ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸ್ತವಃ

ಸಂಪಾದನೆ: ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಿಲ್ಲ
0 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿಭಿರಿವಾಮೃತಪೂರಿತಾಭಿ-
ರ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ವಯಂವರಣಮಂಗಳದೀಪಿಕಾಭಿಃ |
ಸೇವಾಭಿರಂಬ ತವ ಪಾದಸರೋಜಮೂಲೇ
ನಾಕಾರಿ ಕಿಂ ಮನಸಿ ಭಾಗ್ಯವತಾಂ ಜನಾನಾಂ || 1 ||

ಏತಾವದೇವ ಜನನಿ ಸ್ಪೃಹಣೀಯಮಾಸ್ತೇ
ತ್ವದ್ವಂದನೇಷು ಸಲಿಲಸ್ಥಗಿತೇ ಚ ನೇತ್ರೇ |
ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಮುದ್ಯದರುಣಾಯುತಸೋದರಸ್ಯ
ತ್ವದ್ವಿಗ್ರಹಸ್ಯ ಪರಯಾ ಸುಧಯಾ ಪ್ಲುತಸ್ಯ || 2 ||

ಈಶತ್ವನಾಮಕಲುಷಾಃ ಕತಿ ವಾ ನ ಸಂತಿ
ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಃ ಪ್ರತಿಭವಂ ಪ್ರಲಯಾಭಿಭೂತಾಃ |
ಏಕಃ ಸ ಏವ ಜನನಿ ಸ್ಥಿರಸಿದ್ಧಿರಾಸ್ತೇ
ಯಃ ಪಾದಯೋಸ್ತವ ಸಕೃತ್ಪ್ರಣತಿಂ ಕರೋತಿ || 3 ||

ಲಬ್ಧ್ವಾ ಸಕೃತ್ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ತಾವಕೀನಂ
ಕಾರುಣ್ಯಕಂದಲಿತಕಾಂತಿಭರಂ ಕಟಾಕ್ಷಂ |
ಕಂದರ್ಪಕೋಟಿಸುಭಗಾಸ್ತ್ವಯಿ ಭಕ್ತಿಭಾಜಃ
ಸಂಮೋಹಯಂತಿ ತರುಣೀರ್ಭುವನತ್ರಯೇಽಪಿ || 4 ||

ಹ್ರೀಂಕಾರಮೇವ ತವ ನಾಮ ಗೃಣಂತಿ ವೇದಾ
ಮಾತಸ್ತ್ರಿಕೋಣನಿಲಯೇ ತ್ರಿಪುರೇ ತ್ರಿನೇತ್ರೇ |
ತ್ವತ್ಸಂಸ್ಮೃತೌ ಯಮಭಟಾಭಿಭವಂ ವಿಹಾಯ
ದೀವ್ಯಂತಿ ನಂದನವನೇ ಸಹಲೋಕಪಾಲೈಃ || 5 ||

ಹಂತುಃ ಪುರಾಮಧಿಗಳಂ ಪರಿಪೀಯಮಾನಃ
ಕ್ರೂರಃ ಕಥಂ ನ ಭವಿತಾ ಗರಲಸ್ಯ ವೇಗಃ |
ನಾಶ್ವಾಸನಾಯ ಯದಿ ಮಾತರಿದಂ ತವಾರ್ಧಂ
ದೇಹಸ್ಯ ಶಶ್ವದಮೃತಾಪ್ಲುತಶೀತಲಸ್ಯ || 6 ||

ಸರ್ವಜ್ಞತಾಂ ಸದಸಿ ವಾಕ್ಪಟುತಾಂ ಪ್ರಸೂತೇ
ದೇವಿ ತ್ವದಂಘ್ರಿಸರಸೀರುಹಯೋಃ ಪ್ರಣಾಮಃ |
ಕಿಂ ಚ ಸ್ಫುರನ್ಮಕುಟಮುಜ್ಜ್ವಲಮಾತಪತ್ರಂ
ದ್ವೇ ಚಾಮರೇ ಚ ಮಹತೀಂ ವಸುಧಾಂ ದದಾತಿ || 7 ||

ಕಲ್ಪದ್ರುಮೈರಭಿಮತಪ್ರತಿಪಾದನೇಷು
ಕಾರುಣ್ಯವಾರಿಧಿಭಿರಂಬ ಭವತ್ಕಟಾಕ್ಷೈಃ |
ಆಲೋಕಯ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಮಾಮನಾಥಂ
ತ್ವಯ್ಯೇವ ಭಕ್ತಿಭರಿತಂ ತ್ವಯಿ ಬದ್ಧತೃಷ್ಣಂ || 8 ||

ಹಂತೇತರೇಷ್ವಪಿ ಮನಾಂಸಿ ನಿಧಾಯ ಚಾನ್ಯೇ
ಭಕ್ತಿಂ ವಹಂತಿ ಕಿಲ ಪಾಮರದೈವತೇಷು |
ತ್ವಾಮೇವ ದೇವಿ ಮನಸಾ ಸಮನುಸ್ಮರಾಮಿ
ತ್ವಾಮೇವ ನೌಮಿ ಶರಣಂ ಜನನಿ ತ್ವಮೇವ || 9 ||

ಲಕ್ಷ್ಯೇಷು ಸತ್ಸ್ವಪಿ ಕಟಾಕ್ಷನಿರೀಕ್ಷಣಾನಾ-
ಮಾಲೋಕಯ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಮಾಂ ಕದಾಚಿತ್ |
ನೂನಂ ಮಯಾ ತು ಸದೃಶಃ ಕರುಣೈಕಪಾತ್ರಂ
ಜಾತೋ ಜನಿಷ್ಯತಿ ಜನೋ ನ ಚ ಜಾಯತೇ ಚ || 10 ||

ಹ್ರೀಂ ಹ್ರೀಮಿತಿ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಜಪತಾಂ ತವಾಖ್ಯಾಂ
ಕಿಂ ನಾಮ ದುರ್ಲಭಮಿಹ ತ್ರಿಪುರಾಧಿವಾಸೇ |
ಮಾಲಾಕಿರೀಟಮದವಾರಣಮಾನನೀಯಾ
ತಾನ್ಸೇವತೇ ವಸುಮತೀ ಸ್ವಯಮೇವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ || 11 ||

ಸಂಪತ್ಕರಾಣಿ ಸಕಲೇಂದ್ರಿಯನಂದನಾನಿ
ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾನನಿರತಾನಿ ಸರೋರುಹಾಕ್ಷಿ |
ತ್ವದ್ವಂದನಾನಿ ದುರಿತಾಹರಣೋದ್ಯತಾನಿ
ಮಾಮೇವ ಮಾತರನಿಶಂ ಕಲಯಂತು ನಾನ್ಯಂ || 12 ||

ಕಲ್ಪೋಪಸಂಹೃತಿಷು ಕಲ್ಪಿತತಾಂಡವಸ್ಯ
ದೇವಸ್ಯ ಖಂಡಪರಶೋಃ ಪರಭೈರವಸ್ಯ |
ಪಾಶಾಂಕುಶೈಕ್ಷವಶರಾಸನಪುಷ್ಪಬಾಣಾ
ಸಾ ಸಾಕ್ಷಿಣೀ ವಿಜಯತೇ ತವ ಮೂರ್ತಿರೇಕಾ || 13 ||

ಲಗ್ನಂ ಸದಾ ಭವತು ಮಾತರಿದಂ ತವಾರ್ಧಂ
ತೇಜಃ ಪರಂ ಬಹುಲಕುಂಕುಮಪಂಕಶೋಣಂ |
ಭಾಸ್ವತ್ಕಿರೀಟಮಮೃತಾಂಶುಕಲಾವತಂಸಂ
ಮಧ್ಯೇ ತ್ರಿಕೋಣನಿಲಯಂ ಪರಮಾಮೃತಾರ್ದ್ರಂ || 14 ||

ಹ್ರೀಂಕಾರಮೇವ ತವ ನಾಮ ತದೇವ ರೂಪಂ
ತ್ವನ್ನಾಮ ದುರ್ಲಭಮಿಹ ತ್ರಿಪುರೇ ಗೃಣಂತಿ |
ತ್ವತ್ತೇಜಸಾ ಪರಿಣತಂ ವಿಯದಾದಿ ಭೂತಂ
ಸೌಖ್ಯಂ ತನೋತಿ ಸರಸೀರುಹಸಂಭವಾದೇಃ || 15 ||

ಹ್ರೀಂಕಾರತ್ರಯಸಂಪುಟೇನ ಮಹತಾ ಮಂತ್ರೇಣ ಸಂದೀಪಿತಂ
ಸ್ತೋತ್ರಂ ಯಃ ಪ್ರತಿವಾಸರಂ ತವ ಪುರೋ ಮಾತರ್ಜಪೇನ್ಮಂತ್ರವಿತ್ |
ತಸ್ಯ ಕ್ಷೋಣಿಭುಜೋ ಭವಂತಿ ವಶಗಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚಿರಸ್ಥಾಯಿನೀ
ವಾಣೀ ನಿರ್ಮಲಸೂಕ್ತಿಭಾರಭರಿತಾ ಜಾಗರ್ತಿ ದೀರ್ಘಂ ವಯಃ || 16 ||

ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)

ಅರ್ಥ

ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸ್ತವಃ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಲಲಿತಾದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಹದಿನಾರು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ; ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದ್ದೆಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪದ "ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿಭಿರಿವ", ಮಂಗಳದ ಮಳೆಯಂತೆ, ಎಂಬುದರಿಂದಲೇ ಈ ಹೆಸರು. ದೇವಿಯ ಪಾದಸೇವೆ ಅಮೃತ ತುಂಬಿದ ಮಳೆಯಂತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸ್ವಯಂವರದ ಮಂಗಳದೀಪಗಳಂತೆ ಎಂದು ಆರಂಭಿಸಿ, ಅಂತಹ ಸೇವೆಯಿಂದ ಭಾಗ್ಯವಂತರಿಗೆ ಸಿಗದ್ದೇನು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಬೀಜಾಕ್ಷರ "ಹ್ರೀಂ" ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದು ಇದರ ಗುರುತು.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1–3: ನಿನ್ನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದ ಏನು ಸಿಗದು? ನಿನ್ನನ್ನು ನಮಿಸುವಾಗ ಕಣ್ಣು ತುಂಬಿ ಬರುವುದು, ಉದಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ನಿನ್ನ ರೂಪದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ, ಇಷ್ಟೇ ಬೇಡತಕ್ಕದ್ದು. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನ ಪಾದಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ನಮಿಸಿದವನೊಬ್ಬನೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 4–5: ನಿನ್ನ ಕರುಣಾಕಟಾಕ್ಷ ಒಮ್ಮೆ ಬಿದ್ದರೆ ಭಕ್ತರು ಕೋಟಿ ಮನ್ಮಥರಂತೆ ಸುಂದರರಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೇದಗಳು ಹ್ರೀಂಕಾರವನ್ನೇ ನಿನ್ನ ಹೆಸರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ; ತ್ರಿಕೋಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ತ್ರಿನೇತ್ರೆಯನ್ನು ನೆನೆದವರು ಯಮಭಟರ ಭಯದಿಂದ ಪಾರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 6–7: ಶಿವ ಕುಡಿದ ಹಾಲಾಹಲ ಅವನಿಗೆ ಏಕೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ? ಅಮೃತದಂತೆ ತಂಪಾದ ನೀನು ಅವನ ದೇಹದ ಅರ್ಧಭಾಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ. ನಿನ್ನ ಪಾದಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ನಮಸ್ಕಾರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಕಿರೀಟ, ಛತ್ರ, ಚಾಮರ, ರಾಜ್ಯ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 8–10: ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು; ಬೇರೆಯವರು ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ನೆನೆಯುತ್ತೇನೆ, ನಿನಗೇ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನಷ್ಟು ಕರುಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದವನು ಹಿಂದೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಶ್ಲೋಕ 11–12: ದಿನವೂ "ಹ್ರೀಂ ಹ್ರೀಂ" ಎಂದು ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಜಪಿಸುವವರಿಗೆ ದುರ್ಲಭವಾದದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಸಂಪತ್ತು ಕೊಡುವ, ಪಾಪ ಕಳೆಯುವ ನಿನ್ನ ವಂದನೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಆವರಿಸಲಿ.

ಶ್ಲೋಕ 13–15: ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಭೈರವ ತಾಂಡವವಾಡುವಾಗ ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಕಬ್ಬಿನ ಬಿಲ್ಲು, ಹೂಬಾಣ ಹಿಡಿದ ನಿನ್ನ ರೂಪವೊಂದೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕುಂಕುಮದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ, ಚಂದ್ರಕಲೆ ಧರಿಸಿದ ಆ ತೇಜಸ್ಸು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ. ಹ್ರೀಂಕಾರವೇ ನಿನ್ನ ಹೆಸರು, ಅದೇ ನಿನ್ನ ರೂಪ.

ಶ್ಲೋಕ 16 (ಫಲಶ್ರುತಿ): ಮೂರು ಹ್ರೀಂಕಾರಗಳ ಸಂಪುಟದೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರ ತಿಳಿದವನು ಪ್ರತಿದಿನ ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ಇದನ್ನು ಜಪಿಸಿದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸೊಗಸು ತುಂಬುತ್ತದೆ, ದೀರ್ಘಾಯುಸ್ಸು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ತೋತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವ

ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಉಪಾಸಕರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಿಯವಾದ ಸ್ತೋತ್ರ. ಹ್ರೀಂಕಾರ ಸಂಪುಟದೊಂದಿಗೆ ಜಪಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಗುರುವಿನಿಂದ ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ ಪಡೆದವರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಉಳಿದವರು ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಓದಿದರೆ ಸಾಕು.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ನವರಾತ್ರಿಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಲಿತಾ ಪಂಚಮಿ ಹಾಗೂ ಶುಕ್ರವಾರ, ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳಂದು ಸಂಜೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಓದಿ. ಒಮ್ಮೆ ಪೂರ್ತಿ ಓದಿದರೆ ಸಾಕು. ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ, ಕೆಂಪು ಹೂ, ಹಾಲು-ಪಾಯಸ ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿನ ತುಂಡು ನೈವೇದ್ಯ ಸೂಕ್ತ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸ್ತವಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಏಕೆ?
ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸ್ತವದ ಮೊದಲ ಪದವೇ "ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿಭಿರಿವ", ಮಂಗಳದ ಮಳೆಯಂತೆ. ದೇವಿಯ ಸೇವೆ ಭಕ್ತನ ಮೇಲೆ ಶುಭದ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸ್ತವವನ್ನು ಮಂತ್ರೋಪದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳಬಹುದೇ?
ಹೌದು, ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಓದಬಹುದು. ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಹ್ರೀಂಕಾರ ಸಂಪುಟದ ಜಪಕ್ರಮವನ್ನು ಗುರುವಿನಿಂದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದವರು ಮಾತ್ರ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸ್ತವ ಯಾವ ದೇವಿಯ ಸ್ತೋತ್ರ?
ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸ್ತವ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ ಲಲಿತಾದೇವಿಯ ಸ್ತುತಿ. ತ್ರಿಕೋಣನಿಲಯೆ, ತ್ರಿಪುರೆ, ಪಾಶಾಂಕುಶ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದವಳು ಎಂಬ ವರ್ಣನೆಗಳು ಲಲಿತೆಯದ್ದೇ.
ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸ್ತವವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಓದಬೇಕು?
ನವರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣವೃಷ್ಟಿ ಸ್ತವವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಓದಬಹುದು. ಲಲಿತಾ ಪಂಚಮಿಯ ದಿನ ಓದುವುದು ವಿಶೇಷ.

Comments

Please login to leave a comment

Loading comments...