|

Samba Panchashika

No ratings
0 views

Saambapanchaashikaa

Pushnan devaanamri'tavisarairindumaasraavya samyag
Bhaabhih' svaabhee rasayati rasam' yah' param' nityameva |
Ksheenam' ksheenam' punarapi cha tam' poorayatyevameedri'g
Dolaaleelollasitahri'dayam' naumi chidbhaanumekam ||

Shabdaarthatvavivartamaanaparamajyoteerucho gopate-
-rudgeetho'bhyuditah' puro'runatayaa yasya trayeemand'alam |
Bhaasyadvarnapadakrameritatamah' saptasvaraashvairviya-
-dvidyaasyandanamunnayanniva namastasmai parabrahmane || 1 ||

Omityantarnadati niyatam' yah' pratipraani shabdo
Vaanee yasmaatprasarati paraa shabdatanmaatragarbhaa |
Praanaapaanau vahati cha samau yo mitho graasasaktau
Dehastham' tam' sapadi paramaadityamaadyam' prapadye || 2 ||

Yastvakchakshuh'shravanarasanaaghraanapaanyanghrivaanee-
-paayoopasthasthitirapi manobuddhyahankaaramoortih' |
Tisht'hatyantarbahirapi jagadbhaasayandvaadashaatmaa
Maartand'am' tam' sakalakaranaadhaaramekam' prapadye || 3 ||

Yaa saa mitraavarunasadanaaduchcharanto trishasht'im'
Varnaanatra prakat'akaranaih' praanasangaatprasootaan |
Taam' pashyanteem' prathamamuditaam' madhyamaam' buddhisam'sthaam'
Vaacham' vaktre karanavishadaam' vaikhareem' cha prapadye || 4 ||

Oordhvaadhah'sthaanyatanubhuvanaanyantaraa sam'nivisht'aa
Naanaanaad'iprasavagahanaa sarvabhootaantarasthaa |
Praanaapaanagrasananirataih' praapyate brahmanaad'ee
Saa nah' shvetaa bhavatu paramaadityamoortih' prasannaa || 5 ||

Na brahmaand'avyavahitapathaa naatisheetoshnaroopaa
No vaa naktandivagamamitaa'taapaneeyaaparaahuh' |
Vaikunt'heeyaa tanuriva rave raajate mand'alasthaa
Saa nah' shvetaa bhavatu paramaadityamoortih' prasannaa || 6 ||

Yatraarood'ham' trigunavapushi brahma tadbinduroopam'
Yogeendraanaam' yadapi paramam' bhaati nirvaanamaargah' |
Trayyaadhaarah' pranava iti yanmand'alam' chand'arashme-
-rantah' sookshmam' bahirapi bri'hanmuktaye'ham' prapannah' || 7 ||

Yasminsomah' surapitri'narairanvaham' peeyamaanah'
Ksheenah' ksheenah' pravishati yato vardhate chaapi bhooyah' |
Yasminvedaa madhuni saraghaakaaravadbhaanti chaagre
Tachchand'aam'shoramitamamri'tam' mand'alastham' prapadye || 8 ||

Aindreemaashaam' pri'thukavapushaa poorayitvaa kramena
Kraantaah' sapta prakat'aharinaa yena paadena lokaah' |
Kri'tvaa dhvaantam' vigalitabalivyakti paataalaleenam'
Vishvaalokah' sa jayati ravih' sattvamevordhvarashmih' || 9 ||

Dhyaatvaa brahma prathamamatanu praanamoole nadantam'
Dri'sht'vaa chaantah' pranavamukharam' vyaahri'teeh' samyaguktvaa |
Yattadvede taditi saviturbrahmanoktam' varenyam'
Tadbhargaakhyam' kimapi paramam' dhaamagarbham' prapadye || 10 ||

Tvaam' stoshyaami stutibhiriti me yastu bhedagraho'yam'
Saivaavidyaa tadapi sutaraam' tadvinaashaaya yuktah' |
Staumyevaaham' trividhamuditam' sthoolasookshmam' param' vaa
Vidyopaayah' para iti budhairgeeyate khalvavidyaa || 11 ||

Yo'naadyanto'pyatanuraguno'noraneeyaanmaheeyaa-
-nvishvaakaarah' saguna iti vaa kalpanaakalpitaangah' |
Naanaabhootaprakri'tivikri'teerdarshayanbhaati yo vaa
Tasmai tasmai bhavatu paramaaditya nityam' namaste || 12 ||

Tattvaakhyaane tvayi munijanaah' neti neti bruvantah'
Shraantaah' samyaktvamiti na cha taireedri'sho veti choktah' |
Tasmaattubhyam' nama iti vachomaatramevaasmi vachmi
Praayo yasmaatprasarati taraam' bhaaratee jnyaanagarbhaa || 13 ||

Sarvaangeenah' sakalavapushaamantare yo'ntaraatmaa
Tisht'hankaasht'he dahana iva no dri'shyase yuktishoonyaih' |
Yashcha praanaaranishu niyatairmathyamaanaasu sadbhi-
-rdri'shyam' jyotirbhavasi paramaaditya tasmai namaste || 14 ||

Stotaa stutyah' stutiriti bhavaankartri'karmakriyaatmaa
Kreed'atyekastava nutividhaavasvatantrastato'ham |
Yadvaa vachmi pranayasubhagam' gopate tachcha tathyam'
Tvatto hyanyatkimiva jagataam' vidyate tanmri'shaa syaat || 15 ||

Jnyaanam' naantah'karanarahitam' vidyate'smadvidhaanaam'
Tvam' chaatyantam' sakalakaranaagocharatvaadachintyah' |
Dhyaanaateetastvamiti na vinaa bhaktiyogena labhya-
-stasmaadbhaktim' sharanamamri'tapraaptaye'ham' prapannah' || 16 ||

Haardam' hanti prathamamuditaa yaa tamah' sam'shritaanaam'
Sattvodrekaattadanu cha rajah' karmayogakramena |
Svabhyastaa cha prathayatitaraam' sattvameva prapannaa
Nirvaanaaya vrajati shaminaam' te'rka bhaktistrayeeva || 17 ||

Taamaasaadya shriyamiva gri'he kaamadhenum' pravaase
Dhvaante bhaatim' dhri'timiva vane yojane brahmanaad'im |
Naavam' chaasminvishamavishayagraahasam'saarasindhau
Gachchheyam' te paramamamri'tam' yanna sheetam' na choshnam || 18 ||

Agneeshomaavakhilajagatah' kaaranam' tau mayookhaih'
Sargaadaane sri'jasi bhagavanhraasavri'ddhikramena |
Taavevaantarvishuvati samau juhvataamaatmavahnau
Dvaavapyastam' nayasi yugapanmuktaye bhaktibhaajaam || 19 ||

Sthoolatvam' te prakri'tigahanam' naiva lakshyam' hyanantam'
Sookshmatvam' vaa tadapi sadasadvyaktyabhaavaadachintyam |
Dhyaayaameettham' kathamaviditam' tvaamanaadyantamanta-
-stasmaadarka pranayini mayi svaatmanaiva praseeda || 20 ||

Yattadvedyam' kimapi paramam' shabdatattvam' tvamanta-
-statsadvyaktim' jigamishu shanairlaati maatraa kalaah' khe |
Avyaktena pranavavapushaa bindunaadoditam' sa-
-chchhabdabrahmochcharati karanavyanjitam' vaachakam' te || 21 ||

Praatah'sandhyaarunakiranabhaagri'ngmayam' raajasam' ya-
-nmadhye chaapi jvaladiva yajuh' shuklabhaah' saattvikam' vaa |
Saayam' saamaastamitakiranam' yattamollaasi roopam'
Saahnah' sargasthitilayavidhaavaakri'tiste trayeeva || 22 ||

Ye paataalodadhimuninagadveepalokaadhibeeja-
-chchhandobhootasvaramukhanadatsaptasaptim' prapannaah' |
Ye chaikaashvam' niravayavavaagbhaavamaatraadhirood'ham'
Te tvaameva svaragunakalaavarjitam' yaantyanashvam || 23 ||

Divyam' jyotih' salilapavanaih' poorayitvaa trilokee-
-mekeebhootam' punarapi cha tatsaaramaadaaya gobhih' |
Antarleeno vishasi vasudhaam' tadgatah' sooyase'nnam'
Tachcha praanaam'stvamiti jagataam' praanabhri'tsoorya aatmaa || 24 ||

Agneeshomau prakri'tipurushau bindunaadau cha nityau
Praanaapaanaavapi dinanishe ye cha satyaanri'te dve |
Dharmaadharmau sadasadubhayam' yo'ntaraaveshya yogee
Vartetaatmanyuparatamatirnirgunam' tvaam' vishetsah' || 25 ||

Garbhaadhaanaprasavavidhaye suptayorindubhaasaa
Saapatnyenaabhimukhamiva khe kaantayormadhyasam'sthah' |
Dyaavaapri'thvyorvadanakamale gomukhairbodhayitvaa
Paryaayenaapibasi bhagavan shad'rasaasvaadalolah' || 26 ||

Somam' poornaamri'tamiva charum' tejasaa saadhayitvaa
Kri'tvaa tenaanalamukhajagattarparnam' vaishvadevam |
Aamaavasyam' vighasamiva khe tatkalaasheshamashnan
Brahmaand'aantargri'hapatiriva svaatmayaagam' karoshi || 27 ||

Kri'tvaa naktandinamiva jagadbeejamaavyaktikam' ya-
-ttatraivaantardinakara tathaa braahmamanyattato'lpam |
Daivam' pitryam' kramaparigatam' maanusham' chaalpamalpam'
Kurvankakurvankalayasi jagatpanchadhaavartanaabhih' || 28 ||

Tattvaaloke tapana sudine ye param' samprabuddhaah'
Ye vaa chittopashamarajaneeyoganidraamupetaah' |
Te'horaatroparamaparamaanandasandhyaasu sauram'
Bhittvaa jyotih' paramaparamam' yaanti nirvaanasanjnyam || 29 ||

Aabrahmedam' navamiva jagajjangamasthaavaraantam'
Sarge sarge visri'jasi rave gobhirudriktasomaih' |
Deeptaih' pratyaaharasi cha laye tadyathaayoni bhooyah'
Sargaantaadau prakat'avibhavaam' darshayanrashmileelaam || 30 ||

Shritvaa nityopachitamuchitam' brahmatejah' prakaasham'
Roopam' sargasthitilayamuchaa sarvabhooteshu madhye |
Antevaasishviva sugurunaa yah' parokshah' prakri'tyaa
Pratyaksho'sau jagati bhavataa darshitah' svaatmanaatmaa || 31 ||

Lokaah' sarve vapushi niyatam' te sthitaastvam' cha teshaa-
-mekaikasminyugapadaguno vishvahetorguneeva |
Itthambhoote bhavati bhagavanna tvadanyo'smi satyam'
Kim' tu jnyastvam' paramapurusho'ham' prakri'tyaiva chaajnyah' || 32 ||

Sankalpechchhaadyakhilakaranapraanavaanyo varenyaah'
Sampannaa me tvadabhinavanaajjanma chedam' sharanyam |
Manye chaastam' jigamishu shanaih' punyapaapadvayam' ta-
-dbhaktishraddhe tava charanayoranyathaa no bhavetaam || 33 ||

Satyam' bhooyo jananamarane tvatprapanneshu na sta-
-statraapyekam' tava nutiphalam' janma yaache tadittham |
Trailokyeshah' shama iva parah' punyakaayo'pyayonih'
Sam'saaraabdhau plava iva jagattaaranaaya sthirah' syaam || 34 ||

Saushumnena tvamamri'tapathenaitya sheetaam'shubhaavam'
Pushnaasyagre suranarapitree'n shaantabhaabhih' kalaabhih' |
Pashchaadambho vishasi vividhaashchaushadheestadgato'pi
Preenaasyevam' tribhuvanamataste jaganmitrataarka || 35 ||

Mandaakraante tamasi bhavataa naatha doshaavasaane
Naantarleenaa mama matiriyam' gaad'hanidraam' jahaati |
Tasmaadastangamitatamasaa padmineevaatmabhaasaa
Saureetyeshaa dinakara param' neeyataamaashu bodham || 36 ||

Yena graaseekri'tamiva jagatsarvamaaseettadastam'
Dhvaantam' neetvaa punarapi vibho taddayaaghraatachittah' |
Dhatse naktandinamapi gatee shuklakri'shne vibhajya
Traataa tasmaadbhava paribhave dushkri'te me'pi bhaano || 37 ||

Aasam'saaropachitasadasatkarmabandhaashritaanaa-
-maadhivyaadhiprajanamaranakshutpipaasaarditaanaam |
Mithyaajnyaanaprabalatamasaa naatha chaandheekri'taanaam'
Tvam' nastraataa bhava karunayaa yatra tatra sthitaanaam || 38 ||

Satyaasatyaskhalitavachasaam' shauchalajjojjhitaanaa-
-majnyaanaanaamaphalasaphalapraarthanaakaataraanaam |
Sarvaavasthaasvakhilavishayaabhyastakautoohalaanaam'
Tvam' nastraataa bhava pitri'tayaa bhogalolaarbhakaanaam || 39 ||

Yaavaddeham' jarayati jaraa naantakaadetya dootee
No vaa bheemastriphanabhujagaakaaradurvaarapaashah' |
Gaad'ham' kant'he lagati sahasaa jeevitam' lelihaana-
-staavadbhaktaabhayada sadayam' shreyase nah' praseeda || 40 ||

Vishvapraanagrasanarasanaat'opakopapragalbham'
Mri'tyorvaktram' dahananayanoddaamadam'sht'raakaraalam |
Yaavadri'sht'vaa vrajati na bhiyaa panchataamesha kaaya-
-staavannityaamri'tamaya rave paahi nah' kaandisheekaan || 41 ||

Shabdaakaaram' viyadiva vapuste yajuh'saamadhaamnah'
Saptachchhandaam'syapi cha turagaa ri'ngmayam' mand'alam' cha |
Evam' sarvashrutimayatayaa maddayaanugrahaadvaa
Kshipram' mattah' kri'panakarunaakrandamaakarnayemam || 42 ||

Naasham' naasmachcharanasharanaa yaantyapi grasyamaanaa
Devairittham' sitamiva yasho darshayansvam' trilokyaam |
Manye somam' kshatatanumamaagarbhavri'ddhyaa vivasvan
Shuklachchhaayaam' nayasi shanakaih' svaam' sushumnaam'shubhaasaa || 43 ||

Aastaam' janmaprabhri'ti bhavatah' sevanam' taddhi loke
Vaachyam' kenaaparimitaphalam' bhuktimuktiprakaaram |
Jyotirmaatram' smri'tipathamito jeevitaante'pi bhaasva-
-nnirvaanaaya prabhavasi sataam' tena te kah' samo'nyah' || 44 ||

Apratyakshatridashabhajanaadyatparoksham' phalam' ta-
-tpum'saam' yuktam' bhavati hi samam' kaaranenaiva kaaryam |
Pratyakshastvam' sakalajagataam' yatsamaksham' phalam' me
Yushmadbhakteh' samuchitamatastattu yaache yathaa tvaam || 45 ||

Ye chaarogyam' dishati bhagavaansevito'pyevamaahu-
-ste tattvajnyaa jagati subhagaa bhogayogapradhaanaah' |
Bhuktermukterapi cha jagataam' yachcha poornam' sukhaanaam'
Tasyaanyo'rkaadamri'tavapushah' ko hi naamaastu daataa || 46 ||

Hitvaa hitvaa guruchapalataamapyanekaannijaarthaa-
-nyairekaartheekri'tamiva bhavatsevanam' matpriyaartham |
Teshaamichchhaamyupakri'timaham' svendriyaanaam' priyaanaa-
-maadau tasmaanmama dinapate dehi tebhyah' prasaadam || 47 ||

Kim' tannaamochcharati vachanam' yasya nochchaarakastvam'
Kim' tadvaachyam' sakalavachasaam' vishvamoorte na yattvam |
Tasmaaduktam' yadapi tadapi tvannutau bhaktiyogaa-
-dasmaabhistadbhavatu bhagavam'stvatprasaadena dhanyam || 48 ||

Yaa panthaanam' dishati shishiraadyuttaram' devayaanam'
Yaa vaa kri'shnam' pitri'pathamatho dakshinam' praavri'd'aadyam |
Taabhyaamanyaa vishuvadabhijinmadhyamaa kri'tyashoonyaa
Dhanyaa kaashchitprakri'tipurushaavantaraa me'stu vri'ttih' || 49 ||

Sthitvaa kinchinmana iva pibansetubandhasya madhye
Praapyopeyam' dhri'vapadamatho vyaktamuddaalya taalu |
Satyaadoordhvam' kimapi paramam' vyoma somaagnishoonyam'
Gachchheyam' tvaam' surapitri'gatee chaantaraa brahmabhootah' || 50 ||

Sarvaatmatvam' savituriti yo vaangmanah'kaayabuddhyaa
Raagadveshopashamasamataayogamevaarurukshuh' |
Dharmaadharmagrasanarashanaamuktaye yuktiyuktaam'
Sa shreesaambah' stutimiti raveh' svaprashaantaam' chakaara || 51 ||

Bhaktishraddhaadyakhilataruneevallabhenedamuktam'
Shreesaambena prakat'agahanam' stotramadhyaatmagarbham |
Yah' saavitram' pat'hati niyatam' svaatmavatsarvalokaa-
-npashyanso'nte vrajati shukavanmand'alam' chand'arashmeh' || 52 ||

Iti paramarahasyashlokapanchaashadeshaa
Tapananavanapunyaa saagamabrahmacharchaa |
Haratu duritamasmadvarnitaakarnitaa vo
Dishatu cha shubhasiddhim' maatri'vadbhaktibhaajaam || 53 ||

Shreesvaatmasam'vidabhinnaroopashivaarpanamastu |
Samaaptam' chedam' saambapanchaashikaashaastram ||

Iti saambapraneetaa saambapanchaashikaa sampoornaa ||

Meaning

Sambapañcāśikā is a devotional and metaphysical hymn that exalts the Sun (Aditya/Surya) as the supreme light, pranic source and manifest Brahman. The verses move from the cosmic sound and the birth of speech (nāda, śabda) through the role of the Sun as sustainer of prāṇa and the basis of the twelve senses and worldly functions, to subtler themes: the identity of the Sun with the inner self, prāṇa-apāna dynamics, the function of the prāṇanāḍīs and the pratyakṣa/aparokṣa experience of the divine light. The text explains daily cycles (dawn, noon, dusk), lunar–solar interplay, the purifying fire of sacrificial rites, and how contemplation of the Sun leads to jñāna, removal of tamas (ignorance), healing, and liberation. It teaches that sincere recitation and meditative devotion to this light confers protection, relief from fears and sickness, clarity of mind, removal of karmic obstacles, and ultimately aids the aspirant’s passage toward moksha. The hymn balances cosmology, practical devotional remedies, and inner contemplative instructions, promising both worldly benefits (health, prosperity, protection) and spiritual fruits (wisdom, liberation) for the devotee.

Benefits (short):
    •    Improved vitality, health and mental clarity.
    •    Relief from fear, sleep disturbance, and inner darkness (tamas).
    •    Protection from enemies and harmful influences, removal of obstacles.
    •    Progress on the spiritual path: knowledge, devotion, and liberation.

Frequently Asked Questions

What is the Samba Panchashika Stotra?
The Samba Panchashika is a highly significant spiritual hymn that extols Lord Surya (the Sun God) as the supreme Brahman. It describes the Sun as the origin of all creation, the source of vital energy, and the embodiment of divine light.
When and how should one recite the Samba Panchashika Stotra?
It is most auspicious to recite this stotra daily during sunrise or before sunset. One should be clean, face the sun, and recite it with focus and devotion.
What are the main benefits of reciting this stotra?
Recitation of Samba Panchashika enhances vitality, health, and longevity. It brings mental peace, destroys ignorance, relieves fear, and offers protection from adversaries. It also aids in liberation from karmic bonds.
Who should recite this stotra?
Anyone who has devotion towards Lord Surya and seeks spiritual progress, good health, and mental peace can recite this stotra. It is open to all, irrespective of caste, creed, or gender.
How many times should the Samba Panchashika Stotra be recited?
Generally, it is beneficial to recite this stotra at least 3, 5, 11, or 21 times daily. Consistency and devotion are key, and emphasis should be placed on concentration rather than just the number of repetitions.
What is the origin or source of the Samba Panchashika Stotra?
The Samba Panchashika Stotra is mentioned in ancient Sanskrit texts and is one of the prominent hymns glorifying Lord Surya. While specific historical details about its composition are limited, it is an integral part of the rich tradition of Surya Bhakti.

Comments

Please login to leave a comment

Loading comments...