಳಿಯಾಗಲಿ. ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದಷ್ಟು ದೀಪಗಳನ್ನು. ಮಾಸದ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದ ಕೊನೆಯ ದಿನದವರೆಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದೇ ಕಾರ್ತಿಕ ವ್ರತ."
"ಸ್ವಾಮಿ," ಕೇಳಿದ ಜನಕ, "ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಬಹುದು?"
"ಎಲ್ಲರೂ," ಅಂದರು ವಸಿಷ್ಠರು. "ಯಾವ ಮನೆತನದವರಾದರೂ. ಯಾವ ಸಮುದಾಯದವರಾದರೂ. ಗಂಡಸರು, ಹೆಂಗಸರು. ಚಿಕ್ಕವರು, ದೊಡ್ಡವರು. ಕಾರ್ತಿಕ ಯಾರನ್ನೂ ದೂರ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಜನ್ಮದ ಪಾಪಗಳೂ, ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪಗಳೂ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಧೂಳಿನಂತೆ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ."
ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂತೋಷ
ಆಮೇಲೆ ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದ ಒಂದು ಮಾತು ರಾಜನನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿತು.
"ಜನಕ, ವ್ರತ ಮಾಡಲಾಗದವರೂ ಸಹ… ಬೇರೊಬ್ಬರು ವ್ರತ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಒಂದಿಷ್ಟೂ ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮನಸಾರೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರೆ… ಆ ದಿನದ ಅವರ ಪಾಪಗಳೂ ತೊಳೆದು ಹೋಗುತ್ತವೆ."
ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಖುಷಿಪಡುವುದು. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೂ ಬೆಲೆ ಇದೆ.
ಹಾಗಾಗಿ ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಗಂಗಮ್ಮನನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕಾರ್ತಿಕ ವ್ರತದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಅದೇ.
ಮುಂದೆ ಓದಿ
