ಅರ್ಚನೆ ಎಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು
ಒಂದೊಂದು ನಾಮಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಚಿಟಿಕೆಯಂತೆ ದೇವರ ಪಾದಕ್ಕೆ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದೇ ಅರ್ಚನೆ. ನೂರೆಂಟು ನಾಮ, ನೂರೆಂಟು ಚಿಟಿಕೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾರದವರೂ ಪುರೋಹಿತರಿಲ್ಲದವರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಪೂಜೆಯ ಭಾಗ ಇದೊಂದೇ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾಮಾವಳಿ ಈಗಾಗಲೇ ಅಂಕೆ ಹಾಕಿ ಬರೆದಿಟ್ಟದ್ದು.
ದ್ರವ್ಯ ದೇವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಿಗೂ ಕುಂಕುಮ. ಶಿವನಿಗೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಅವನ ರೂಪಗಳಿಗೆ ತುಳಸಿ, ಗಣಪತಿಗೆ ಗರಿಕೆ. ಬೇರೇನೂ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವರಿಗಾದರೂ ಹೂವಿನ ಎಸಳು. ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಗೂ ಅರಿಶಿನ ಬೆರೆಸಿದ ಅಕ್ಷತೆಯೇ. ಈ ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಲೋಪವಲ್ಲ.
ಮೊದಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದವು
ಒಣಗಿದ ಕುಂಕುಮ ಇರುವ ಚಿಕ್ಕ ಬಟ್ಟಲು, ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಿ. ಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಫೋಟೋದ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ತಟ್ಟೆ, ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದು ಚೆಲ್ಲಾಡದೆ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುವಂತೆ. ಮೊದಲು ಹಚ್ಚಿದ ದೀಪ. ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಉದ್ಧರಣೆ. ನಾಮಾವಳಿಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಒದ್ದೆ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟದೆ ಓದುವಂತೆ ಫೋನನ್ನು ಒರಗಿಸಿ ಇಡಿ. ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ, ಅರ್ಪಿಸುವ ಕೈಯನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸಬೇಡಿ.
ಕುಂಕುಮದ ಬಟ್ಟಲನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ದೂರ ಇಡಿ. ಒದ್ದೆ ಬೆರಳು ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಲವತ್ತನೆಯ ನಾಮದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಡೀ ಕುಂಕುಮ ಕಲಸಾಗುವುದು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಿರಿಕಿರಿ.
ಕ್ರಮ
ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ. ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ನೀರು. ಆಮೇಲೆ ಸಂಕಲ್ಪ; ಅದು ಸ್ಥಳವನ್ನೂ, ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ದಿನವನ್ನೂ, ನಿಮ್ಮನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಿ, ಏನು ಮಾಡಲಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲವಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆ ದಿನದ ತಿಥಿ, ವಾರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರ ದಿನದ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿವೆ.
ಆಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನ, ದೇವರ ರೂಪವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು. ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಮಾಡುವವರಾದರೆ ಆಸನ, ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಸ್ನಾನ, ವಸ್ತ್ರ, ಗಂಧ ಹೀಗೆ ಧೂಪ ದೀಪದವರೆಗೆ. ಅರ್ಚನೆ ಬರುವುದು ಗಂಧದ ನಂತರ, ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು. ಹಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರನ್ನು ಐದಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದರಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದೇನೂ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈಗ ನಾಮಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಓಂ, ನಂತರ ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮ, ಕೊನೆಗೆ ನಮಃ ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಓಂ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಾಧಿಪತಯೇ ನಮಃ. ನಾಮ ಹೇಳಿ, ಆಮೇಲೆ ಚಿಟಿಕೆ ಇಡಿ. ಕೈಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಓದಬೇಡಿ; ಅರ್ಚನೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಅರ್ಪಣೆಯೇ ಹೊರತು ಓದಲ್ಲ.
ನೂರೆಂಟನೆಯ ನಾಮದ ನಂತರ ನೈವೇದ್ಯ, ಮಂಗಳಾರತಿ, ಆಮೇಲೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರ. ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚಿ. ಅರ್ಪಿಸಿದ ಕುಂಕುಮವೇ ಪ್ರಸಾದ; ಅದನ್ನು ಗುಡಿಸಿ ಬಿಸಾಡದೆ ಹಣೆಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವರಿದ್ದರೆ ಒಬ್ಬರು ನಾಮಾವಳಿ ಓದಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಅರ್ಪಿಸುವ ಕ್ರಮವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಕೊಟ್ಟರೆ ನೂರೆಂಟು ನಾಮಗಳೂ ಅವರಿಗೆ ದೀರ್ಘವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬಹಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮಾವಳಿ ಮೊದಲು ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದದ್ದೇ ಹೀಗೆ.