ಶ್ರೀ ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ

ಆದಿ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಶ್ರೀ ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರಂ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಶಂಕರರು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಲು ಒಂದು ಬಡ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಆ ಮನೆಯ ಗೃಹಿಣಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಒಣಗಿದ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿದಳು. ಆಕೆಯ ದಾರಿದ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮರುಗಿದ ಶಂಕರರು, ತಕ್ಷಣವೇ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಅವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ, ಆ ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದಳು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಕ್ಕೆ 'ಕನಕಧಾರಾ' (ಚಿನ್ನದ ಮಳೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಜ್ಞಾನ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸಹ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೇವಲ ಧನದ ದೇವತೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವಳು ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪೋಷಕಿ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲ. ಆಕೆಯ ಕಟಾಕ್ಷವು ಎಲ್ಲ ದಾರಿದ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಭಕ್ತರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶ್ಲೋಕವೂ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ದಿವ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ತೋತ್ರದ ಮೊದಲ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಶ್ರೀಹರಿಯ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನಳಾದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ದಿವ್ಯ ರೂಪ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕರುಣಾಪೂರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಳು ಮುಕುಂದನ ಮುಖವನ್ನು ಪ್ರೀತಿ, ನಾಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ನೋಡುವ ಕಟಾಕ್ಷವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸರ್ವಸಂಪತ್ತಿನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಪುಲಕಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಭೃಂಗದಂತೆ ತಮಾಲ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ, ಆತನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಕಟಾಕ್ಷವು ಮಂಗಳವನ್ನು ತರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು (6-10) ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪತ್ನಿ, ದುಷ್ಟ ಸಂಹಾರಕನಾದ ಕೈಟಭಾರಿಯ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮನ್ಮಥನು ಕೂಡ ಆಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ವಿಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು. ಆ ದೃಷ್ಟಿಯು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೀಳಲಿ ಎಂದು ಶಂಕರರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆಯ ದಯಾಪೂರ್ಣವಾದ, ಅನಂತವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯು ಅನಾಥರಿಗೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಕರುಣೆಯಿಂದಲೇ ದೇವತೆಗಳು ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆ ದೃಷ್ಟಿ ನನಗೆ ಸುಖ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ತೋತ್ರದ 11 ರಿಂದ 15ನೇ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಳೇ ಗೀರ್ದೇವತೆ (ಸರಸ್ವತಿ), ಶಾಕಂಭರೀ, ಶಿವವಲ್ಲಭೆ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣಳಾದ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ. ಅವಳೇ ಶಕ್ತಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ಭೂಮಿ, ರತಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ. ವಿಷ್ಣುಪತ್ನಿ, ಕಮಲನಯನೆ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ವಿಶ್ವಮಾತೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳು (16-21) ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆಕೆಯ ಕರುಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳ ಮೂಲ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುವವರು ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವವನನ್ನು ಕುಬೇರನಿಗೆ ಸಮಾನನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಶ್ರೀ ಕನಕಧಾರಾ ಸ್ತೋತ್ರವು ಭಕ್ತನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಕಟಾಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುವ ಮಹಾ ಪುಣ್ಯಮಯ ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರು ಶುಭ, ಧನ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು (Benefits):

• ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿ: ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ನಿರಂತರ ಪಠಣದಿಂದ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಧನ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ: ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಕಟಾಕ್ಷದಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಸರ್ವತೋಮುಖ ಕಲ್ಯಾಣ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿ: ಭೌತಿಕ ಸುಖಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನ, ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ, ಆತ್ಮೋನ್ನತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿ: ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
• ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಿವಾರಣೆ: ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಅಡೆತಡೆಗಳು, ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದುರದೃಷ್ಟಗಳು ದೂರವಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.