|| ಮೀನಾಕ್ಷೀಪಂಚರತ್ನಂ ||
ಉದ್ಯದ್ಭಾನುಸಹಸ್ರಕೋಟಿಸದೃಶಾಂ ಕೇಯೂರಹಾರೋಜ್ಜ್ವಲಾಂ
ಬಿಂಬೋಷ್ಠೀಂ ಸ್ಮಿತದಂತಪಂಕ್ತಿರುಚಿರಾಂ ಪೀತಾಂಬರಾಲಂಕೃತಾಂ |
ವಿಷ್ಣುಬ್ರಹ್ಮಸುರೇಂದ್ರಸೇವಿತಪದಾಂ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪಾಂ ಶಿವಾಂ
ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸಂತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾನ್ನಿಧಿಂ || 1 ||
ಮುಕ್ತಾಹಾರಲಸತ್ಕಿರೀಟರುಚಿರಾಂ ಪೂರ್ಣೇಂದುವಕ್ತ್ರಪ್ರಭಾಂ
ಶಿಂಜನ್ನೂಪುರಕಿಂಕಿಣೀಮಣಿಧರಾಂ ಪದ್ಮಪ್ರಭಾಭಾಸುರಾಂ |
ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟಫಲಪ್ರದಾಂ ಗಿರಿಸುತಾಂ ವಾಣೀರಮಾಸೇವಿತಾಂ
ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸಂತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾನ್ನಿಧಿಂ || 2 ||
ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾಂ ಶಿವವಾಮಭಾಗನಿಲಯಾಂ ಹ್ರೀಂಕಾರಮಂತ್ರೋಜ್ಜ್ವಲಾಂ
ಶ್ರೀಚಕ್ರಾಂಕಿತಬಿಂದುಮಧ್ಯವಸತಿಂ ಶ್ರೀಮತ್ಸಭಾನಾಯಕೀಂ |
ಶ್ರೀಮತ್ಷಣ್ಮುಖವಿಘ್ನರಾಜಜನನೀಂ ಶ್ರೀಮಜ್ಜಗನ್ಮೋಹಿನೀಂ
ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸಂತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾನ್ನಿಧಿಂ || 3 ||
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರನಾಯಕೀಂ ಭಯಹರಾಂ ಜ್ಞಾನಪ್ರದಾಂ ನಿರ್ಮಲಾಂ
ಶ್ಯಾಮಾಭಾಂ ಕಮಲಾಸನಾರ್ಚಿತಪದಾಂ ನಾರಾಯಣಸ್ಯಾನುಜಾಂ |
ವೀಣಾವೇಣುಮೃದಂಗವಾದ್ಯರಸಿಕಾಂ ನಾನಾವಿಧಾಡಂಬಿಕಾಂ
ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸಂತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾನ್ನಿಧಿಂ || 4 ||
ನಾನಾಯೋಗಿಮುನೀಂದ್ರಹೃನ್ನಿವಸತೀಂ ನಾನಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಾಂ
ನಾನಾಪುಷ್ಪವಿರಾಜಿತಾಂಘ್ರಿಯುಗಲಾಂ ನಾರಾಯಣೇನಾರ್ಚಿತಾಂ |
ನಾದಬ್ರಹ್ಮಮಯೀಂ ಪರಾತ್ಪರತರಾಂ ನಾನಾರ್ಥತತ್ತ್ವಾತ್ಮಿಕಾಂ
ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸಂತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾನ್ನಿಧಿಂ || 5 ||
ಇತಿ ಶ್ರೀಮತ್ಪರಮಹಂಸಪರಿವ್ರಾಜಕಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ
ಶ್ರೀಗೋವಿಂದಭಗವತ್ಪೂಜ್ಯಪಾದಶಿಷ್ಯಸ್ಯ
ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರಭಗವತಃ ಕೃತೌ
ಮೀನಾಕ್ಷೀಪಂಚರತ್ನಂ ಸಂಪೂರ್ಣಂ ||
ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)
ಮೀನಾಕ್ಷೀ ಪಂಚರತ್ನವು ಮಧುರೆಯ ಅಧಿದೇವತೆ ಶ್ರೀ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪುಟ್ಟ ಸ್ತೋತ್ರ. ಐದು ರತ್ನಗಳಂತೆ ಐದು ಪದ್ಯಗಳು ಎಂಬುದೇ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶ್ಲೋಕವೂ "ಮೀನಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮಿ ಸಂತತಮಹಂ ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾನ್ನಿಧಿಂ" ಎಂಬ ಸಾಲಿನಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ: ಕರುಣೆಯ ಕಡಲಾದ ಮೀನಾಕ್ಷಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ. ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ; ಪಠ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಇತಿ ವಾಕ್ಯವೂ ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 1: ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ಉದಯಸೂರ್ಯರ ಕಾಂತಿಯವಳು; ತೋಳ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಹಾರಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವವಳು. ತೊಂಡೆಹಣ್ಣಿನಂತಹ ತುಟಿ, ನಗುವಾಗ ಮಿನುಗುವ ಹಲ್ಲುಸಾಲು, ಮೈಮೇಲೆ ಹಳದಿ ರೇಷ್ಮೆ. ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರರು ಅವಳ ಪಾದಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅವಳು ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಮಂಗಳೆ.
ಶ್ಲೋಕ 2: ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ, ಹೊಳೆಯುವ ಕಿರೀಟ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖ. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಟದ ಕಿರುಗಂಟೆಗಳ ಝಣಝಣ ಸದ್ದು, ಕಮಲದಂತೆ ಬೆಳಗುವ ಮೈಕಾಂತಿ. ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಗಿರಿರಾಜಪುತ್ರಿ; ವಾಣಿ ಮತ್ತು ರಮೆಯರು ಅವಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 3: ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಭಾವ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಶ್ರೀವಿದ್ಯೆ, ಶಿವನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವಳು, ಹ್ರೀಂಕಾರ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಬೆಳಗುವವಳು, ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳು, ಸಭಾನಾಯಕಿ, ಷಣ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಗಣಪತಿಯರ ತಾಯಿ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳೂ "ಶ್ರೀ" ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಶುರುವಾಗುವುದು ಒಂದು ಸೊಗಸು.
ಶ್ಲೋಕ 4: ಸುಂದರೇಶ್ವರನ ಸತಿ ಸುಂದರನಾಯಕಿ. ಭಯ ಕಳೆಯುವವಳು, ಜ್ಞಾನ ಕೊಡುವವಳು, ನಿರ್ಮಲೆ. ಶ್ಯಾಮಲ ವರ್ಣದವಳು, ಕಮಲಾಸನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪೂಜಿಸುವ ಪಾದದವಳು, ನಾರಾಯಣನ ತಂಗಿ. ವೀಣೆ, ಕೊಳಲು, ಮೃದಂಗಗಳ ನಾದದಲ್ಲಿ ರಸಿಕೆ.
ಶ್ಲೋಕ 5: ಯೋಗಿಗಳ ಮತ್ತು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವಳು; ಬಗೆಬಗೆಯ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವಳು. ನಾನಾ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಪಾದಗಳು, ನಾರಾಯಣನಿಂದ ಪೂಜಿತೆ. ಅವಳೇ ನಾದಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಾತ್ಪರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳು "ನಾ" ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.
ಮೀನಿನಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವಳು ಎಂಬುದು ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ. ಮೀನು ಕಣ್ಣಿನ ನೋಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಮರಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ, ತಾಯಿ ತನ್ನ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ "ಕಾರುಣ್ಯವಾರಾನ್ನಿಧಿ" ಎಂಬ ಪದ ಇದೇ ಭಾವವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ. ಐದೇ ಶ್ಲೋಕಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಲಿಯಬಹುದು. ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟಫಲಪ್ರದಾ, ಭಯಹರಾ, ಜ್ಞಾನಪ್ರದಾ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣಗಳು ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲೇ ಇವೆ; ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ, ತಿಳಿವು ಮತ್ತು ಮನೋರಥ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಶ್ರದ್ಧೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಶುಕ್ರವಾರಗಳಂದು ಮತ್ತು ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಧುರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮೀನಾಕ್ಷೀ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ವಿಶೇಷ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ದೇವಿಗೆ ಹೂವು ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಓದಬಹುದು. ಹಾಲು, ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ಸಿಹಿ ಅನ್ನವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಬಹುದು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಲು ಇದು ಹೊಂದುವ ಸ್ತೋತ್ರ.
Please login to leave a comment
Loading comments...
