|| ಗೋವಿಂದಾಷ್ಟಕಂ ||
ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನಂತಂ ನಿತ್ಯಮನಾಕಾಶಂ ಪರಮಾಕಾಶಂ |
ಗೋಷ್ಠಪ್ರಾಂಗಣರಿಂಖಣಲೋಲಮನಾಯಾಸಂ ಪರಮಾಯಾಸಂ |
ಮಾಯಾಕಲ್ಪಿತನಾನಾಕಾರಮನಾಕಾರಂ ಭುವನಾಕಾರಂ |
ಕ್ಷ್ಮಾಮಾನಾಥಮನಾಥಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ || 1 ||
ಮೃತ್ಸ್ನಾಮತ್ಸೀಹೇತಿ ಯಶೋದಾತಾಡನಶೈಶವ ಸಂತ್ರಾಸಂ |
ವ್ಯಾದಿತವಕ್ತ್ರಾಲೋಕಿತಲೋಕಾಲೋಕಚತುರ್ದಶಲೋಕಾಲಿಂ |
ಲೋಕತ್ರಯಪುರಮೂಲಸ್ತಂಭಂ ಲೋಕಾಲೋಕಮನಾಲೋಕಂ |
ಲೋಕೇಶಂ ಪರಮೇಶಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ || 2 ||
ತ್ರೈವಿಷ್ಟಪರಿಪುವೀರಘ್ನಂ ಕ್ಷಿತಿಭಾರಘ್ನಂ ಭವರೋಗಘ್ನಂ |
ಕೈವಲ್ಯಂ ನವನೀತಾಹಾರಮನಾಹಾರಂ ಭುವನಾಹಾರಂ |
ವೈಮಲ್ಯಸ್ಫುಟಚೇತೋವೃತ್ತಿವಿಶೇಷಾಭಾಸಮನಾಭಾಸಂ |
ಶೈವಂ ಕೇವಲಶಾಂತಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ || 3 ||
ಗೋಪಾಲಂ ಪ್ರಭುಲೀಲಾವಿಗ್ರಹಗೋಪಾಲಂ ಕುಲಗೋಪಾಲಂ |
ಗೋಪೀಖೇಲನಗೋವರ್ಧನಧೃತಿಲೀಲಾಲಾಲಿತಗೋಪಾಲಂ |
ಗೋಭಿರ್ನಿಗದಿತ ಗೋವಿಂದಸ್ಫುಟನಾಮಾನಂ ಬಹುನಾಮಾನಂ |
ಗೋಪೀಗೋಚರಪಥಿಕಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ || 4 ||
ಗೋಪೀಮಂಡಲಗೋಷ್ಠೀಭೇದಂ ಭೇದಾವಸ್ಥಮಭೇದಾಭಂ |
ಶಶ್ವದ್ಗೋಖುರನಿರ್ಧೂತೋದ್ಗತಧೂಲೀಧೂಸರಸೌಭಾಗ್ಯಂ |
ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗೃಹೀತಾನಂದಮಚಿಂತ್ಯಂ ಚಿಂತಿತಸದ್ಭಾವಂ |
ಚಿಂತಾಮಣಿಮಹಿಮಾನಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ || 5 ||
ಸ್ನಾನವ್ಯಾಕುಲಯೋಷಿದ್ವಸ್ತ್ರಮುಪಾದಾಯಾಗಮುಪಾರೂಢಂ |
ವ್ಯಾದಿತ್ಸಂತೀರಥ ದಿಗ್ವಸ್ತ್ರಾ ಹ್ಯುಪುದಾತುಮುಪಾಕರ್ಷಂತಂ |
ನಿರ್ಧೂತದ್ವಯಶೋಕವಿಮೋಹಂ ಬುದ್ಧಂ ಬುದ್ಧೇರಂತಸ್ಥಂ |
ಸತ್ತಾಮಾತ್ರಶರೀರಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ || 6 ||
ಕಾಂತಂ ಕಾರಣಕಾರಣಮಾದಿಮನಾದಿಂ ಕಾಲಮನಾಭಾಸಂ |
ಕಾಲಿಂದೀಗತಕಾಲಿಯಶಿರಸಿ ಮುಹುರ್ನೃತ್ಯಂತಂ ನೃತ್ಯಂತಂ |
ಕಾಲಂ ಕಾಲಕಲಾತೀತಂ ಕಲಿತಾಶೇಷಂ ಕಲಿದೋಷಘ್ನಂ |
ಕಾಲತ್ರಯಗತಿಹೇತುಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ || 7 ||
ವೃಂದಾವನಭುವಿ ವೃಂದಾರಕಗಣವೃಂದಾರಾಧ್ಯಂ ವಂದೇಽಹಂ |
ಕುಂದಾಭಾಮಲಮಂದಸ್ಮೇರಸುಧಾನಂದಂ ಸುಹೃದಾನಂದಂ |
ವಂದ್ಯಾಶೇಷಮಹಾಮುನಿಮಾನಸವಂದ್ಯಾನಂದಪದದ್ವಂದ್ವಂ |
ವಂದ್ಯಾಶೇಷಗುಣಾಬ್ಧಿಂ ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ || 8 ||
ಗೋವಿಂದಾಷ್ಟಕಮೇತದಧೀತೇ ಗೋವಿಂದಾರ್ಪಿತಚೇತಾ ಯೋ |
ಗೋವಿಂದಾಚ್ಯುತ ಮಾಧವ ವಿಷ್ಣೋ ಗೋಕುಲನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣೇತಿ |
ಗೋವಿಂದಾಂಘ್ರಿಸರೋಜಧ್ಯಾನಸುಧಾಜಲಧೌತಸಮಸ್ತಾಘೋ |
ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಾಮೃತಮಂತಃಸ್ಥಂ ಸ ತಮಭ್ಯೇತಿ || 9 ||ಇತಿ ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರಾಚಾರ್ಯವಿರಚಿತಂ ಶ್ರೀಗೋವಿಂದಾಷ್ಟಕಂ ಸಂಪೂರ್ಣಂ||
ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)
ಗೋವಿಂದಾಷ್ಟಕಂ "ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನಂತಂ ನಿತ್ಯಂ" ಎಂದು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಮಾತಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಕೃಷ್ಣಸ್ತುತಿ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಶ್ಲೋಕವಿದೆ. ಇತಿ ವಾಕ್ಯ ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕೃತಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ "ಪ್ರಣಮತ ಗೋವಿಂದಂ ಪರಮಾನಂದಂ" (ಪರಮಾನಂದನಾದ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಿಸಿರಿ) ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸೊಗಸು ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು: ಆಕಾರವಿಲ್ಲದವನು ಆದರೂ ಜಗತ್ತೇ ಅವನ ಆಕಾರ; ಆಹಾರ ಬೇಡದವನು ಆದರೂ ಬೆಣ್ಣೆ ಕದ್ದು ತಿನ್ನುವವನು. ವೇದಾಂತದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಗೋಕುಲದ ತುಂಟ ಬಾಲಕ ಒಬ್ಬನೇ ಎಂದು ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಹಾಡುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 1: ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಅನಂತ, ನಿತ್ಯನಾದವನು ಗೋಶಾಲೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಂಬೆಗಾಲಿಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಾನೆ. ಮಾಯೆಯಿಂದ ಹಲವು ರೂಪ ತೋರಿದರೂ ರೂಪರಹಿತ; ಭೂಮಿಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೂ ಒಡೆಯ, ಆದರೆ ತನಗೆ ಒಡೆಯನಿಲ್ಲದವನು.
ಶ್ಲೋಕ 2: "ಮಣ್ಣು ತಿಂದೆಯಾ?" ಎಂದು ಯಶೋದೆ ಗದರಿಸಿದಾಗ ಹೆದರಿದ ಬಾಲಕ, ಬಾಯಿ ತೆರೆದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳನ್ನೇ ತೋರಿಸಿದನು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಆಧಾರಸ್ತಂಭ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆಳಗಿಸುವ ಬೆಳಕು, ಆದರೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದವನು.
ಶ್ಲೋಕ 3: ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನೂ ಸಂಸಾರದ ರೋಗವನ್ನೂ ಕಳೆಯುವವನು. ಬೆಣ್ಣೆ ತಿನ್ನುವವನು, ಆದರೂ ಆಹಾರ ಬೇಕಿಲ್ಲದವನು; ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ನುಂಗುವವನು. ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಶಾಂತಸ್ವರೂಪ.
ಶ್ಲೋಕ 4: ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವ ಗೋಪಾಲ, ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನ್ನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಎತ್ತಿ ಗೋಪರನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದವನು. ಗೋವುಗಳೇ "ಗೋವಿಂದ" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕರೆದ ಹೆಸರಿನವನು, ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳುಳ್ಳವನು.
ಶ್ಲೋಕ 5: ಗೋಪಿಯರ ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲೂ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಒಬ್ಬನೇ ಆದವನು; ಹಸುಗಳ ಗೊರಸಿನಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮಾಸಿದ ಮೈಯೇ ಅವನ ಸೌಭಾಗ್ಯ. ಶ್ರದ್ಧೆ-ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಿಗುವವನು, ಚಿಂತಾಮಣಿಯಂತೆ ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವವನು.
ಶ್ಲೋಕ 6: ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಪಿಯರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮರ ಏರಿದ ಲೀಲೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದೇಹಾಭಿಮಾನ ಬಿಟ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗುವ ತತ್ತ್ವದ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶೋಕ, ಮೋಹ ಇಲ್ಲದ, ಬುದ್ಧಿಯೊಳಗಿರುವ ಸತ್ತಾಮಾತ್ರ ಸ್ವರೂಪ.
ಶ್ಲೋಕ 7: ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣ, ಆದಿ ಆದರೂ ಅನಾದಿ. ಕಾಳಿಂದಿಯ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಯನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನರ್ತಿಸಿದವನು; ಕಾಲವನ್ನೇ ಮೀರಿದವನು, ಕಲಿಯ ದೋಷ ಕಳೆಯುವವನು.
ಶ್ಲೋಕ 8–9: ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪು ಆರಾಧಿಸುವ, ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂಥ ಮಂದಹಾಸದ, ಮುನಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ವಂದಿಸುವ ಪಾದಗಳುಳ್ಳ ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ "ಗೋವಿಂದ ಅಚ್ಯುತ ಮಾಧವ ವಿಷ್ಣೋ ಗೋಕುಲನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ" ಎನ್ನುತ್ತಾ ಇದನ್ನು ಓದುವವನು ಪಾಪ ತೊಳೆದುಕೊಂಡು ಒಳಗಿರುವ ಪರಮಾನಂದ ಗೋವಿಂದನನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಫಲಶ್ರುತಿ.
ವೇದಾಂತ ಓದಿದವರಿಗೂ, ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಕ್ತರಿಗೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ರುಚಿಸುವ ಸ್ತೋತ್ರ ಇದು. ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಷ್ಟೂ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ತೋರುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಯಾವ ದಿನವಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಸಂಜೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನ ಚಿತ್ರದ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಏಕಾದಶಿ, ಶನಿವಾರ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಗೋವರ್ಧನ ಪೂಜೆಯ ದಿನ ವಿಶೇಷ. ತುಳಸಿ, ಬೆಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಹಾಲು-ಸಕ್ಕರೆ ನೈವೇದ್ಯ ಇಡಿ. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಸಾಕು. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ನಾಮಾವಳಿಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹಾಡಬಹುದು.
Please login to leave a comment
Loading comments...
