ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ

"ನಮಸ್ತೇ ಶಾರದೇ ದೇವಿ ಕಾಶ್ಮೀರಪುರವಾಸಿನಿ" ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಸ್ತೋತ್ರವು ವಿದ್ಯಾದೇವತೆ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಶಾರದೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬೇಡುವ ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಕಿರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ಇದರ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಪುಸ್ತಕ ತೆರೆಯುವ ಮೊದಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಬ್ಬ ಕವಿಯ ಒಂದೇ ರಚನೆಯಲ್ಲ; ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಕೃತ ಸರಸ್ವತೀ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕರ್ತೃವಿನ ಹೆಸರು ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1: ಕಾಶ್ಮೀರಪುರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶಾರದಾದೇವಿಯೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಿತ್ಯವೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ: ನನಗೆ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಡು. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾರದಾಪೀಠದ ನೆನಪು ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 2: ಶ್ರದ್ಧೆ, ಧಾರಣೆ ಅಂದರೆ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಶಕ್ತಿ, ಮೇಧೆ ಅಂದರೆ ಗ್ರಹಿಸುವ ಬುದ್ಧಿ, ಈ ಮೂರೂ ಅವಳೇ. ಅವಳು ವಾಗ್ದೇವಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಿಯೆ, ಭಕ್ತರ ನಾಲಿಗೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವವಳು, ಶಮ ದಮ ಮುಂತಾದ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವಳು.

ಶ್ಲೋಕ 3: ರಾತ್ರಿಯ ಒಡೆಯನಾದ ಚಂದ್ರನ ಕಲೆಯಿಂದ ಕುರುಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡ ಭವಾನಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸಂಸಾರದ ತಾಪವನ್ನು ತಣಿಸುವ ಅಮೃತದ ನದಿ ಅವಳು.

ಶ್ಲೋಕ 4: ಭದ್ರಕಾಳಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ, ಸರಸ್ವತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವೇದ, ವೇದಾಂಗ, ವೇದಾಂತ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ಯಾಸ್ಥಾನಗಳಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಒಂದೇ ದೇವಿಯನ್ನು ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 5: ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಪರಮೆ, ಜ್ಯೋತಿರೂಪೆ, ಸನಾತನಿ, ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಆ ವಾಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 6: ಅವಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ಮಾತಿಲ್ಲದ ಮೂಕವಾಗಿ, ಹುಚ್ಚರಂತೆ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಮಾತಿಗೆ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಆ ವಾಣಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಮಹತ್ವ

ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಶಾರದೆ ಎಂದಾಗ ಮೊದಲು ನೆನಪಾಗುವುದು ತುಂಗಾತೀರದ ಶೃಂಗೇರಿ. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅಲ್ಲಿ ಶಾರದಾಂಬೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶಾರದೆ, ಶೃಂಗೇರಿಯ ಶಾರದೆ, ಮನೆಯ ದೇವರಮನೆಯ ಸರಸ್ವತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ತಾಯಿ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಓದಬಹುದು. ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಧಾರಣೆ, ಮೇಧೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಪದಗಳು ಕಲಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಪ್ರಾಪ್ತಿ ಇದರ ಫಲ ಎಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಶ್ರದ್ಧೆ; ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಇದು ಬದಲಿಯಲ್ಲ, ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಲ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನ ಸರಸ್ವತಿಯ ಆವಾಹನೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸರಸ್ವತೀ ಪೂಜೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಸಂತ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸದ ದಿನ ಇದನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾರದಾಂಬೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಿಸಬಹುದು. ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಲೇಖನಿಯನ್ನು ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು, ಬಿಳಿ ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಓದಿ. ದಿನನಿತ್ಯ ಓದುವ ಮೊದಲು ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕವೊಂದನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ ಸಾಕು.