ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ

ಸಂಪಾದನೆ: ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಿಲ್ಲ
0 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ (ರುದ್ರಯಾಮಲೇ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಕೃತಂ)

ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ |
ಸರಸ್ವತಿ ನಮಸ್ಯಾಮಿ ಚೇತನಾಂ ಹೃದಿ ಸಂಸ್ಥಿತಾಂ |
ಕಂಠಸ್ಥಾಂ ಪದ್ಮಯೋನಿಂ ತ್ವಾಂ ಹ್ರೀಂಕಾರಾಂ ಸುಪ್ರಿಯಾಂ ಸದಾ || 1 ||

ಮತಿದಾಂ ವರದಾಂ ಚೈವ ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದಾಂ |
ಕೇಶವಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಾಂ ದೇವೀಂ ವೀಣಾಹಸ್ತಾಂ ವರಪ್ರದಾಂ || 2 ||

ಮಂತ್ರಪ್ರಿಯಾಂ ಸದಾ ಹೃದ್ಯಾಂ ಕುಮತಿಧ್ವಂಸಕಾರಿಣೀಂ |
ಸ್ವಪ್ರಕಾಶಾಂ ನಿರಾಲಂಬಾಮಜ್ಞಾನತಿಮಿರಾಪಹಾಂ || 3 ||

ಮೋಕ್ಷಪ್ರಿಯಾಂ ಶುಭಾಂ ನಿತ್ಯಾಂ ಸುಭಗಾಂ ಶೋಭನಪ್ರಿಯಾಂ |
ಪದ್ಮೋಪವಿಷ್ಟಾಂ ಕುಂಡಲಿನೀಂ ಶುಕ್ಲವಸ್ತ್ರಾಂ ಮನೋಹರಾಂ || 4 ||

ಆದಿತ್ಯಮಂಡಲೇ ಲೀನಾಂ ಪ್ರಣಮಾಮಿ ಜನಪ್ರಿಯಾಂ |
ಜ್ಞಾನಾಕಾರಾಂ ಜಗದ್ದ್ವೀಪಾಂ ಭಕ್ತವಿಘ್ನವಿನಾಶಿನೀಂ || 5 ||

ಇತಿ ಸತ್ಯಂ ಸ್ತುತಾ ದೇವೀ ವಾಗೀಶೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ |
ಆತ್ಮಾನಂ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಶರದಿಂದುಸಮಪ್ರಭಾಂ || 6 ||

ಶ್ರೀಸರಸ್ವತ್ಯುವಾಚ |
ವರಂ ವೃಣೀಷ್ವ ಭದ್ರಂ ತ್ವಂ ಯತ್ತೇ ಮನಸಿ ವರ್ತತೇ |
ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ |
ಪ್ರಸನ್ನಾ ಯದಿ ಮೇ ದೇವಿ ಪರಂ ಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಯಚ್ಛ ಮೇ || 7 ||

ಶ್ರೀಸರಸ್ವತ್ಯುವಾಚ |
ದತ್ತಂ ತೇ ನಿರ್ಮಲಂ ಜ್ಞಾನಂ ಕುಮತಿಧ್ವಂಸಕಾರಕಂ |
ಸ್ತೋತ್ರೇಣಾನೇನ ಮಾಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯೇ ಸ್ತುವಂತಿ ಸದಾ ನರಾಃ || 8 ||

ಲಭಂತೇ ಪರಮಂ ಜ್ಞಾನಂ ಮಮ ತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಾಃ |
ಕವಿತ್ವಂ ಮತ್ಪ್ರಸಾದೇನ ಪ್ರಾಪ್ನುವಂತಿ ಮನೋಗತಂ || 9 ||

ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಂ ಪ್ರಯತೋ ಭೂತ್ವಾ ಯಸ್ತ್ವಿಮಂ ಪಠತೇ ನರಃ |
ತಸ್ಯ ಕಂಠೇ ಸದಾ ವಾಸಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ || 10 ||

ಇತಿ ಶ್ರೀರುದ್ರಯಾಮಲೇ ಶ್ರೀಬೃಹಸ್ಪತಿಕೃತ ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ ||

ಅರ್ಥ

ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ, ರುದ್ರಯಾಮಲ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಹರ್ಷಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಶಕ್ತಿಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು, ಮಹರ್ಷಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯವರು ಪರಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಫಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೂಲಕ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ, ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕರಿಗೆ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವಂತೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ, ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ವಿಶೇಷ.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು "ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚೇತನಾರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಹ್ರೀಂಕಾರ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಕಮಲಾಸನಸ್ಥೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ (ಶ್ಲೋಕ 1). ನಂತರ, ಅವಳು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವವಳು, ವರಗಳನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವವಳು, ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವವಳು, ಕೇಶವನಿಗೆ (ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ) ಪ್ರಿಯಳಾದವಳು, ವೀಣೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ (ಶ್ಲೋಕ 2). ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳು ದೇವಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕೃಪೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆಕೆ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನದ ಅಧಿದೇವತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕರುಣಾಮಯಿ ತಾಯಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಅವಳು ಮಂತ್ರಪ್ರಿಯಳು, ಯಾವಾಗಲೂ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವಳು, ದುರ್ಮತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವಳು, ಸ್ವಪ್ರಕಾಶಮಯಿ, ನಿರಾಲಂಬಳು ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವಳು" (ಶ್ಲೋಕ 3). "ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವಳು, ಶುಭ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ನಿತ್ಯಳಾದವಳು, ಸುಂದರಿ, ಮಂಗಳಕರವಾದದ್ದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವಳು, ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾದವಳು, ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು, ಶುಭ್ರವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ರೂಪವುಳ್ಳವಳು" (ಶ್ಲೋಕ 4). "ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾಗಿರುವವಳು, ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದವಳು, ಜ್ಞಾನದ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುವ ದ್ವೀಪದಂತೆ ಇರುವವಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ತಾಯಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ" (ಶ್ಲೋಕ 5). ಈ ವರ್ಣನೆಗಳು ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ದೇವತೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಜ್ಞಾನ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸತ್ಯವಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಳಾದ ದೇವಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು (ಶ್ಲೋಕ 6). ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯು "ಎಲೈ ಭದ್ರನೇ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ವರವನ್ನು ಕೇಳು" ಎಂದು ನುಡಿದಳು. ಆಗ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು "ದೇವಿ, ನೀನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿದ್ದರೆ, ನನಗೆ ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸು" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು (ಶ್ಲೋಕ 7). ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿಯು "ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವವರು ನನ್ನ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಗಳಾಗಿ, ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ವರವಿತ್ತಳು. "ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಮೂರು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವವರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ದೇವಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದಳು. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಕೇವಲ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲದೆ, ಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು (Benefits):

  • ಪರಮ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿ: ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ನಿಯಮಿತ ಪಠಣದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನವು ದೂರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಲವಾದ, ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅರಿವಿಗೆ ಸಹಕಾರಿ.
  • ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಪ್ರತಿಭೆ: ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ವರವನ್ನು ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ವಾಕ್ಶಕ್ತಿ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂವಹನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ರಚಿಸುವ ಪ್ರತಿಭೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಮತಿ ನಾಶ: ಸ್ತೋತ್ರದ ಪಠಣವು ಮನಸ್ಸಿನ ಅಜ್ಞಾನ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
  • ಸರ್ವ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿ: ದೇವಿಯು ಸರ್ವಕಾಮಫಲಪ್ರದಾ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ಸದುದ್ದೇಶದ ಆಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
  • ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಣೆ: ದೇವಿಯು ಭಕ್ತರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ, ಇದರಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಗಮ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಸರಸ್ವತಿ ನಮಸ್ಯಾಮಿ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಯಾರು?
ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಇದನ್ನು ರುದ್ರಯಾಮಲದಲ್ಲಿ ದೇವಗುರು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ತೋತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಸ್ತುತಿ, ಉಳಿದವು ಸರಸ್ವತಿ ಸ್ವತಃ ನೀಡುವ ವರದ ಮಾತುಗಳು.
ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ದೇವಿಯಿಂದ ಯಾವ ವರ ಕೇಳಿದರು?
ಸ್ತುತಿಗೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದ ದೇವಿ ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾಗಿ ವರ ಕೇಳು ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ದೇವಿ ಕುಮತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ?
ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಚೈತನ್ಯ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ವಾಣಿ, ಹ್ರೀಂಕಾರ ರೂಪಿಣಿ ಎಂದು ಆಕೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೀಣಾಹಸ್ತೆ, ಕೇಶವಪ್ರಿಯೆ, ಶುಕ್ಲವಸ್ತ್ರೆ ಎಂಬ ವರ್ಣನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಕೆ ಆದಿತ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು 5ನೇ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಕೃತ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಯಾವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಬೇಕು?
ತ್ರಿಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮದಿಂದ ಪಠಿಸುವವರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ತಾನು ಸದಾ ನೆಲೆಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು 10ನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಮಾತು ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯ ಸರಸ್ವತೀ ಪೂಜೆಯ ದಿನ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ.
ಯಾ ಕುಂದೇಂದು ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೂ ಏನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ?
ಯಾ ಕುಂದೇಂದು ಸ್ತೋತ್ರ ದೇವಿಯ ಶ್ವೇತ ರೂಪದ ವರ್ಣನೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಥೆಯಿಲ್ಲ. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿ, ದೇವಿಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಕವಿತ್ವ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಕೆಯ ಭರವಸೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ.

Comments

Please login to leave a comment

Loading comments...