ಶ್ರೀ ಗುರು ಸ್ತೋತ್ರಂ

ಸಂಪಾದನೆ: ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಿಲ್ಲ
0 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

ಅಖಂಡಮಂಡಲಾಕಾರಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಯೇನ ಚರಾಚರಮ್ |
ತತ್ಪದಂ ದರ್ಶಿತಂ ಯೇನ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 1 ||

ಅಜ್ಞಾನತಿಮಿರಾಂಧಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಾಂಜನಶಲಾಕಯಾ |
ಚಕ್ಷುರುನ್ಮೀಲಿತಂ ಯೇನ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 2 ||

ಗುರುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರುರ್ವಿಷ್ಣುಃ ಗುರುರ್ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ |
ಗುರುರೇವ ಪರಂಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 3 ||

ಸ್ಥಾವರಂ ಜಂಗಮಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಯತ್ಕಿಂಚಿತ್ಸಚರಾಚರಮ್ |
ತತ್ಪದಂ ದರ್ಶಿತಂ ಯೇನ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 4 ||

ಚಿನ್ಮಯಂ ವ್ಯಾಪಿ ಯತ್ಸರ್ವಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಸಚರಾಚರಮ್ |
ತತ್ಪದಂ ದರ್ಶಿತಂ ಯೇನ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 5 ||

ಸರ್ವಶ್ರುತಿಶಿರೋರತ್ನವಿರಾಜಿತಪದಾಂಬುಜಃ |
ವೇದಾಂತಾಂಬುಜಸೂರ್ಯೋ ಯಃ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 6 ||

ಚೈತನ್ಯಃ ಶಾಶ್ವತಃ ಶಾಂತೋ ವ್ಯೋಮಾತೀತೋ ನಿರಂಜನಃ |
ಬಿಂದುನಾದ ಕಲಾತೀತಃ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 7 ||

ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಸಮಾರೂಢಃ ತತ್ತ್ವಮಾಲಾವಿಭೂಷಿತಃ |
ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಪ್ರದಾತಾ ಚ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 8 ||

ಅನೇಕಜನ್ಮಸಂಪ್ರಾಪ್ತ ಕರ್ಮಬಂಧವಿದಾಹಿನೇ |
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಪ್ರದಾನೇನ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 9 ||

ಶೋಷಣಂ ಭವಸಿಂಧೋಶ್ಚ ಜ್ಞಾಪನಂ ಸಾರಸಂಪದಃ |
ಗುರೋಃ ಪಾದೋದಕಂ ಸಮ್ಯಕ್ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 10 ||

ನ ಗುರೋರಧಿಕಂ ತತ್ತ್ವಂ ನ ಗುರೋರಧಿಕಂ ತಪಃ |
ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಾತ್ಪರಂ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 11 ||

ಮನ್ನಾಥಃ ಶ್ರೀಜಗನ್ನಾಥಃ ಮದ್ಗುರುಃ ಶ್ರೀಜಗದ್ಗುರುಃ |
ಮದಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಭೂತಾತ್ಮಾ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 12 ||

ಗುರುರಾದಿರನಾದಿಶ್ಚ ಗುರುಃ ಪರಮದೈವತಮ್ |
ಗುರೋಃ ಪರತರಂ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ || 13 ||

ತ್ವಮೇವ ಮಾತಾ ಚ ಪಿತಾ ತ್ವಮೇವ
ತ್ವಮೇವ ಬಂಧುಶ್ಚ ಸಖಾ ತ್ವಮೇವ |
ತ್ವಮೇವ ವಿದ್ಯಾ ದ್ರವಿಣಂ ತ್ವಮೇವ
ತ್ವಮೇವ ಸರ್ವಂ ಮಮ ದೇವ ದೇವ || 14 ||

ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)

ಅರ್ಥ

ಶ್ರೀ ಗುರು ಸ್ತೋತ್ರವು "ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ" ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುವ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಗುರುವಂದನೆ. ಶಾಲೆ, ಪಾಠಶಾಲೆ, ಸಂಗೀತ ತರಗತಿ, ಭಜನಾ ಮಂಡಳಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬರುವ "ಗುರುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರುರ್ವಿಷ್ಣುಃ" ಶ್ಲೋಕ ಇದರ ಮೂರನೆಯದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಗುರುಗೀತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ; ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಕವಿಯ ಹೆಸರು ಇದಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸಂಗ್ರಹವೆಂದೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು. "ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕುರುಡಾದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಕಾಡಿಗೆಯ ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಅಂಜನ ಹಚ್ಚಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸಿದವನು ಗುರು" ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕದ ಉಪಮೆ ಗುರುವಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1, 4, 5: ಅಖಂಡ ಮಂಡಲದಂತೆ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ತೋರಿಸಿದರೋ ಆ ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 2: ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕುರುಡಾದವನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಅಂಜನದ ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ತೆರೆಸಿದ ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 3: ಗುರುವೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪೋಷಿಸುವ ವಿಷ್ಣು, ಲಯಗೊಳಿಸುವ ಮಹೇಶ್ವರ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಗುರುವೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮ.

ಶ್ಲೋಕ 6–8: ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೆಂಬ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಪಾದಗಳುಳ್ಳ, ವೇದಾಂತವೆಂಬ ಕಮಲಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನಂತಿರುವ ಗುರು; ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಶಾಶ್ವತ, ಶಾಂತ, ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ, ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ, ನಾದ-ಬಿಂದು-ಕಲೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿದವನು; ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯನ್ನೇರಿ ತತ್ತ್ವಗಳ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಕೊಡುವವನು.

ಶ್ಲೋಕ 9–10: ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕರ್ಮಬಂಧವನ್ನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಕೊಟ್ಟು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಗುರು. ಗುರುವಿನ ಪಾದೋದಕ ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ಬತ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 11–13: ಗುರುವಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ತತ್ತ್ವವಿಲ್ಲ, ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ನಾಥನೇ ಜಗನ್ನಾಥ, ನನ್ನ ಗುರುವೇ ಜಗದ್ಗುರು, ನನ್ನ ಆತ್ಮವೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮ. ಗುರುವೇ ಆದಿ, ಅನಾದಿ, ಪರಮ ದೈವ; ಗುರುವಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನದು ಇಲ್ಲ.

ಶ್ಲೋಕ 14: ನೀನೇ ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಬಂಧು, ಸ್ನೇಹಿತ, ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಪತ್ತು; ದೇವದೇವನೇ, ನೀನೇ ನನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವ.

ಮಹತ್ವ

ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ, ತಂದೆಯ ನಂತರ ಗುರುವಿಗೆ ಸ್ಥಾನ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಗುರುವನ್ನು ಕೇವಲ ಪಾಠ ಹೇಳುವವನಾಗಿ ನೋಡದೆ, ದೇವರನ್ನು ತೋರಿಸುವ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗುರು ಮಾಡುವ ಒಂದೊಂದು ಉಪಕಾರವನ್ನು ಹೇಳಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ, ಹೇಳುವವನಲ್ಲಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪಾಠದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಕಲಿಕೆಗೆ ವಿನಯದ ತಳಹದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಆಷಾಢ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಗುರುಗಳ ಪಾದಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಭಾವಚಿತ್ರ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ದಿನನಿತ್ಯ ಓದು, ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಜಪ ಶುರುಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಮೊದಲ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಗುರುವಾರಗಳಂದು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಕಲಿಸಿದರೆ ಗುರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ತಾನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಶ್ರೀ ಗುರು ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಗುರುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರುರ್ವಿಷ್ಣುಃ' ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವೇನು?
ಗುರುವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರ; ಗುರುವೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಅಂಥ ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಇದು ಶ್ರೀ ಗುರು ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕ.
ಶ್ರೀ ಗುರು ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು?
ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಪ್ರಮುಖ ದಿನ. ಪ್ರತಿದಿನ ಪಾಠ ಅಥವಾ ಸಾಧನೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಗುರುವಾರಗಳಂದು ಪಠಿಸುವ ರೂಢಿಯೂ ಇದೆ.
ಶ್ರೀ ಗುರು ಸ್ತೋತ್ರದ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿವೆ?
ಇದರ ಹಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಗುರುಗೀತೆಯಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕರ್ತೃವಿನ ಹೆಸರಿಲ್ಲ; ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಗುರುವಂದನಾ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹ.
ಮಕ್ಕಳು ಶ್ರೀ ಗುರು ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಏಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು?
ಶ್ಲೋಕಗಳು ಚಿಕ್ಕವು, ಛಂದಸ್ಸು ಸರಳ, ಪಲ್ಲವಿ ಒಂದೇ. ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಕಲಿತರೆ ಶಿಕ್ಷಕರ ಬಗ್ಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

Comments

Please login to leave a comment

Loading comments...