ಶ್ರೀ ಗುರುಪಾದುಕಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ

ಶ್ರೀ ಗುರುಪಾದುಕಾ ಸ್ತೋತ್ರವು ಗುರುವಿನ ಪಾದುಕೆಗಳಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಗುರುಗಳು ಧರಿಸುವ ಮರದ ಚಪ್ಪಲಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ನಮನ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ "ನಮೋ ನಮಃ ಶ್ರೀಗುರುಪಾದುಕಾಭ್ಯಾಂ" ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಗುರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಲೂ ಅವರ ಪಾದುಕೆಗಳೇ ಗುರುವಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ; ರಾಮನ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಭರತ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ ಕಥೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಪಾದುಕಾಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದ್ದೆಂದು ಹೇಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ; ಶೃಂಗೇರಿ ಪೀಠದ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಶಿವಾಭಿನವ ನೃಸಿಂಹ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ರಚನೆಯಾಗಿಯೂ ಇದು ಮುದ್ರಿತವಾಗಿದೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1: ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ದೋಣಿಯಂತಿರುವ, ಗುರುಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ, ಪೂಜಿಸಿದರೆ ವೈರಾಗ್ಯವೆಂಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ನೀಡುವ ಗುರುಪಾದುಕೆಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 2: ಕಾವ್ಯವೆಂಬ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಉಕ್ಕಿಸುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ, ದುರದೃಷ್ಟವೆಂಬ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚನ್ನು ನಂದಿಸುವ ಮಳೆಮೋಡಗಳಂತೆ, ನಮಿಸುವವರ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಸಾಲನ್ನೇ ದೂರ ಮಾಡುವ ಪಾದುಕೆಗಳು.

ಶ್ಲೋಕ 3: ಇವುಗಳಿಗೆ ನಮಿಸಿದ ಬಡವರಲ್ಲಿ ಬಡವರೂ ಬೇಗನೆ ಶ್ರೀಮಂತರಾದರು, ಮೂಕರೂ ವಾಚಸ್ಪತಿಯಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಶ್ಲೋಕ 4–5: ಕಮಲದಂತಹ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ, ಬಗೆಬಗೆಯ ಮೋಹಗಳನ್ನು ತೊಲಗಿಸುವ, ನಮಿಸುವವರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಪಾದುಕೆಗಳು. ತಲೆಬಾಗುವ ರಾಜರ ಕಿರೀಟರತ್ನಗಳ ಕಾಂತಿಯ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ನಮಿಸುವವರಿಗೆ ರಾಜಪದವಿಯನ್ನೂ ಕೊಡಬಲ್ಲ ಪಾದುಕೆಗಳು.

ಶ್ಲೋಕ 6: ಪಾಪವೆಂಬ ಕತ್ತಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯರ ಸಾಲು, ತಾಪತ್ರಯವೆಂಬ ಸರ್ಪಕ್ಕೆ ಗರುಡ, ಜಡತೆಯೆಂಬ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಬತ್ತಿಸುವ ಬಡಬಾಗ್ನಿ.

ಶ್ಲೋಕ 7: ಶಮ, ದಮ ಮುಂತಾದ ಆರು ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ, ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ವ್ರತ ತೊಟ್ಟ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಭಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪಾದುಕೆಗಳು.

ಶ್ಲೋಕ 8–9: ತಮ್ಮನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ನೀಡುವ, ಪೂಜೆಯಿಂದಲೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸುವ ಪಾದುಕೆಗಳು; ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧಗಳೆಂಬ ಹಾವುಗಳ ಹಿಂಡಿಗೆ ಗರುಡನಂತಿದ್ದು, ವಿವೇಕ-ವೈರಾಗ್ಯದ ನಿಧಿಯನ್ನು, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುವ ಪಾದುಕೆಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಮಹತ್ವ

ಗುರುವಿನ ಶರೀರಕ್ಕಿಂತ ಅವರ ಪಾದದ ಧೂಳನ್ನೂ ಪಾದುಕೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಿಸುವುದು ವಿನಯದ ಸಂಕೇತ. "ನಾನು ಗುರುವಿನ ಪಾದದ ಕೆಳಗಿನವನು" ಎಂಬ ಭಾವವೇ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವೇದಾಂತ ಸಾಧಕರು, ಸಂಗೀತ-ನೃತ್ಯ ಕಲಿಯುವವರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುವನ್ನು ನೆನೆದು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಸಂಪತ್ತು, ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ, ಮೋಕ್ಷದ ಫಲಗಳು ಗುರುಕೃಪೆಯ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮಾತುಗಳು.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಆಷಾಢ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಶಿರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದತ್ತ ಜಯಂತಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾದುಕೆಗಳಿದ್ದರೆ ಅವಕ್ಕೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗುರುಗಳ ಭಾವಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗಂಧ, ಅಕ್ಷತೆ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ಪಠಿಸಿ. ಪ್ರತಿ ಗುರುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಪಾಠ ಅಥವಾ ಸಾಧನೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕವನ್ನಾದರೂ ಹೇಳುವವರಿದ್ದಾರೆ.