ಅಧರಂ ಮಧುರಂ ವದನಂ ಮಧುರಂ, ನಯನಂ ಮಧುರಂ ಹಸಿತಂ ಮಧುರಂ |
ಹೃದಯಂ ಮಧುರಂ, ಗಮನಂ ಮಧುರಂ, ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ || 1 ||
ವಸನಂ ಮಧುರಂ, ಚರಿತಂ ಮಧುರಂ, ವಚನಂ ಮಧುರಂ ವಲಿತಂ ಮಧುರಂ,
ಚಲಿತಂ ಮಧುರಂ, ಭ್ರಮಿತಂ ಮಧುರಂ, ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ || 2 ||
ವೇಣುರ್ಮಧುರೋ ರೇಣುರ್ಮಧುರಃ ಪಾಣಿರ್ಮಧುರಃ ಪಾದೌ ಮಧುರೌ,
ನೃತ್ಯಂ ಮಧುರಂ ಸಖ್ಯಂ ಮಧುರಂ ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ || 3 ||
ಗೀತಂ ಮಧುರಂ ಪೀತಂ ಮಧುರಂ, ಭುಕ್ತಂ ಮಧುರಂ ಸುಪ್ತಂ ಮಧುರಂ,
ರೂಪಂ ಮಧುರಂ ತಿಲಕಂ ಮಧುರಂ ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ || 4 ||
ಕರಣಂ ಮಧುರಂ, ತರಣಂ ಮಧುರಂ, ಹರಣಂ ಮಧುರಂ, ರಮಣಂ ಮಧುರಂ,
ವಮಿತಂ ಮಧುರಂ, ಶಮಿತಂ ಮಧುರಂ, ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ || 5 ||
ಗುಂಜಾ ಮಧುರಾ ಮಾಲಾ ಮಧುರಾ ಯಮುನಾ ಮಧುರಾ ವೀಚೀ ಮಧುರಾ,
ಸಲಿಲಂ ಮಧುರಂ, ಕಮಲಂ ಮಧುರಂ ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ || 6 ||
ಗೋಪೀ ಮಧುರಾ ಲೀಲಾ ಮಧುರಾ, ರಾಧಾ ಮಧುರಾ ಮಿಲನಂ ಮಧುರಂ,
ದೃಷ್ಟಂ ಮಧುರಂ ಶಿಷ್ಟಂ ಮಧುರಂ ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ || 7 ||
ಗೋಪಾ ಮಧುರಾ ಗಾವೋ ಮಧುರಾ, ಯಷ್ಟಿರ್ಮಧುರಾ ಸೃಷ್ಟಿರ್ಮಧುರಾ,
ದಲಿತಂ ಮಧುರಂ, ಫಲಿತಂ ಮಧುರಂ, ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ || 8 ||ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಮಧುರಾಷ್ಟಕಂ ಸಂಪೂರ್ಣಂ||
|| ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣಮಸ್ತು ||
ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)
ಮಧುರಾಷ್ಟಕಂ ಶ್ರೀ ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸ್ತುತಿ. ಇಡೀ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ: "ಮಧುರಂ". ಕೃಷ್ಣನ ತುಟಿ, ಮುಖ, ಕಣ್ಣು, ನಗು, ನಡಿಗೆ, ಕೊಳಲು, ಅವನ ಪಾದದ ಧೂಳು, ಯಮುನೆಯ ಅಲೆ, ಗೋಪಿಯರು, ಹಸುಗಳು ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಿ "ಇದೂ ಸಿಹಿ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಆಚಾರ್ಯರು. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ "ಮಧುರಾಧಿಪತೇರಖಿಲಂ ಮಧುರಂ" ಎಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಮಧುರಾ (ಮಥುರಾ) ನಗರದ ಒಡೆಯನಾದ ಕೃಷ್ಣನದು ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ; ಮಾಧುರ್ಯಕ್ಕೇ ಒಡೆಯನಾದವನಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಯಲ್ಲದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಎಂಬ ಎರಡೂ ಅರ್ಥ ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 1: ಅವನ ಅಧರ, ವದನ, ನಯನ, ಹಸಿತ (ನಗು), ಹೃದಯ, ಗಮನ (ನಡಿಗೆ) ಎಲ್ಲವೂ ಮಧುರ. ಭಕ್ತನ ದೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲು ದೇವರ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಸ್ತೋತ್ರವೂ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆರಂಭ.
ಶ್ಲೋಕ 2: ಅವನು ಉಟ್ಟ ವಸ್ತ್ರ, ಅವನ ಚರಿತ್ರೆ, ಮಾತು, ತಿರುಗುವ ಭಂಗಿ, ಚಲನೆ, ಅಲೆದಾಟ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಹಿ.
ಶ್ಲೋಕ 3: ವೇಣು (ಕೊಳಲು), ರೇಣು (ಪಾದದ ಧೂಳು), ಪಾಣಿ (ಕೈ), ಎರಡು ಪಾದಗಳು, ನೃತ್ಯ, ಸ್ನೇಹ. ವೇಣು, ರೇಣು, ಪಾಣಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾಸ ಕಿವಿಗೆ ಹಿತವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 4: ಅವನ ಹಾಡು, ಕುಡಿಯುವುದು, ಉಣ್ಣುವುದು, ಮಲಗುವುದು, ರೂಪ, ಹಣೆಯ ತಿಲಕ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಗಳೂ ದೇವರಲ್ಲಿ ಮಾಧುರ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಶ್ಲೋಕ 5: ಅವನ ಕಾರ್ಯ, ಭಕ್ತರನ್ನು ದಾಟಿಸುವುದು (ತರಣ), ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಕದಿಯುವುದು (ಹರಣ), ಆಟ (ರಮಣ), ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದು (ಶಮಿತ) ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಹಿ.
ಶ್ಲೋಕ 6: ಗುಲಗಂಜಿ ಹಾರ, ಯಮುನಾ ನದಿ, ಅದರ ಅಲೆಗಳು, ನೀರು, ಕಮಲ. ಕೃಷ್ಣನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಅವನ ಸಂಗದಿಂದ ಮಧುರವಾಯಿತು.
ಶ್ಲೋಕ 7: ಗೋಪಿಯರು, ಅವರ ಲೀಲೆ, ರಾಧೆ, ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರ ಮಿಲನ, ಅವನ ನೋಟ, ಅವನ ಸೌಜನ್ಯ. ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ "ಯುಕ್ತಂ ಮಧುರಂ ಮುಕ್ತಂ ಮಧುರಂ" ಎಂಬ ಪಾಠವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 8: ಗೋಪಾಲರು, ಹಸುಗಳು, ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಕೋಲು, ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅವನು ಕೊಡುವ ಫಲ. ಕೊನೆಗೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಆ ಮಾಧುರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯರು ಪುಷ್ಟಿಮಾರ್ಗದ ಪ್ರವರ್ತಕರು. ಆ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಭಯದಿಂದಲ್ಲ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವುದೇ ದಾರಿ. ಮಧುರಾಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಫಲಶ್ರುತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಭಕ್ತ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿ ಆನಂದಪಡುವುದಷ್ಟೇ ಇದರ ವಸ್ತು. ಮನಸ್ಸು ಬೇಸರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಈ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಗಮನ ಸುಂದರವಾದ ವಿಷಯಗಳತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಸರಳ ಪದಗಳು, ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಬೇಗ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಭಜನೆ, ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಧುರಾಷ್ಟಕಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ; ಯಾವ ದಿನವಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿದಾಗ ಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ಒಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲವೇ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ. ಗೋಕುಲಾಷ್ಟಮಿ, ಏಕಾದಶಿ, ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬದಂದು ಹೇಳುವವರು ಹೆಚ್ಚು. ಬೆಣ್ಣೆ, ಹಾಲು-ಸಕ್ಕರೆ ಅಥವಾ ತುಳಸಿದಳ ನೈವೇದ್ಯ ಸಾಕು. ರಾಗವಾಗಿ ಹಾಡಿದರೆ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಜೊತೆಗೂಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ "ಮಧುರಂ" ಎಂದಾಗ ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಪಠಣ ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ.
Please login to leave a comment
Loading comments...
