ಶ್ರೀ ಗುರು ಸ್ತೋತ್ರಂ

ಶ್ರೀ ಗುರು ಸ್ತೋತ್ರವು "ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರವೇ ನಮಃ" ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುವ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಗುರುವಂದನೆ. ಶಾಲೆ, ಪಾಠಶಾಲೆ, ಸಂಗೀತ ತರಗತಿ, ಭಜನಾ ಮಂಡಳಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬರುವ "ಗುರುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಗುರುರ್ವಿಷ್ಣುಃ" ಶ್ಲೋಕ ಇದರ ಮೂರನೆಯದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಗುರುಗೀತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ; ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಕವಿಯ ಹೆಸರು ಇದಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸಂಗ್ರಹವೆಂದೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು. "ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕುರುಡಾದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಕಾಡಿಗೆಯ ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಅಂಜನ ಹಚ್ಚಿ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸಿದವನು ಗುರು" ಎಂಬ ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕದ ಉಪಮೆ ಗುರುವಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1, 4, 5: ಅಖಂಡ ಮಂಡಲದಂತೆ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು, ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ತೋರಿಸಿದರೋ ಆ ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 2: ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕುರುಡಾದವನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಅಂಜನದ ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ತೆರೆಸಿದ ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 3: ಗುರುವೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪೋಷಿಸುವ ವಿಷ್ಣು, ಲಯಗೊಳಿಸುವ ಮಹೇಶ್ವರ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಗುರುವೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಬ್ರಹ್ಮ.

ಶ್ಲೋಕ 6–8: ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೆಂಬ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಪಾದಗಳುಳ್ಳ, ವೇದಾಂತವೆಂಬ ಕಮಲಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನಂತಿರುವ ಗುರು; ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಶಾಶ್ವತ, ಶಾಂತ, ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ, ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ, ನಾದ-ಬಿಂದು-ಕಲೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿದವನು; ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯನ್ನೇರಿ ತತ್ತ್ವಗಳ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಕೊಡುವವನು.

ಶ್ಲೋಕ 9–10: ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕರ್ಮಬಂಧವನ್ನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಕೊಟ್ಟು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಗುರು. ಗುರುವಿನ ಪಾದೋದಕ ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ಬತ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 11–13: ಗುರುವಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ತತ್ತ್ವವಿಲ್ಲ, ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ನಾಥನೇ ಜಗನ್ನಾಥ, ನನ್ನ ಗುರುವೇ ಜಗದ್ಗುರು, ನನ್ನ ಆತ್ಮವೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮ. ಗುರುವೇ ಆದಿ, ಅನಾದಿ, ಪರಮ ದೈವ; ಗುರುವಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನದು ಇಲ್ಲ.

ಶ್ಲೋಕ 14: ನೀನೇ ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಬಂಧು, ಸ್ನೇಹಿತ, ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಪತ್ತು; ದೇವದೇವನೇ, ನೀನೇ ನನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವ.

ಮಹತ್ವ

ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ, ತಂದೆಯ ನಂತರ ಗುರುವಿಗೆ ಸ್ಥಾನ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಗುರುವನ್ನು ಕೇವಲ ಪಾಠ ಹೇಳುವವನಾಗಿ ನೋಡದೆ, ದೇವರನ್ನು ತೋರಿಸುವ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗುರು ಮಾಡುವ ಒಂದೊಂದು ಉಪಕಾರವನ್ನು ಹೇಳಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ, ಹೇಳುವವನಲ್ಲಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪಾಠದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಕಲಿಕೆಗೆ ವಿನಯದ ತಳಹದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಆಷಾಢ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಗುರುಗಳ ಪಾದಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಭಾವಚಿತ್ರ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ದಿನನಿತ್ಯ ಓದು, ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಜಪ ಶುರುಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಮೊದಲ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಗುರುವಾರಗಳಂದು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಕಲಿಸಿದರೆ ಗುರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ತಾನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.