|| ಮುಕುಂದಮಾಲಾ ||
ಘುಷ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ನಗರೇ ರಂಗಯಾತ್ರಾ ದಿನೇ ದಿನೇ |
ತಮಹಂ ಶಿರಸಾ ವಂದೇ ರಾಜಾನಂ ಕುಲಶೇಖರಂ ||
ಶ್ರೀವಲ್ಲಭೇತಿ ವರದೇತಿ ದಯಾಪರೇತಿ ಭಕ್ತಪ್ರಿಯೇತಿ ಭವಲುಂಠನಕೋವಿದೇತಿ |
ನಾಥೇತಿ ನಾಗಶಯನೇತಿ ಜಗನ್ನಿವಾಸೇತ್ಯಾಲಾಪಿನಂ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಕುರು ಮಾಂ ಮುಕುಂದ || 1 ||
ಜಯತು ಜಯತು ದೇವೋ ದೇವಕೀನಂದನೋಽಯಂ ಜಯತು ಜಯತು ಕೃಷ್ಣೋ ವೃಷ್ಣಿವಂಶಪ್ರದೀಪಃ |
ಜಯತು ಜಯತು ಮೇಘಶ್ಯಾಮಲಃ ಕೋಮಲಾಂಗೋ ಜಯತು ಜಯತು ಪೃಥ್ವೀಭಾರನಾಶೋ ಮುಕುಂದಃ || 2 ||
ಮುಕುಂದ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಯಾಚೇ ಭವಂತಮೇಕಾಂತಮಿಯಂತಮರ್ಥಂ |
ಅವಿಸ್ಮೃತಿಸ್ತ್ವಚ್ಚರಣಾರವಿಂದೇ ಭವೇ ಭವೇ ಮೇಽಸ್ತು ಭವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ || 3 ||
ನಾಹಂ ವಂದೇ ತವ ಚರಣಯೋರ್ದ್ವಂದ್ವಮದ್ವಂದ್ವಹೇತೋಃ ಕುಂಭೀಪಾಕಂ ಗುರುಮಪಿ ಹರೇ ನಾರಕಂ ನಾಪನೇತುಂ |
ರಮ್ಯಾ ರಾಮಾ ಮೃದುತನುಲತಾ ನಂದನೇ ನಾಪಿ ರಂತುಂ ಭಾವೇ ಭಾವೇ ಹೃದಯಭವನೇ ಭಾವಯೇಯಂ ಭವಂತಂ || 4 ||
ನಾಸ್ಥಾ ಧರ್ಮೇ ನ ವಸುನಿಚಯೇ ನೈವ ಕಾಮೋಪಭೋಗೇ ಯದ್ ಭಾವ್ಯಂ ತದ್ ಭವತು ಭಗವನ್ ಪೂರ್ವಕರ್ಮಾನುರೂಪಂ |
ಏತತ್ ಪ್ರಾರ್ಥ್ಯಂ ಮಮ ಬಹುಮತಂ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರೇಽಪಿ ತ್ವತ್ಪಾದಾಂಭೋರುಹಯುಗಗತಾ ನಿಶ್ಚಲಾ ಭಕ್ತಿರಸ್ತು || 5 ||
ದಿವಿ ವಾ ಭುವಿ ವಾ ಮಮಾಸ್ತು ವಾಸೋ ನರಕೇ ವಾ ನರಕಾಂತಕ ಪ್ರಕಾಮಂ |
ಅವಧೀರಿತಶಾರದಾರವಿಂದೌ ಚರಣೌ ತೇ ಮರಣೇಽಪಿ ಚಿಂತಯಾಮಿ || 6 ||
ಕೃಷ್ಣ ತ್ವದೀಯಪದಪಂಕಜಪಂಜರಾಂತರ್ ಅದ್ಯೈವ ಮೇ ವಿಶತು ಮಾನಸರಾಜಹಂಸಃ |
ಪ್ರಾಣಪ್ರಯಾಣಸಮಯೇ ಕಫವಾತಪಿತ್ತೈಃ ಕಂಠಾವರೋಧನವಿಧೌ ಸ್ಮರಣಂ ಕುತಸ್ತೇ || 7 ||
ಚಿಂತಯಾಮಿ ಹರಿಮೇವ ಸಂತತಂ ಮಂದಮಂದಹಾಸಿತಾನನಾಂಬುಜಂ |
ನಂದಗೋಪತನಯಂ ಪರಾತ್ಪರಂ ನಾರದಾದಿಮುನಿವೃಂದವಂದಿತಂ || 8 ||
ಕರಚರಣಸರೋಜೇ ಕಾಂತಿಮನ್ನೇತ್ರಮೀನೇ ಶ್ರಮಮುಷಿ ಭುಜವೀಚಿವ್ಯಾಕುಲೇಽಗಾಧಮಾರ್ಗೇ |
ಹರಿಸರಸಿ ವಿಗಾಹ್ಯಾಪೀಯ ತೇಜೋಜಲೌಘಂ ಭವಮರುಪರಿಖಿನ್ನಃ ಖೇದಮದ್ಯ ತ್ಯಜಾಮಿ || 9 ||
ಸರಸಿಜನಯನೇ ಸಶಂಖಚಕ್ರೇ ಮುರಭಿದಿ ಮಾ ವಿರಮಸ್ವ ಚಿತ್ತ ರಂತುಂ |
ಸುಖತರಮಪರಂ ನ ಜಾತು ಜಾನೇ ಹರಿಚರಣಸ್ಮರಣಾಮೃತೇನ ತುಲ್ಯಂ || 10 ||
ಮಾಭೀರ್ ಮಂದಮನೋ ವಿಚಿಂತ್ಯ ಬಹುಧಾ ಯಾಮೀಶ್ ಚಿರಂ ಯಾತನಾ ನಾಮೀ ನಃ ಪ್ರಭವಂತಿ ಪಾಪರಿಪವಃ ಸ್ವಾಮೀ ನನು ಶ್ರೀಧರಃ |
ಆಲಸ್ಯಂ ವ್ಯಪನೀಯ ಭಕ್ತಿಸುಲಭಂ ಧ್ಯಾಯಸ್ವ ನಾರಾಯಣಂ ಲೋಕಸ್ಯ ವ್ಯಸನಾಪನೋದನಕರೋ ದಾಸಸ್ಯ ಕಿಂ ನ ಕ್ಷಮಃ || 11 ||
ಭವಜಲಧಿಗತಾನಾಂ ದ್ವಂದ್ವವಾತಾಹತಾನಾಂ ಸುತದುಹಿತೃಕಲತ್ರತ್ರಾಣಭಾರಾರ್ದಿತಾನಾಂ |
ವಿಷಮವಿಷಯತೋಯೇ ಮಜ್ಜತಾಮಪ್ಲವಾನಾಂ ಭವತು ಶರಣಮೇಕೋ ವಿಷ್ಣುಪೋತೋ ನರಾಣಾಂ || 12 ||
ಭವಜಲಧಿಮಗಾಧಂ ದುಸ್ತರಂ ನಿಸ್ತರೇಯಂ ಕಥಮಹಮಿತಿ ಚೇತೋ ಮಾ ಸ್ಮ ಗಾಃ ಕಾತರತ್ವಂ |
ಸರಸಿಜದೃಶಿ ದೇವೇ ತಾವಕೀ ಭಕ್ತಿರ್ ಏಕಾ ನರಕಭಿದಿ ನಿಷಣ್ಣಾ ತಾರಯಿಷ್ಯತ್ಯ್ ಅವಶ್ಯಂ || 13 ||
ತೃಷ್ಣಾತೋಯೇ ಮದನಪವನೋದ್ಧೂತಮೋಹೋರ್ಮಿಮಾಲೇ ದಾರಾವರ್ತೇ ತನಯಸಹಜಗ್ರಾಹಸಂಘಾಕುಲೇ ಚ |
ಸಂಸಾರಾಖ್ಯೇ ಮಹತಿ ಜಲಧೌ ಮಜ್ಜತಾಂ ನಸ್ ತ್ರಿಧಾಮನ್ ಪಾದಾಂಭೋಜೇ ವರದ ಭವತೋ ಭಕ್ತಿನಾವಂ ಪ್ರಯಚ್ಛ || 14 ||
ಮಾ ದ್ರಾಕ್ಷಂ ಕ್ಷೀಣಪುಣ್ಯಾನ್ ಕ್ಷಣಮಪಿ ಭವತೋ ಭಕ್ತಿಹೀನಾನ್ ಪದಾಬ್ಜೇ ಮಾ ಶ್ರೌಷಂ ಶ್ರಾವ್ಯಬಂಧಂ ತವ ಚರಿತಮಪಾಸ್ಯಾನ್ಯದ್ ಆಖ್ಯಾನಜಾತಂ |
ಮಾ ಸ್ಮಾರ್ಷಂ ಮಾಧವ ತ್ವಾಮಪಿ ಭುವನಪತೇ ಚೇತಸಾಪಹ್ನುವಾನಾನ್ ಮಾ ಭೂವಂ ತ್ವತ್ಸಪರ್ಯಾವ್ಯತಿಕರರಹಿತೋ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರೇಽಪಿ || 15 ||
ಜಿಹ್ವೇ ಕೀರ್ತಯ ಕೇಶವಂ ಮುರರಿಪುಂ ಚೇತೋ ಭಜ ಶ್ರೀಧರಂ ಪಾಣಿದ್ವಂದ್ವ ಸಮರ್ಚಯಾಚ್ಯುತಕಥಾಃ ಶ್ರೋತ್ರದ್ವಯ ತ್ವಂ ಶೃಣು |
ಕೃಷ್ಣಂ ಲೋಕಯ ಲೋಚನದ್ವಯ ಹರೇರ್ ಗಚ್ಛಾಂಘ್ರಿಯುಗ್ಮಾಲಯಂ ಜಿಘ್ರ ಘ್ರಾಣ ಮುಕುಂದಪಾದತುಲಸೀಂ ಮೂರ್ಧನ್ ನಮಾಧೋಕ್ಷಜಂ || 16 ||
ಹೇ ಲೋಕಾಃ ಶೃಣುತ ಪ್ರಸೂತಿಮರಣವ್ಯಾಧೇಶ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಿಮಾಂ ಯೋಗಜ್ಞಾಃ ಸಮುದಾಹರಂತಿ ಮುನಯೋ ಯಾಂ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಾದಯಃ |
ಅಂತರ್ಜ್ಯೋತಿರ್ ಅಮೇಯಮೇಕಮಮೃತಂ ಕೃಷ್ಣಾಖ್ಯಮಾಪೀಯತಾಂ ತತ್ ಪೀತಂ ಪರಮೌಷಧಂ ವಿತನುತೇ ನಿರ್ವಾಣಮಾತ್ಯಂತಿಕಂ || 17 ||
ಹೇ ಮರ್ತ್ಯಾಃ ಪರಮಂ ಹಿತಂ ಶೃಣುತ ವೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಂಕ್ಷೇಪತಃ ಸಂಸಾರಾರ್ಣವಮಾಪದೂರ್ಮಿಬಹುಲಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಸ್ಥಿತಾಃ |
ನಾನಾಜ್ಞಾನಮಪಾಸ್ಯ ಚೇತಸಿ ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯೇತ್ಯ್ ಅಮುಂ ಮಂತ್ರಂ ಸಪ್ರಣವಂ ಪ್ರಣಾಮಸಹಿತಂ ಪ್ರಾವರ್ತಯಧ್ವಂ ಮುಹುಃ || 18 ||
ಪೃಥ್ವೀ ರೇಣುರ್ ಅಣುಃ ಪಯಾಂಸಿ ಕಣಿಕಾಃ ಫಲ್ಗುಃ ಸ್ಫುಲಿಂಗೋ ಲಘುಃ ತೇಜೋ ನಿಃಶ್ವಸನಂ ಮರುತ್ ತನುತರಂ ರಂಧ್ರಂ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ನಭಃ |
ಕ್ಷುದ್ರಾ ರುದ್ರಪಿತಾಮಹಪ್ರಭೃತಯಃ ಕೀಟಾಃ ಸಮಸ್ತಾಃ ಸುರಾಃ ದೃಷ್ಟೇ ಯತ್ರ ಸ ತಾವಕೋ ವಿಜಯತೇ ಭೂಮಾವಧೂತಾವಧಿಃ || 19 ||
ಬದ್ಧೇನಾಂಜಲಿನಾ ನತೇನ ಶಿರಸಾ ಗಾತ್ರೈಃ ಸರೋಮೋದ್ಗಮೈಃ ಕಂಠೇನ ಸ್ವರಗದ್ಗದೇನ ನಯನೇನೋದ್ಗೀರ್ಣಬಾಷ್ಪಾಂಬುನಾ |
ನಿತ್ಯಂ ತ್ವಚ್ಚರಣಾರವಿಂದಯುಗಲಧ್ಯಾನಾಮೃತಾಸ್ವಾದಿನಾಮಸ್ಮಾಕಂ ಸರಸೀರುಹಾಕ್ಷ ಸತತಂ ಸಂಪದ್ಯತಾಂ ಜೀವಿತಂ || 20 ||
ಹೇ ಗೋಪಾಲಕ ಹೇ ಕೃಪಾಜಲನಿಧೇ ಹೇ ಸಿಂಧುಕನ್ಯಾಪತೇ ಹೇ ಕಂಸಾಂತಕ ಹೇ ಗಜೇಂದ್ರಕರುಣಾಪಾರೀಣ ಹೇ ಮಾಧವ |
ಹೇ ರಾಮಾನುಜ ಹೇ ಜಗತ್ತ್ರಯಗುರೋ ಹೇ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷ ಮಾಂ ಹೇ ಗೋಪೀಜನನಾಥ ಪಾಲಯ ಪರಂ ಜಾನಾಮಿ ನ ತ್ವಾಂ ವಿನಾ || 21 ||
ಭಕ್ತಾಪಾಯಭುಜಾಂಗಗಾರುಡಮಣಿಸ್ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಕ್ಷಾಮಣಿರ್ ಗೋಪೀಲೋಚನಚಾತಕಾಂಬುದಮಣಿಃ ಸೌಂದರ್ಯಮುದ್ರಾಮಣಿಃ |
ಯಃ ಕಾಂತಾಮಣಿರುಕ್ಮಿಣೀಘನಕುಚದ್ವಂದ್ವೈಕಭೂಷಾಮಣಿಃ ಶ್ರೇಯೋ ದೇವಶಿಖಾಮಣಿರ್ ದಿಶತು ನೋ ಗೋಪಾಲಚೂಡಾಮಣಿಃ || 22 ||
ಶತ್ರುಚ್ಛೇದೈಕಮಂತ್ರಂ ಸಕಲಮುಪನಿಷದ್ವಾಕ್ಯಸಂಪೂಜ್ಯಮಂತ್ರಂ ಸಂಸಾರೋತ್ತಾರಮಂತ್ರಂ ಸಮುಪಚಿತತಮಸಃ ಸಂಘನಿರ್ಯಾಣಮಂತ್ರಂ |
ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯೈಕಮಂತ್ರಂ ವ್ಯಸನಭುಜಗಸಂದಷ್ಟಸಂತ್ರಾಣಮಂತ್ರಂ ಜಿಹ್ವೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಮಂತ್ರಂ ಜಪ ಜಪ ಸತತಂ ಜನ್ಮಸಾಫಲ್ಯಮಂತ್ರಂ || 23 ||
ವ್ಯಾಮೋಹಪ್ರಶಮೌಷಧಂ ಮುನಿಮನೋವೃತ್ತಿಪ್ರವೃತ್ತ್ಯೌಷಧಂ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರಾರ್ತಿಕರೌಷಧಂ ತ್ರಿಭುವನೇ ಸಂಜೀವನೈಕೌಷಧಂ |
ಭಕ್ತಾತ್ಯಂತಹಿತೌಷಧಂ ಭವಭಯಪ್ರಧ್ವಂಸನೈಕೌಷಧಂ ಶ್ರೇಯಃಪ್ರಾಪ್ತಿಕರೌಷಧಂ ಪಿಬ ಮನಃ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದಿವ್ಯೌಷಧಂ || 24 ||
ಆಮ್ನಾಯಾಭ್ಯಸನಾನ್ಯ್ ಅರಣ್ಯರುದಿತಂ ವೇದವ್ರತಾನ್ಯ್ ಅನ್ವಹಂ ಮೇದಶ್ಛೇದಫಲಾನಿ ಪೂರ್ತವಿಧಯಃ ಸರ್ವೇ ಹುತಂ ಭಸ್ಮನಿ |
ತೀರ್ಥಾನಾಮವಗಾಹನಾನಿ ಚ ಗಜಸ್ನಾನಂ ವಿನಾ ಯತ್ಪದದ್ವಂದ್ವಾಂಭೋರುಹಸಂಸ್ಮೃತೀರ್ ವಿಜಯತೇ ದೇವಃ ಸ ನಾರಾಯಣಃ || 25 ||
ಶ್ರೀಮನ್ನಾಮ ಪ್ರೋಚ್ಯ ನಾರಾಯಣಾಖ್ಯಂ ಕೇ ನ ಪ್ರಾಪುರ್ ವಾಂಛಿತಂ ಪಾಪಿನೋಽಪಿ |
ಹಾ ನಃ ಪೂರ್ವಂ ವಾಕ್ ಪ್ರವೃತ್ತಾ ನ ತಸ್ಮಿಂಸ್ ತೇನ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಗರ್ಭವಾಸಾದಿದುಃಖಂ || 26 ||
ಮಜ್ಜನ್ಮನಃ ಫಲಮಿದಂ ಮಧುಕೈಟಭಾರೇ ಮತ್ಪ್ರಾರ್ಥನೀಯಮದನುಗ್ರಹ ಏಷ ಏವ |
ತ್ವದ್ಭೃತ್ಯಭೃತ್ಯಪರಿಚಾರಕಭೃತ್ಯಭೃತ್ಯಭೃತ್ಯಸ್ಯ ಭೃತ್ಯ ಇತಿ ಮಾಂ ಸ್ಮರ ಲೋಕನಾಥ || 27 ||
ನಾಥೇ ನಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮೇ ತ್ರಿಜಗತಾಂ ಏಕಾಧಿಪೇ ಚೇತಸಾ ಸೇವ್ಯೇ ಸ್ವಸ್ಯ ಪದಸ್ಯ ದಾತರಿ ಸುರೇ ನಾರಾಯಣೇ ತಿಷ್ಠತಿ |
ಯಂ ಕಂಚಿತ್ ಪುರುಷಾಧಮಂ ಕತಿಪಯಗ್ರಾಮೇಶಮಲ್ಪಾರ್ಥದಂ ಸೇವಾಯೈ ಮೃಗಯಾಮಹೇ ನರಮಹೋ ಮೂಕಾ ವರಾಕಾ ವಯಂ || 28 ||
ಮದನ ಪರಿಹರ ಸ್ಥಿತಿಂ ಮದೀಯೇ ಮನಸಿ ಮುಕುಂದಪದಾರವಿಂದಧಾಮ್ನಿ |
ಹರನಯನಕೃಶಾನುನಾ ಕೃಶೋಽಸಿ ಸ್ಮರಸಿ ನ ಚಕ್ರಪರಾಕ್ರಮಂ ಮುರಾರೇಃ || 29 ||
ತತ್ತ್ವಂ ಬ್ರುವಾಣಾನಿ ಪರಂ ಪರಸ್ತಾನ್ ಮಧು ಕ್ಷರಂತೀವ ಸತಾಂ ಫಲಾನಿ |
ಪ್ರಾವರ್ತಯ ಪ್ರಾಂಜಲಿರ್ ಅಸ್ಮಿ ಜಿಹ್ವೇ ನಾಮಾನಿ ನಾರಾಯಣಗೋಚರಾಣಿ || 30 ||
ಇದಂ ಶರೀರಂ ಪರಿಣಾಮಪೇಶಲಂ ಪತತ್ಯ್ ಅವಶ್ಯಂ ಶ್ಲಥಸಂಧಿಜರ್ಜರಂ |
ಕಿಮೌಷಧೈಃ ಕ್ಲಿಶ್ಯಸಿ ಮೂಢ ದುರ್ಮತೇ ನಿರಾಮಯಂ ಕೃಷ್ಣರಸಾಯನಂ ಪಿಬ || 31 ||
ದಾರಾ ವಾರಾಕರವರಸುತಾ ತೇ ತನೂಜೋ ವಿರಿಂಚಃ ಸ್ತೋತಾ ವೇದಸ್ ತವ ಸುರಗಣೋ ಭೃತ್ಯವರ್ಗಃ ಪ್ರಸಾದಃ |
ಮುಕ್ತಿರ್ ಮಾಯಾ ಜಗದ್ ಅವಿಕಲಂ ತಾವಕೀ ದೇವಕೀ ತೇ ಮಾತಾ ಮಿತ್ರಂ ಬಲರಿಪುಸುತಸ್ ತ್ವಯ್ಯ್ ಅತೋಽನ್ಯನ್ ನ ಜಾನೇ || 32 ||
ಕೃಷ್ಣೋ ರಕ್ಷತು ನೋ ಜಗತ್ತ್ರಯಗುರುಃ ಕೃಷ್ಣಂ ನಮಸ್ಯಾಮ್ಯ್ ಅಹಂ ಕೃಷ್ಣೇನಾಮರಶತ್ರವೋ ವಿನಿಹತಾಃ ಕೃಷ್ಣಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ |
ಕೃಷ್ಣಾದ್ ಏವ ಸಮುತ್ಥಿತಂ ಜಗದ್ ಇದಂ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ದಾಸೋಽಸ್ಮ್ಯ್ ಅಹಂ ಕೃಷ್ಣೇ ತಿಷ್ಠತಿ ಸರ್ವಮೇತದ್ ಅಖಿಲಂ ಹೇ ಕೃಷ್ಣ ಸಂರಕ್ಷ ಮಾಂ || 33 ||
ಸ ತ್ವಂ ಪ್ರಸೀದ ಭಗವನ್ ಕುರು ಮಯ್ಯ್ ಅನಾಥೇ ವಿಷ್ಣೋ ಕೃಪಾಂ ಪರಮಕಾರುಣಿಕಃ ಕಿಲ ತ್ವಂ |
ಸಂಸಾರಸಾಗರನಿಮಗ್ನಮನಂತ ದೀನಮುದ್ಧರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಹರೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮೋಽಸಿ || 34 ||
ನಮಾಮಿ ನಾರಾಯಣಪಾದಪಂಕಜಂ ಕರೋಮಿ ನಾರಾಯಣಪೂಜನಂ ಸದಾ |
ವದಾಮಿ ನಾರಾಯಣನಾಮ ನಿರ್ಮಲಂ ಸ್ಮರಾಮಿ ನಾರಾಯಣತತ್ತ್ವಮವ್ಯಯಂ || 35 ||
ಶ್ರೀನಾಥ ನಾರಾಯಣ ವಾಸುದೇವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಕ್ತಪ್ರಿಯ ಚಕ್ರಪಾಣೇ |
ಶ್ರೀಪದ್ಮನಾಭಾಚ್ಯುತ ಕೈಟಭಾರೇ ಶ್ರೀರಾಮ ಪದ್ಮಾಕ್ಷ ಹರೇ ಮುರಾರೇ || 36 ||
ಅನಂತ ವೈಕುಂಠ ಮುಕುಂದ ಕೃಷ್ಣ ಗೋವಿಂದ ದಾಮೋದರ ಮಾಧವೇತಿ |
ವಕ್ತುಂ ಸಮರ್ಥೋಽಪಿ ನ ವಕ್ತಿ ಕಶ್ಚಿದ್ ಅಹೋ ಜನಾನಾಂ ವ್ಯಸನಾಭಿಮುಖ್ಯಂ || 37 ||
ಧ್ಯಾಯಂತಿ ಯೇ ವಿಷ್ಣುಮನಂತಮವ್ಯಯಂ ಹೃತ್ಪದ್ಮಮಧ್ಯೇ ಸತತಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಂ |
ಸಮಾಹಿತಾನಾಂ ಸತತಾಭಯಪ್ರದಂ ತೇ ಯಾಂತಿ ಸಿದ್ಧಿಂ ಪರಮಾಂ ತು ವೈಷ್ಣವೀಂ || 38 ||
ಕ್ಷೀರಸಾಗರತರಂಗಶೀಕರಾಸಾರತಾರಕಿತಚಾರುಮೂರ್ತಯೇ |
ಭೋಗಿಭೋಗಶಯನೀಯಶಾಯಿನೇ ಮಾಧವಾಯ ಮಧುವಿದ್ವಿಷೇ ನಮಃ || 39 ||
ಯಸ್ಯ ಪ್ರಿಯೌ ಶ್ರುತಿಧರೌ ಕವಿಲೋಕವೀರೌ ಮಿತ್ರೇ ದ್ವಿಜನ್ಮವರಪದ್ಮಶರಾವ್ ಅಭೂತಾಂ |
ತೇನಾಂಬುಜಾಕ್ಷಚರಣಾಂಬುಜಷಟ್ಪದೇನ ರಾಜ್ಞಾ ಕೃತಾ ಕೃತಿರ್ ಇಯಂ ಕುಲಶೇಖರೇಣ || 40 ||
ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)
ಮುಕುಂದ ಮಾಲಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಕೇರಳದ ಚೇರ ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದು ಆಳ್ವಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಕುಲಶೇಖರ ಆಳ್ವಾರರು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳ ಮಾಲೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ "ರಾಜ್ಞಾ ಕೃತಾ ಕೃತಿರಿಯಂ ಕುಲಶೇಖರೇಣ" ಎಂದು ಕವಿಯೇ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭದ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕ "ಯಾರ ನಗರದಲ್ಲಿ ದಿನದಿನವೂ ರಂಗನಾಥನ ಯಾತ್ರೆಯ ಘೋಷ ಕೇಳುತ್ತದೆಯೋ ಆ ರಾಜ ಕುಲಶೇಖರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ" ಎಂದು ಕವಿಯನ್ನೇ ವಂದಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ, ಅಧಿಕಾರ ಎಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ "ಮುಕುಂದ, ನಿನ್ನ ಪಾದ ಮರೆಯದಂತೆ ಮಾಡು" ಎಂದು ಬೇಡುವ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 1–3: ಶ್ರೀವಲ್ಲಭ, ವರದ, ದಯಾಪರ, ಭಕ್ತಪ್ರಿಯ, ನಾಗಶಯನ, ಜಗನ್ನಿವಾಸ ಎಂದು ಪ್ರತಿದಿನ ಕರೆಯುವವನನ್ನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಮಾಡು ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಬೇಡಿಕೆ. "ಜಯತು ಜಯತು ದೇವೋ ದೇವಕೀನಂದನೋಽಯಂ" ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಜಯಕಾರ ಹಾಕಿ, ತಲೆಬಾಗಿ ಒಂದೇ ವರ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ: ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ನಿನ್ನ ಪಾದಾರವಿಂದದ ಮರೆವು ಬಾರದಿರಲಿ.
ಶ್ಲೋಕ 4–7: ನರಕದಿಂದ ಪಾರಾಗಲೋ, ಸ್ವರ್ಗದ ಸುಖಕ್ಕೋ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ. ಧರ್ಮ, ಹಣ, ಭೋಗ ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಆಸೆಯಿಲ್ಲ; ಪೂರ್ವಕರ್ಮದಂತೆ ಏನಾಗಬೇಕೋ ಆಗಲಿ, ನಿನ್ನ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಇರಲಿ. ಏಳನೇ ಶ್ಲೋಕ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ: ಕೃಷ್ಣಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸೆಂಬ ಹಂಸ ಇಂದೇ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲದ ಪಂಜರ ಸೇರಲಿ; ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವಾಗ ಕಫ, ವಾತ, ಪಿತ್ತಗಳಿಂದ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿದಾಗ ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಶ್ಲೋಕ 8–14: ಮಂದಹಾಸದ ನಂದಗೋಪನ ಮಗನನ್ನೇ ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹರಿ ಎಂಬ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸಂಸಾರದ ಮರುಭೂಮಿಯ ದಣಿವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತೇನೆ. ಓ ಮನಸ್ಸೇ ಹೆದರಬೇಡ, ಶ್ರೀಧರನೇ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿ. ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವವರಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವೇ ದೋಣಿ ಎಂಬ ಭಾವ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 15–20: ಹದಿನಾರನೇ ಶ್ಲೋಕ "ಜಿಹ್ವೇ ಕೀರ್ತಯ ಕೇಶವಂ" ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಿಗೂ ಕೆಲಸ ಹಂಚುತ್ತದೆ: ನಾಲಿಗೆ ಕೇಶವನನ್ನು ಹಾಡಲಿ, ಮನಸ್ಸು ಶ್ರೀಧರನನ್ನು ಭಜಿಸಲಿ, ಕೈಗಳು ಪೂಜಿಸಲಿ, ಕಿವಿ ಕಥೆ ಕೇಳಲಿ, ಕಣ್ಣು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡಲಿ, ಕಾಲು ಗುಡಿಗೆ ನಡೆಯಲಿ, ಮೂಗು ತುಳಸಿಯ ಪರಿಮಳ ಆಘ್ರಾಣಿಸಲಿ, ತಲೆ ನಮಿಸಲಿ. ಹುಟ್ಟು-ಸಾವಿನ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣ ಎಂಬ ಅಮೃತವೇ ಔಷಧ, "ಓಂ ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ" ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಜಪಿಸಿ ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 21–31: "ಹೇ ಗೋಪಾಲಕ" ಎಂಬ ಕರೆಗಳು, ಗೋಪಾಲ ಚೂಡಾಮಣಿಯ ವರ್ಣನೆ, ಕೃಷ್ಣಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣೌಷಧದ ಹಿರಿಮೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ದಾಸರ ದಾಸರ ದಾಸರ ದಾಸ ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ನೆನಪಿಡು ಎಂಬ ವಿನಯ ಇದೆ. ಈ ದೇಹ ಒಂದು ದಿನ ಬಿದ್ದೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಔಷಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕಷ್ಟಪಡುವ ಬದಲು ಕೃಷ್ಣರಸಾಯನ ಕುಡಿ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 32–40: "ಕೃಷ್ಣೋ ರಕ್ಷತು ನೋ" ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಶಬ್ದದ ಎಲ್ಲ ವಿಭಕ್ತಿಗಳೂ ಬರುತ್ತವೆ. "ನಮಾಮಿ ನಾರಾಯಣಪಾದಪಂಕಜಂ", "ಶ್ರೀನಾಥ ನಾರಾಯಣ ವಾಸುದೇವ" ಮೊದಲಾದ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳ ನಂತರ, ಹೇಳಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದರೂ ಜನ ಈ ನಾಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂಬ ಮರುಕ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಮುದ್ರೆ.
ಮುಕುಂದ ಮಾಲೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಮೋಕ್ಷವೂ ಅಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಗವೂ ಅಲ್ಲ; ಭಗವಂತನ ಸ್ಮರಣೆ ಎಂದೂ ತಪ್ಪದಿರಲಿ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ. ಅನೇಕ ವೈಷ್ಣವ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಆಯ್ದ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಿನದ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ರೂಢಿ ಇದೆ.
ಧನುರ್ಮಾಸದ ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಉತ್ತರದ್ವಾರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಅಥವಾ ನಂತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಮುಕುಂದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಏಕಾದಶಿ, ಶನಿವಾರ ಮತ್ತು ಧನುರ್ಮಾಸದ ಮುಂಜಾನೆಗಳಲ್ಲೂ ಹೇಳಬಹುದು. ತುಳಸಿ, ಹೂವು, ಹಾಲು ಅಥವಾ ಪಾಯಸ ನೈವೇದ್ಯ ಇಡಿ. ಪೂರ್ಣ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ 3, 7, 16 ಮತ್ತು 35ನೇ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಿನವೂ ಹೇಳುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
Please login to leave a comment
Loading comments...