ಗುರ್ವಷ್ಟಕಂ
ಶರೀರಂ ಸುರೂಪಂ ತಥಾ ವಾ ಕಲತ್ರಂ
ಯಶಶ್ಚಾರು ಚಿತ್ರಂ ಧನಂ ಮೇರು ತುಲ್ಯಂ |
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ || 1 ||
ಕಲತ್ರಂ ಧನಂ ಪುತ್ರ ಪೌತ್ರಾದಿಸರ್ವಂ
ಗೃಹೇ ಬಾಂಧವಾಃ ಸರ್ವಮೇತದ್ಧಿ ಜಾತಂ |
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ || 2 ||
ಷಡಂಗಾದಿವೇದೋ ಮುಖೇ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದ್ಯಾ
ಕವಿತ್ವಾದಿ ಗದ್ಯಂ ಸುಪದ್ಯಂ ಕರೋತಿ |
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ || 3 ||
ವಿದೇಶೇಷು ಮಾನ್ಯಃ ಸ್ವದೇಶೇಷು ಧನ್ಯಃ
ಸದಾಚಾರವೃತ್ತೇಷು ಮತ್ತೋ ನ ಚಾನ್ಯಃ |
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ || 4 ||
ಕ್ಷಮಾಮಂಡಲೇ ಭೂಪಭೂಪಾಲವೃಂದೈಃ
ಸದಾ ಸೇವಿತಂ ಯಸ್ಯ ಪಾದಾರವಿಂದಂ |
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ || 5 ||
ಯಶೋ ಮೇ ಗತಂ ದಿಕ್ಷು ದಾನಪ್ರತಾಪಾತ್
ಜಗದ್ವಸ್ತು ಸರ್ವಂ ಕರೇ ಯತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ |
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ || 6 ||
ನ ಭೋಗೇ ನ ಯೋಗೇ ನ ವಾ ವಾಜಿರಾಜೌ
ನ ಕಾಂತಾಮುಖೇ ನೈವ ವಿತ್ತೇಷು ಚಿತ್ತಂ |
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ || 7 ||
ಅರಣ್ಯೇ ನ ವಾ ಸ್ವಸ್ಯ ಗೇಹೇ ನ ಕಾರ್ಯೇ
ನ ದೇಹೇ ಮನೋ ವರ್ತತೇ ಮೇ ತ್ವನರ್ಘ್ಯೇ |
ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ
ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ || 8 ||
ಗುರೋರಷ್ಟಕಂ ಯಃ ಪಠೇತ್ಪುಣ್ಯದೇಹೀ
ಯತಿರ್ಭೂಪತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಚ ಗೇಹೀ |
ಲಭೇದ್ವಾಂಛಿತಾರ್ಥಂ ಪದಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಜ್ಞಂ
ಗುರೋರುಕ್ತವಾಕ್ಯೇ ಮನೋ ಯಸ್ಯ ಲಗ್ನಂ || 9 ||
ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)
ಅರ್ಥ
ಗುರ್ವಷ್ಟಕವು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಇರುವ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದು ಗುರುವನ್ನು ಹೊಗಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಜೀವನದ ಒಂದೊಂದು ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ "ಮನಶ್ಚೇನ್ನ ಲಗ್ನಂ ಗುರೋರಂಘ್ರಿಪದ್ಮೇ, ತತಃ ಕಿಂ ತತಃ ಕಿಂ" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ: ಮನಸ್ಸು ಗುರುವಿನ ಪಾದಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಇದೆಲ್ಲ ಇದ್ದು ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮರುಕಳಿಸುವ "ತತಃ ಕಿಂ" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಜೀವಾಳ.
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ
ಶ್ಲೋಕ 1: ಸುಂದರ ದೇಹ, ಸುಂದರಿಯಾದ ಪತ್ನಿ, ಹೊಳೆಯುವ ಕೀರ್ತಿ, ಮೇರು ಪರ್ವತದಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸು ಗುರುಪಾದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಏನು ಫಲ?
ಶ್ಲೋಕ 2: ಹೆಂಡತಿ, ಹಣ, ಮಕ್ಕಳು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆ, ಬಂಧುಬಳಗ ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡಿಬಂದಿದ್ದರೂ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 3: ಆರು ಅಂಗಗಳೊಡನೆ ವೇದಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಾಲಿಗೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಂದರ ಗದ್ಯ-ಪದ್ಯ ರಚಿಸುವ ಕವಿತ್ವವಿದ್ದರೂ ಏನು ಫಲ?
ಶ್ಲೋಕ 4–5: ಪರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ, ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿರಿ, ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಮರಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು; ಭೂಮಂಡಲದ ರಾಜರೆಲ್ಲ ಬಂದು ಪಾದಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗುರುಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬರಿದು.
ಶ್ಲೋಕ 6: ದಾನ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಿಗೂ ಹರಡಿದ ಕೀರ್ತಿ, ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಏನು ಫಲ?
ಶ್ಲೋಕ 7–8: ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಭೋಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಯೋಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪತ್ನಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹಣದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮನಸ್ಸು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ; ಕಾಡು, ಮನೆ, ಕೆಲಸ, ದೇಹ, ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತು ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ವೈರಾಗ್ಯವಿದ್ದರೂ ಗುರುಪಾದದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದೂ ವ್ಯರ್ಥ.
ಶ್ಲೋಕ 9 (ಫಲಶ್ರುತಿ): ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಲಿ, ರಾಜನಾಗಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಲಿ, ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಲಿ, ಈ ಅಷ್ಟಕವನ್ನು ಓದುವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು, ಗುರುವಿನ ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಟ್ಟರೆ ಬಯಸಿದ ಗುರಿಯನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮಪದವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಮಹತ್ವ
ಗುರ್ವಷ್ಟಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣ, ವಿದ್ಯೆ, ಕೀರ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರ, ಕೊನೆಗೆ ತ್ಯಾಗವೂ ಸಹ, ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ ತೋರುವ ಗುರುವಿಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರ ಸಂದೇಶ. ಫಲಶ್ರುತಿ ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮದವರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸುವುದರಿಂದ, ಇದು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಂಸಾರಿಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ ಸ್ತೋತ್ರ.
ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ
ಆಷಾಢ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ದಿನ; ಶಂಕರ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಗುರುವಾರವೂ ಪಠಿಸಬಹುದು. ಗುರುಗಳ ಅಥವಾ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಪಠಿಸಿ. ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಡಿದರೆ ಅರ್ಥ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಪಠಣದ ನಂತರ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು "ತತಃ ಕಿಂ" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಗುರ್ವಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ 'ತತಃ ಕಿಂ' ಎಂದರೆ ಏನು?
ಗುರ್ವಷ್ಟಕವನ್ನು ಯಾರು ರಚಿಸಿದರು?
ಗುರ್ವಷ್ಟಕವನ್ನು ಗೃಹಸ್ಥರು ಪಠಿಸಬಹುದೇ?
ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಗುರ್ವಷ್ಟಕವನ್ನು ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?
ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು
Comments
Please login to leave a comment
Loading comments...