ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ದೇವತೆಯನ್ನು ಹದಿನಾರು ಉಪಚಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಿಸುವ ವಿಧಾನ. ಉಪಚಾರವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಮಾಡುವ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಸಮರ್ಪಣೆ. ಈ ಗೃಹಪೂಜೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವುದರಿಂದ ನೀರಾಜನದವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಾಯಕ. ಸ್ವಾಗತ, ಆಸನ, ನೀರು, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಮರ್ಪಣೆಗಳು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಉಪಮೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಪಚಾರಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಹದಿನಾರು ಉಪಚಾರಗಳು
- ಧ್ಯಾನ: ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸುವುದು.
- ಆವಾಹನ: ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದು.
- ಆಸನ: ಆಸನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು.
- ಪಾದ್ಯ: ಪಾದಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು.
- ಅರ್ಘ್ಯ: ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜಲವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು.
- ಆಚಮನೀಯ: ಆಚಮನಕ್ಕಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು.
- ಸ್ನಾನ: ದೇವಿಗೆ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು.
- ವಸ್ತ್ರ: ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು.
- ಯಜ್ಞೋಪವೀತ: ಪವಿತ್ರ ನೂಲಿನ ಸಮರ್ಪಣೆ.
- ಗಂಧ: ಚಂದನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು.
- ಪುಷ್ಪ: ಹೂವುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುವುದು.
- ಧೂಪ: ಧೂಪವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು.
- ದೀಪ: ದೀಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು.
- ನೈವೇದ್ಯ: ಆಹಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು.
- ತಾಂಬೂಲ: ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು.
- ನೀರಾಜನ: ಆರತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು.
ವಿವರವಾದ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಂತಗಳು ಏಕೆ ಇವೆ?
ಪುಸ್ತಕದ ವಿವರವಾದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಆಭರಣ, ಕುಂಕುಮ, ಅರಿಶಿನ, ಅಂಗಪೂಜೆ ಮತ್ತು ನಾಮಾರ್ಚನೆಯಂತಹ ಹಂತಗಳೂ ಬರುತ್ತವೆ. ಹದಿನಾರು ಉಪಚಾರಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದೆಂದು ಗ್ರಂಥವೇ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆರಂಭದ ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಮುಂದಿನ ಪೂಜಾವಿವರಣೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿರುವುದು ವಿರೋಧವಲ್ಲ.
