Vakya Vritti
Vaakyavri'ttih'
Sargasthitipral'ayahetumachintyashaktim'
Vishveshvaram' viditavishvamanantamoortim |
Nirmuktabandhanamapaarasukhaamburaashim'
Shreevallabham' vimalabodhaghanam' namaami || 1 ||
Yasya prasaadaadahameva vishnu-
-rmayyeva sarvam' parikalpitam' cha |
Ittham' vijaanaami sadaatmaroopam'
Tasyaanghripadmam' pranato'smi nityam || 2 ||
Taapatrayaarkasantaptah' kashchidudvignamaanasah' |
Shamaadisaadhanairyuktah' sadgurum' paripri'chchhati || 3 ||
Anaayaasena yenaasmaanmuchyeyam' bhavabandhanaat |
Tanme sankshipya bhagavan kevayam' kri'payaa vada || 4 ||
Gururuvaacha |
Saadhvee te vachanavyaktih' pratibhaati vadaami te |
Idam' taditi vispasht'am' saavadhaanamanaah' shri'nu || 5 ||
Tattvamasyaadivaakyottham' yajjeevaparamaatmanoh' |
Taadaatmyavishayam' jnyaanam' tadidam' muktisaadhanam || 6 ||
Shishya uvaacha |
Ko jeevah' kah' parashchaatmaa taadaatmyam' vaa katham' tayoh' |
Tattvamasyaadivaakyam' vaa katham' tatpratipaadayet || 7 ||
Gururuvaacha |
Atra broomah' samaadhaanam' ko'nyo jeevastvameva hi |
Yastvam' pri'chchhasi maam' ko'ham' brahmaivaasi na sam'shayah' || 8 ||
Shishya uvaacha |
Padaarthameva jaanaami naadyaapi bhagavan sphut'am |
Aham' brahmeti vaakyaartham' pratipadye katham' vada || 9 ||
Gururuvaacha |
Satyamaaha bhavaanatra vijnyaanam' naiva vidyate |
Hetuh' padaarthabodho hi vaakyaarthaavagateriha || 10 ||
Antah'karanatadvri'ttisaakshee chaitanyavigrahah' |
Aanandaroopah' satyah' san kim' naatmaanam' prapadyase || 11 ||
Satyaanandasvaroopam' dheesaakshinam' jnyaanavigraham |
Chintayaatmatayaa nityam' tyaktvaa dehaadigaam' dhiyam || 12 ||
Roopaadimaanyatah' pind'astato naatmaa ghat'aadivat |
Viyadaadimahaabhootavikaaratvaachcha kumbhavat || 13 ||
Anaatmaa yadi pind'o'yamuktahetubalaanmatah' |
Karaamalakavatsaakshaadaatmaanam' pratipaadaya || 14 ||
Ghat'adrasht'aa ghat'aadbhinnah' sarvathaa na ghat'o yathaa |
Dehadri'sht'aa tathaa deho naahamityavadhaaraya || 15 ||
Evamindriyadri'ngnaahamindriyaaneeti nishchinu |
Mano buddhistathaa praano naahamityavadhaaraya || 16 ||
Sanghaato'pi tathaa naahamiti dri'shyavilakshanam |
Drasht'aaramanumaanena nipunam' sampradhaaraya || 17 ||
Dehendriyaadayo bhaavaa haanaadivyaapri'tikshamaah' |
Yasya sannidhimaatrena so'hamityavadhaaraya || 18 ||
Anaapannavikaarah' sannayaskaantavadeva yah' |
Buddhyaadeem'shchaalayetpratyakso'hamityavadhaaraya || 19 ||
Ajad'aatmavadaabhaanti yatsaannidhyaajjad'aa api |
Dehendriyamanah'praanaah' so'hamityavadhaaraya || 20 ||
Aagamanme mano'nyatra saampratam' cha sthireekri'tam |
Evam' yo veda dheevri'ttim' so'hamityavadhaaraya || 21 ||
Svapnajaagarite suptim' bhaavaabhaavau dhiyaam' tathaa |
Yo vettyavikriyah' saakshaatso'hamityavadhaaraya || 22 ||
Ghat'aavabhaasako deepo ghat'aadanyo yatheshyate |
Dehaavabhaasako dehee tathaaham' bodhavigrahah' || 23 ||
Putravittaadayo bhaavaa yasya sheshatayaa priyaah' |
Drasht'aa sarvapriyatamah' so'hamityavadhaaraya || 24 ||
Parapremaaspadatayaa maa na bhoovamaham' sadaa |
Bhooyaasamiti yo drasht'aa so'hamityavadhaaraya || 25 ||
Yah' saakshilakshano bodhastvampadaarthah' sa uchyate |
Saakshitvamapi boddhri'tvamavikaaritayaatmanah' || 26 ||
Dehendriyamanah'praanaahankri'tibhyo vilakshanah' |
Projjhitaasheshashad'bhaavavikaarastvampadaabhidhah' || 27 ||
Tvamarthamevam' nishchitya tadartham' chintayetpunah' |
Atadvyaavri'ttiroopena saakshaadvidhimukhena cha || 28 ||
Nirastaasheshasam'saaradosho'sthoolaadilakshanah' |
Adri'shyatvaadigunakah' paraakri'tatamomalah' || 29 ||
Nirastaatishayaanandah' satyah' prajnyaanavigrahah' |
Sattaasvalakshanah' poornah' paramaatmeti geeyate || 30 ||
Sarvajnyatvam' pareshatvam' tathaa sampoornashaktitaa |
Vedaih' samarthyate yasya tadbrahmetyavadhaaraya || 31 ||
Yajjnyaanaatsarvavijnyaanam' shrutishu pratipaaditam |
Mri'daadyanekadri'sht'aantaistadbrahmetyavadhaaraya || 32 ||
Yadaanantyam' pratijnyaaya shrutistatsiddhaye jagau |
Tatkaaryatvam' prapanchasya tadbrahmetyavadhaaraya || 33 ||
Vijijnyaasyatayaa yachcha vedaanteshu mumukshubhih' |
Samarthyate'tiyatnena tadbrahmetyavadhaaraya || 34 ||
Jeevaatmanaa praveshashcha niyantri'tvam' cha taanprati |
Shrooyate yasya vedeshu tadbrahmetyavadhaaraya || 35 ||
Karmanaam' phaladaatri'tvam' yasyaiva shrooyate shrutau |
Jeevanaam' hetukartri'tvam' tadbrahmetyavadhaaraya || 36 ||
Tattvampadaarthau nirneetau vaakyaarthashchintyate'dhunaa |
Taadaatmyamatra vaakyaarthastayoreva padaarthayoh' || 37 ||
Sam'sargo vaa vishisht'o vaa vaakyaartho naatra sam'matah' |
Akhand'aikarasatvena vaakyaartho vidushaam' matah' || 38 ||
Pratyagbodho ya aabhaati so'dvayaanandalakshanah' |
Advayaanandaroopashcha pratyagbodhaikalakshanah' || 39 ||
Itthamanyonyataadaatmyapratipattiryadaa bhavet |
Abrahmatvam' tvamarthasya vyaavarteta tadaiva hi || 40 ||
Tadarthasya cha paarokshyam' yadyevam' kim' tatah' shri'nu |
Poornaanandaikaroopena pratyagbodho'vatisht'hate || 41 ||
Tattvamasyaadivaakyam' cha taadaatmyapratipaadane |
Lakshyau tattvampadaarthau dvaavupaadaaya pravartate || 42 ||
Hitvaa dvau shabalau vaachyau vaakyam' vaakyaarthabodhane |
Yathaa pravartate'smaabhistathaa vyaakhyaatamaadaraat || 43 ||
Aalambanatayaa bhaati yo'smatpratyayashabdayoh' |
Antah'karanasambhinnabodhah' sa tvampadaabhidhah' || 44 ||
Maayopaadhirjagadyonih' sarvajnyatvaadilakshanah' |
Paarokshyashabalah' satyaadyaatmakastatpadaabhidhah' || 45 ||
Pratyakparokshataikasya sadviteeyatvapoornataa |
Virudhyate yatastasmaallakshanaa sampravartate || 46 ||
Maanaantaravirodhe tu mukhyaarthasyaaparigrahe |
Mukhyaarthenaavinaabhoote prateetirlakshanochyate || 47 ||
Tattvamasyaadivaakyeshu lakshanaa bhaagalakshanaa |
So'hamityaadivaakyasthapadayoriva naaparaa || 48 ||
Aham' brahmetivaakyaarthabodho yaavaddri'd'hee bhavet |
Shamaadisahitastaavadabhyasechchhravanaadikam || 49 ||
Shrutyaachaaryaprasaadena dri'd'ho bodho yadaa bhavet |
Nirastaasheshasam'saaranidaanah' purushastadaa || 50 ||
Visheernakaaryakarano bhootasookshmairanaavri'tah' |
Vimuktakarmanigalah' sadya eva vimuchyate || 51 ||
Praarabdhakarmavegena jeevanmukto yadaa bhavet |
Kinchitkaalamanaarabdhakarmabandhasya sankshaye || 52 ||
Nirastaatishayaanandam' vaishnavam' paramam' padam |
Punaraavri'ttirahitam' kaivalyam' pratipadyate || 53 ||
Iti shreematparamaham'saparivraajakaachaaryasya shreegovindabhagavatpoojyapaadashishyasya shreemachchhankarabhagavatah' kri'tau vaakyavri'ttih' sampoornam |
Meaning
Vakya Vritti is a classical Vedantic dialogue where the Guru teaches the disciple the meaning of the Mahavakya “Tat Tvam Asi”.
It systematically explains:
• Nature of Brahman
Infinite, omniscient, creator–sustainer–destroyer, pure consciousness, bliss absolute.
• Nature of the Jiva
Not the body, senses, mind, intellect, or prana.
The witnessing consciousness behind all experiences.
• Method of inquiry
• Separate the Self from non-self
• Understand the “tvam” (you) as the Witness-Consciousness
• Understand the “tat” (Brahman) as Pure Existence–Consciousness–Bliss beyond Maya
• Apply Bhaga-tyaga-lakshana and realize the identity:
“You are That” — the nondual Self.
• Practice
Through shravana, manana, nididhyasana, the knowledge becomes firm.
• Liberation
With firm realization:
• Bondage ends
• One becomes a jivanmukta
• After prarabdha ends, attains kaivalya moksha — the supreme Vishnu-pada
Frequently Asked Questions
What is Vakya Vritti?
When/How to study Vakya Vritti?
What are the benefits of studying Vakya Vritti?
Who should study Vakya Vritti?
How many times should one study Vakya Vritti?
What is the origin/source of Vakya Vritti?
Related Stotras
Comments
Please login to leave a comment
Loading comments...