ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಕರಾವಲಂಬ ಸ್ತೋತ್ರಂ

ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಕರಾವಲಂಬ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಕಂಗಾಲಾದ ಮನುಷ್ಯ "ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಮೇಲೆತ್ತು" ಎಂದು ಕೂಗುವ ಹದಿನೇಳು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. "ಕರಾವಲಂಬ" ಎಂದರೆ ಕೈಯ ಆಸರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಕರುಣಾರಸ ಸ್ತೋತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಸಮಾಪ್ತಿ ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಎರಡೂ ಇದನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎನ್ನುತ್ತವೆ; ಕವಿ ತನ್ನನ್ನು "ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹನ ಪಾದಕಮಲಕ್ಕೆ ದುಂಬಿ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ "ಲಕ್ಷ್ಮೀನೃಸಿಂಹ ಮಮ ದೇಹಿ ಕರಾವಲಂಬಂ" ಎಂಬ ಸಾಲಿನಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1–2: ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಆದಿಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಶೋಭಿಸುವ ಚಕ್ರಪಾಣಿ, ಯೋಗಿಗಳ ಒಡೆಯ, ಭವಸಾಗರ ದಾಟಿಸುವ ದೋಣಿ; ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ರುದ್ರ, ಸೂರ್ಯರ ಕಿರೀಟಗಳು ತಾಗುವ ಪಾದಗಳುಳ್ಳ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಹಂಸನಂತಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಯ ವರ್ಣನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 3–9 (ಸಂಸಾರದ ಏಳು ಚಿತ್ರಗಳು): ಕವಿ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಅಪಾಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೈ ಸುಟ್ಟು ನಿನ್ನ ಪಾದವೆಂಬ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಓಡಿಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳೆಂಬ ಗಾಳಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಮೀನಿನಂತೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೂರಾರು ದುಃಖಗಳೆಂಬ ಹಾವುಗಳಿರುವ ತಳವೇ ಕಾಣದ ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ. ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಮದಗಜದ ಸೊಂಡಿಲಿನ ಏಟಿಗೆ ನಲುಗಿದ್ದೇನೆ. ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸರ್ಪದ ವಿಷದ ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೇನೆ; ಗರುಡವಾಹನನೇ ಕಾಪಾಡು. ಪಾಪವೇ ಬೀಜ, ಕರ್ಮಗಳೇ ಕೊಂಬೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೇ ಎಲೆ, ಕಾಮವೇ ಹೂವು, ದುಃಖವೇ ಹಣ್ಣಾದ ಸಂಸಾರವೃಕ್ಷವನ್ನು ಏರಿ ಹೆದರಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಲವೆಂಬ ಮೊಸಳೆ ಹಿಡಿದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ರಾಗದ ಅಲೆಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 10–12: ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಈ ದೀನನನ್ನು ನೋಡು, ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ದುಃಖ ಕಳೆಯಲು ಅವತರಿಸಿದವನೇ. ಕಾಮವೆಂಬ ಕಾಡುಮೃಗಗಳ ಘೋರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಯಮದೂತರು ಕೊರಳಿಗೆ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟಿ ಎಳೆಯುವಾಗ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ನನಗೆ ಕೈ ಕೊಡು.

ಶ್ಲೋಕ 13–16: ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ, ಕಮಲನಾಭ, ಕೇಶವ, ಜನಾರ್ದನ, ವಾಸುದೇವ ಎಂದು ನಾಮಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾ, ಚಕ್ರ, ಶಂಖ ಹಿಡಿದು ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿ, ಇನ್ನೊಂದರಿಂದ ಅಭಯ ತೋರುವ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳೆಂಬ ಕಳ್ಳರು ವಿವೇಕವೆಂಬ ಧನವನ್ನು ದೋಚಿ ಕುರುಡನನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮೊರೆಯಿಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ನಾರದ, ಪರಾಶರ, ವ್ಯಾಸರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 17: ಶಂಕರರು ರಚಿಸಿದ ಈ ಶುಭಕರ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಹರಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವವರು ಅವನ ಪಾದಪದ್ಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

ಮಹತ್ವ

ನರಸಿಂಹ ಎಂದರೆ ಉಗ್ರರೂಪ ಎಂದು ಹೆದರುವವರಿಗೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಅವನ ಕರುಣೆಯ ಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಜೊತೆ ಶಾಂತನಾಗಿ ಕುಳಿತು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಕೈ ಚಾಚುವವನು. ಭಯ, ಸಾಲ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಚಿಂತೆ, ಸಾವಿನ ಭಯದಂತಹ ಕಷ್ಟದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸಾರದ ಉಪಮೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವೆಂದರೆ, ಅರ್ಥ ತಿಳಿದು ಹೇಳಿದರೆ ವೈರಾಗ್ಯದ ಪಾಠವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಒಮ್ಮೆ ಪಠಿಸಬಹುದು. ನರಸಿಂಹ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾದದ್ದರಿಂದ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ. ಸ್ವಾತಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನ, ಶನಿವಾರ ಮತ್ತು ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ಚತುರ್ದಶಿಯ ನರಸಿಂಹ ಜಯಂತಿಯಂದು ಪಾನಕ, ಕೋಸಂಬರಿ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ, ತುಳಸಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪಠಿಸುವುದು ರೂಢಿ. ಕಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವವರು 11 ಅಥವಾ 48 ದಿನಗಳ ನಿಯಮ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.