ಗುರ್ವಷ್ಟಕಂ

ಗುರ್ವಷ್ಟಕವು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಇರುವ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದು ಗುರುವನ್ನು ಹೊಗಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಜೀವನದ ಒಂದೊಂದು ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ "ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ, ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ: ಮನಸ್ಸು ಗುರುವಿನ ಪಾದಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಇದೆಲ್ಲ ಇದ್ದು ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮರುಕಳಿಸುವ "ತತಃ ಕಿಂ" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಜೀವಾಳ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1: ಸುಂದರ ದೇಹ, ಸುಂದರಿಯಾದ ಪತ್ನಿ, ಹೊಳೆಯುವ ಕೀರ್ತಿ, ಮೇರು ಪರ್ವತದಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸು ಗುರುಪಾದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಏನು ಫಲ?

ಶ್ಲೋಕ 2: ಹೆಂಡತಿ, ಹಣ, ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆ, ಬಂಧುಬಳಗ ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡಿಬಂದಿದ್ದರೂ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 3: ಆರು ಅಂಗಗಳೊಡನೆ ವೇದಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಾಲಿಗೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಂದರ ಗದ್ಯ-ಪದ್ಯ ರಚಿಸುವ ಕವಿತ್ವವಿದ್ದರೂ ಏನು ಫಲ?

ಶ್ಲೋಕ 4–5: ಪರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ, ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿರಿ, ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಮರಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು; ಭೂಮಂಡಲದ ರಾಜರೆಲ್ಲ ಬಂದು ಪಾದಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗುರುಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬರಿದು.

ಶ್ಲೋಕ 6: ದಾನ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಿಗೂ ಹರಡಿದ ಕೀರ್ತಿ, ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಏನು ಫಲ?

ಶ್ಲೋಕ 7–8: ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಭೋಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಯೋಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪತ್ನಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹಣದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮನಸ್ಸು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ; ಕಾಡು, ಮನೆ, ಕೆಲಸ, ದೇಹ, ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತು ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ವೈರಾಗ್ಯವಿದ್ದರೂ ಗುರುಪಾದದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದೂ ವ್ಯರ್ಥ.

ಶ್ಲೋಕ 9 (ಫಲಶ್ರುತಿ): ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಲಿ, ರಾಜನಾಗಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಲಿ, ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಲಿ, ಈ ಅಷ್ಟಕವನ್ನು ಓದುವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು, ಗುರುವಿನ ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಟ್ಟರೆ ಬಯಸಿದ ಗುರಿಯನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮಪದವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಮಹತ್ವ

ಗುರ್ವಷ್ಟಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣ, ವಿದ್ಯೆ, ಕೀರ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರ, ಕೊನೆಗೆ ತ್ಯಾಗವೂ ಸಹ, ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ ತೋರುವ ಗುರುವಿಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರ ಸಂದೇಶ. ಫಲಶ್ರುತಿ ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮದವರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸುವುದರಿಂದ, ಇದು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಂಸಾರಿಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ ಸ್ತೋತ್ರ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಆಷಾಢ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ದಿನ; ಶಂಕರ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಗುರುವಾರವೂ ಪಠಿಸಬಹುದು. ಗುರುಗಳ ಅಥವಾ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಪಠಿಸಿ. ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಡಿದರೆ ಅರ್ಥ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಪಠಣದ ನಂತರ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು "ತತಃ ಕಿಂ" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.