ದಶರಥಕೃತ ಶನಿ ಸ್ತೋತ್ರಂ

ದಶರಥಕೃತ ಶನಿ ಸ್ತೋತ್ರಂ "ನಮಃ ಕೃಷ್ಣಾಯ ನೀಲಾಯ" ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ, ಶನೈಶ್ಚರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪಾಠ ಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಖಂಡದ ಮೂವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ತೆಗೆದದ್ದು. ಅಲ್ಲಿನ ಕಥೆ ಹೀಗಿದೆ: ಶನಿ ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ಶಕಟವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಸಾಗಿದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬರಗಾಲ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಯ ಎದುರಾದಾಗ, ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಶನಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶನಿ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ, ರಾಜ ರಥದಲ್ಲೇ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು, ಕೈಮುಗಿದು, ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1–2: ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವನೇ, ನೀಲವರ್ಣನೇ, ಶಿವನ ನೀಲಕಂಠದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವನೇ, ಕಾಲಾಗ್ನಿಯ ರೂಪದವನೇ, ಕೃತಾಂತನೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಾಂಸವಿಲ್ಲದ ಸೊರಗಿದ ದೇಹ, ಉದ್ದ ಗಡ್ಡ-ಜಟೆ, ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಒಣಗಿದ ಹೊಟ್ಟೆ ಇರುವ ಭಯಂಕರ ರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 3–4: ದೊಡ್ಡ ದೇಹ, ದಪ್ಪ ರೋಮಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಒಣಗಿದ ಆಕಾರ, ಯಮನ ಹಲ್ಲಿನಂಥ ದಾಡೆಗಳುಳ್ಳವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಗುಳಿಬಿದ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಘೋರ, ರೌದ್ರ, ಭೀಷಣ, ಕಪಾಲಧಾರಿಯಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ಲೋಕ 5–6: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನುಂಗುವವನೇ, ಸುಕ್ಕು ಮುಖದವನೇ, ಸೂರ್ಯಪುತ್ರನೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕೆಳಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಯವನೇ, ಪ್ರಳಯದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಗಿಸಬಲ್ಲವನೇ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಮಂದನೇ ಎಂದು ರಾಜ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ಲೋಕ 7–8: ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟ ದೇಹದವನು, ಸದಾ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತನು, ಎಂದೂ ತೃಪ್ತಿಯಾಗದ ಹಸಿವಿನವನು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ: ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಕಶ್ಯಪರ ವಂಶದವನೇ, ನೀನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತೀ, ಕೋಪಗೊಂಡರೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀ.

ಶ್ಲೋಕ 9–10: ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಮನುಷ್ಯರು, ಸಿದ್ಧ-ವಿದ್ಯಾಧರರು, ನಾಗರು ಯಾರೇ ಆಗಲಿ ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೆ ಬುಡಸಮೇತ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಾ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ನಿನ್ನ ವರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ರಾಜ ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಇದರ ನಂತರ ಶನಿ "ನಿನ್ನ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು, ವರ ಕೇಳು" ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.

ಮಹತ್ವ

ಶನಿ ನಮ್ಮ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಫಲ ಕೊಡುವ ಗ್ರಹ. ಆತನನ್ನು ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ, ಅವನ ಕಠಿಣ ರೂಪವನ್ನೂ ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ಹೊಗಳಿ ಶರಣಾಗುವುದು ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ವಿಶೇಷ. ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ ರಾಜನಿಗೆ ಶನಿ ಒಲಿದ ಕಥೆಯೇ ಇದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಏಳರಾಟ ಶನಿ, ಅಷ್ಟಮ ಶನಿ ಅಥವಾ ಶನಿ ದೆಸೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಬರಲೆಂದು ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಹೇಳುವ ರೂಢಿ ಬಹಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಸಂಕಷ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಭಕ್ತರ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ನಡತೆಯ ಮೇಲೂ ನಿಂತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಿರಿಯರು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಶನಿವಾರ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಿನ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಕುಳಿತು ಪಠಿಸಿ. ನವಗ್ರಹ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಶನಿಗೆ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ, ಕರಿ ಎಳ್ಳು, ನೀಲಿ ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸುವುದು, ಶನಿವಾರ ಅರಳಿ ಮರಕ್ಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುವುದು, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ಕೊಡುವುದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಕ್ರಮಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು, ಮೂರು ಅಥವಾ ಹನ್ನೊಂದು ಬಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶನಿ ತ್ರಯೋದಶಿ ಮತ್ತು ಶನಿ ಜಯಂತಿಯಂದು ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಪಠಿಸುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಪಠಣದ ನಂತರ "ಪ್ರಸಾದಂ ಕುರು ಮೇ ದೇವ" ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ಸಾಲನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ.