ಶ್ರೀ ಗಂಗಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ

ಸಂಪಾದನೆ: ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಿಲ್ಲ
0 ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

|| ಶ್ರೀಗಂಗಾಸ್ತೋತ್ರಂ ||

ದೇವಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ ಭಗವತಿ ಗಂಗೇ ತ್ರಿಭುವನತಾರಿಣಿ ತರಲತರಂಗೇ |
ಶಂಕರಮೌಲಿವಿಹಾರಿಣಿ ವಿಮಲೇ ಮಮ ಮತಿರಾಸ್ತಾಂ ತವ ಪದಕಮಲೇ || 1 ||

ಭಾಗೀರಥಿಸುಖದಾಯಿನಿ ಮಾತಸ್ತವ ಜಲಮಹಿಮಾ ನಿಗಮೇ ಖ್ಯಾತಃ |
ನಾಹಂ ಜಾನೇ ತವ ಮಹಿಮಾನಂ ಪಾಹಿ ಕೃಪಾಮಯಿ ಮಾಮಜ್ಞಾನಂ || 2 ||

ಹರಿಪದಪಾದ್ಯತರಂಗಿಣಿ ಗಂಗೇ ಹಿಮವಿಧುಮುಕ್ತಾಧವಲತರಂಗೇ |
ದೂರೀಕುರು ಮಮ ದುಷ್ಕೃತಿಭಾರಂ ಕುರು ಕೃಪಯಾ ಭವಸಾಗರಪಾರಂ || 3 ||

ತವ ಜಲಮಮಲಂ ಯೇನ ನಿಪೀತಂ ಪರಮಪದಂ ಖಲು ತೇನ ಗೃಹೀತಂ |
ಮಾತರ್ಗಂಗೇ ತ್ವಯಿ ಯೋ ಭಕ್ತಃ ಕಿಲ ತಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ನ ಯಮಃ ಶಕ್ತಃ || 4 ||

ಪತಿತೋದ್ಧಾರಿಣಿ ಜಾಹ್ನವಿ ಗಂಗೇ ಖಂಡಿತ ಗಿರಿವರಮಂಡಿತ ಭಂಗೇ |
ಭೀಷ್ಮಜನನಿ ಹೇ ಮುನಿವರಕನ್ಯೇ ಪತಿತನಿವಾರಿಣಿ ತ್ರಿಭುವನಧನ್ಯೇ || 5 ||

ಕಲ್ಪಲತಾಮಿವ ಫಲದಾಂ ಲೋಕೇ ಪ್ರಣಮತಿ ಯಸ್ತ್ವಾಂ ನ ಪತತಿ ಶೋಕೇ |
ಪಾರಾವಾರವಿಹಾರಿಣಿ ಗಂಗೇ ವಿಮುಖಯುವತಿ ಕೃತತರಲಾಪಾಂಗೇ || 6 ||

ತವ ಚೇನ್ಮಾತಃ ಸ್ರೋತಃ ಸ್ನಾತಃ ಪುನರಪಿ ಜಠರೇ ಸೋಽಪಿ ನ ಜಾತಃ |
ನರಕನಿವಾರಿಣಿ ಜಾಹ್ನವಿ ಗಂಗೇ ಕಲುಷವಿನಾಶಿನಿ ಮಹಿಮೋತ್ತುಂಗೇ || 7 ||

ಪುನರಸದಂಗೇ ಪುಣ್ಯತರಂಗೇ ಜಯ ಜಯ ಜಾಹ್ನವಿ ಕರುಣಾಪಾಂಗೇ |
ಇಂದ್ರಮುಕುಟಮಣಿರಾಜಿತಚರಣೇ ಸುಖದೇ ಶುಭದೇ ಭೃತ್ಯಶರಣ್ಯೇ || 8 ||

ರೋಗಂ ಶೋಕಂ ತಾಪಂ ಪಾಪಂ ಹರ ಮೇ ಭಗವತಿ ಕುಮತಿಕಲಾಪಂ |
ತ್ರಿಭುವನಸಾರೇ ವಸುಧಾಹಾರೇ ತ್ವಮಸಿ ಗತಿರ್ಮಮ ಖಲು ಸಂಸಾರೇ || 9 ||

ಅಲಕಾನಂದೇ ಪರಮಾನಂದೇ ಕುರು ಕರುಣಾಮಯಿ ಕಾತರವಂದ್ಯೇ |
ತವ ತಟನಿಕಟೇ ಯಸ್ಯ ನಿವಾಸಃ ಖಲು ವೈಕುಂಠೇ ತಸ್ಯ ನಿವಾಸಃ || 10 ||

ವರಮಿಹ ನೀರೇ ಕಮಠೋ ಮೀನಃ ಕಿಂ ವಾ ತೀರೇ ಶರಟಃ ಕ್ಷೀಣಃ |
ಅಥವಾಶ್ವಪಚೋ ಮಲಿನೋ ದೀನಸ್ತವ ನ ಹಿ ದೂರೇ ನೃಪತಿಕುಲೀನಃ || 11 ||

ಭೋ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಪುಣ್ಯೇ ಧನ್ಯೇ ದೇವಿ ದ್ರವಮಯಿ ಮುನಿವರಕನ್ಯೇ |
ಗಂಗಾಸ್ತವಮಿಮಮಮಲಂ ನಿತ್ಯಂ ಪಠತಿ ನರೋ ಯಃ ಸ ಜಯತಿ ಸತ್ಯಂ || 12 ||

ಯೇಷಾಂ ಹೃದಯೇ ಗಂಗಾ ಭಕ್ತಿಸ್ತೇಷಾಂ ಭವತಿ ಸದಾ ಸುಖಮುಕ್ತಿಃ |
ಮಧುರಾಕಾಂತಾಪಜ್ಝಟಿಕಾಭಿಃ ಪರಮಾನಂದಕಲಿತಲಲಿತಾಭಿಃ || 13 ||

ಗಂಗಾಸ್ತೋತ್ರಮಿದಂ ಭವಸಾರಂ ವಾಂಛಿತಫಲದಂ ವಿಮಲಂ ಸಾರಂ |
ಶಂಕರಸೇವಕಶಂಕರರಚಿತಂ ಪಠತಿ ಸುಖೀ ಸ್ತವ ಇತಿ ಚ ಸಮಾಪ್ತಃ || 14 ||

ಮೂಲ ಪಠ್ಯ: Wikisource (CC BY-SA 4.0)

ಅರ್ಥ

ಶ್ರೀ ಗಂಗಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಗಂಗಾಮಾತೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪುಟ್ಟ ಸ್ತೋತ್ರ. "ದೇವಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ ಭಗವತಿ ಗಂಗೇ" ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಇದನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಪರಂಪರೆಯ ಮಾತು; ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲೇ "ಶಂಕರಸೇವಕಶಂಕರರಚಿತಂ" ಎಂಬ ಮುದ್ರೆ ಇದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲೂ "ಗಂಗೇ", "ತರಂಗೇ" ಎಂಬಂಥ ಪ್ರಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹಾಡುವಾಗ ನದಿಯ ಅಲೆಗಳ ನಡೆಯೇ ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವನ ಜಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುವ, ಭೀಷ್ಮನ ತಾಯಿಯಾದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮಗು ತಾಯಿಯನ್ನು ಕರೆಯುವಷ್ಟು ಸಲಿಗೆಯಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ಶ್ಲೋಕಗಳ ಭಾವಾರ್ಥ

ಶ್ಲೋಕ 1–3: ದೇವತೆಗಳ ಒಡತಿಯೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ದಾಟಿಸುವವಳೇ, ಶಂಕರನ ಶಿರದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವವಳೇ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಲಿ ಎಂದು ಕವಿ ಮೊದಲು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ನೀರಿನ ಮಹಿಮೆ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಆದರೆ ನನಗೆ ಅದು ತಿಳಿಯದು; ಅಜ್ಞಾನಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು, ನನ್ನ ಪಾಪದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಿ ಸಂಸಾರಸಾಗರದ ಆಚೆ ದಾಟಿಸು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 4–7: ನಿನ್ನ ನಿರ್ಮಲ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿದವನು ಪರಮಪದವನ್ನೇ ಪಡೆದಂತೆ; ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನ ಕಡೆ ಯಮನೂ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ನೋಡಲಾರ. ಬಿದ್ದವರನ್ನು ಎತ್ತುವ ಜಾಹ್ನವಿಯೇ, ಭೀಷ್ಮಜನನಿಯೇ, ಮುನಿವರ ಜಹ್ನುವಿನ ಮಗಳೇ ಎಂದು ಕರೆದು, ನಿನಗೆ ನಮಿಸುವವನು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮಿಂದವನು ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭವಾಸಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 8–10: ಇಂದ್ರನ ಕಿರೀಟದ ಮಣಿಗಳು ತಾಗುವ ಪಾದಗಳುಳ್ಳವಳೇ, ರೋಗ, ಶೋಕ, ತಾಪ, ಪಾಪ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯ ರಾಶಿಯನ್ನು ಹರಿಸು; ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ನನ್ನ ಗತಿ. ನಿನ್ನ ದಡದ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವವನು ವೈಕುಂಠದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಹತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿದೆ.

ಶ್ಲೋಕ 11: ಇದು ಮನ ಮುಟ್ಟುವ ಶ್ಲೋಕ. ನಿನ್ನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಮೆಯಾಗಿಯೋ ಮೀನಾಗಿಯೋ, ದಡದ ಮೇಲೆ ಸೊರಗಿದ ಓತಿಕ್ಯಾತವಾಗಿಯೋ, ಅತಿ ದೀನನಾದ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿಯೋ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಸರಿ; ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವುದು ಬೇಡ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ 12–14: ಈ ಸ್ತವವನ್ನು ನಿತ್ಯ ಪಠಿಸುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ಜಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಭಕ್ತಿ ಇದೆಯೋ ಅವರಿಗೆ ಸುಖವೂ ಮುಕ್ತಿಯೂ ಎಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಧುರಾಕಾಂತಾ ಪಜ್ಝಟಿಕಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣೆದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಬಯಸಿದ ಫಲ ಕೊಡುವ ನಿರ್ಮಲ ಸಾರ ಎಂಬ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವ

ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಗಂಗೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ನದಿ ಎಂದು ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಪಾಪ ತೊಳೆಯುವ ತಾಯಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಕಾಶಿಗೋ ಹರಿದ್ವಾರಕ್ಕೋ ಹೋಗಲಾಗದವರು ಮನೆಯ ಸ್ನಾನದ ನೀರಿನಲ್ಲೇ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಹೇಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳುವುದು ಹಣ ಸಂಪತ್ತಲ್ಲ; ಮನಸ್ಸು ಗಂಗೆಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಿ, ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕುಮತಿ ದೂರವಾಗಲಿ ಎಂಬುದೇ ಮೊದಲ ಬೇಡಿಕೆ. ಸರಳ ಪದಗಳು, ತಾಳಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಲಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳೂ ಬೇಗ ಕಲಿಯಬಹುದು.

ಪಠಿಸುವ ವಿಧಾನ

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನದಿ, ಕೆರೆ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ತಿಕ ಸ್ನಾನದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಹೇಳುವುದು ವಿಶೇಷ. ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನೀರಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು ಒಮ್ಮೆ, ಸ್ನಾನವಾದ ಮೇಲೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪಠಿಸಬಹುದು. ಗಂಗಾ ದಸರಾ, ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗಳಂದು ಕೂಡ ಪಠಣ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ತಂಬಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ಹೂವು, ಅರಿಶಿನ ಹಾಕಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನೆನೆದು, ಸ್ತೋತ್ರ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಆ ನೀರನ್ನು ತುಳಸಿ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಎರೆಯುವುದು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸರಳ ಆಚರಣೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸಾಕು; ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಚ್ಚಾರವೇ ಮುಖ್ಯ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಶ್ರೀ ಗಂಗಾ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಯಾರು ರಚಿಸಿದರು?
ಪರಂಪರೆ ಇದನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕೃತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ "ಶಂಕರಸೇವಕಶಂಕರರಚಿತಂ" ಎಂಬ ಮುದ್ರೆಯೂ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಶಂಕರರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಕಾರ್ತಿಕ ಸ್ನಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗಂಗಾ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬೇಕು?
ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸ್ನಾನದ ನೀರಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು ಗಂಗೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಒಮ್ಮೆ ಪಠಿಸಿ. ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೇಳಬಹುದು. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸವಿಡೀ ಈ ಕ್ರಮ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮನೆಗಳು ಇವೆ.
ಶ್ರೀ ಗಂಗಾ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ "ಭೀಷ್ಮಜನನಿ" ಎಂದರೆ ಏನು?
ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ ಶಂತನು ಮಹಾರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಜನ್ಮ ಕೊಟ್ಟಳು. ಅದಕ್ಕೆ ಐದನೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು "ಭೀಷ್ಮನ ತಾಯಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜಹ್ನು ಮುನಿಯ ಮಗಳು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಮುನಿವರಕನ್ಯೇ" ಎಂದೂ ಇದೆ.
ನದಿಯ ಬಳಿ ಇಲ್ಲದವರು ಶ್ರೀ ಗಂಗಾ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದೇ?
ಖಂಡಿತ ಪಠಿಸಬಹುದು. ಮನೆಯ ಸ್ನಾನದ ನೀರು ಅಥವಾ ಪೂಜೆಯ ಕಲಶದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಹೇಳುವುದು ಹಳೆಯ ರೂಢಿ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೇಳುವುದು ಮುಖ್ಯ, ಸ್ಥಳವಲ್ಲ.
ಶ್ರೀ ಗಂಗಾ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹೇಳಬೇಕು?
ಒಂದು ಬಾರಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೂ ಸಾಕು. ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾದ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉಚ್ಚಾರಕ್ಕೆ ಗಮನ ಕೊಡಿ.

Comments

Please login to leave a comment

Loading comments...