Hanuman Bahuk (Tulasidas Krutam)
Hanumaan baahuk (tulaseedaasa kri'tam')
– chhappaya –
Sindhu-tarana, siya-socha-harana, rabi-baalabarana-tanu |
Bhuja bisaala, moorati karaala kaalahuko kaala janu ||
Gahana-dahana-niradahana-lanka nisanka, banka-bhuva |
Jaatudhaana-balavaana-maana-mada-davana pavanasuva ||
Kaha tulasidaasa sevata sulabha, sevaka hita santata nikat'a |
Gunaganata, namata, sumirata, japata, samana sakala-sankat'a-bikat'a || 1 ||
Svarna-saila-sankaasa kot'i-rabi-taruna-teja-ghana |
Ura bisaala, bhujadand'a chand'a nakha bajra bajratana ||
Pinga nayana, bhri'kut'ee karaala rasanaa dasanaanana |
Kapisa kesa, karakasa langoora, khala-dala bala bhaanana ||
Kaha tulasidaasa basa jaasu ura maarutasuta moorati bikat'a |
Santaapa paapa tehi purusha pahim' sapanehum' nahim' aavata nikat'a || 2 ||
– jhoolanaa –
Panchamukha-chhamukha-bhri'gumukhya bhat'a-asura-sura,
Sarva-sari-samara samarattha sooro |
Baankuro beera birudaita birudaavalee,
Beda bandee badata paijapooro ||
Jaasu gunanaatha raghunaatha kaha, jaasu bala,
Bipula-jala-bharita jaga-jaladhi jhooro |
Duvana-dala-damanako kauna tulaseesa hai
Pavanako poota rajapoota rooro || 3 ||
– ghanaaksharee –
Bhaanusom' pad'hana hanumaana gaye bhaanu mana –
Anumaani sisukeli kiyo pheraphaara so |
Paachhile pagani gama gagana magana-mana,
Kramako na bhrama, kapi baalaka-bihaara so ||
Kautuka biloki lokapaala hari hara bidhi,
Lochanani chakaachaundhee chittani khabhaara so |
Bala kaidhaum' beerarasa, dheeraja kai, saahasa kai,
Tulasee sareera dhare sabaniko saara so || 4 ||
Bhaaratamem' paarathake rathaketu kapiraaja,
Gaajyo suni kururaaja dala halabala bho |
Kahyo drona bheeshama sameerasuta mahaabeera,
Beera-rasa-baari-nidhi jaako bala jala bho ||
Baanara subhaaya baalakeli bhoomi bhaanu laagi,
Phalanga phalaangahoontem' ghaat'i nabhatala bho |
Naayi-naayi maatha jori-jori haatha jodhaa johaim',
Hanumaana dekhe jagajeevanako phala bho || 5 ||
Gopada payodhi kari holikaa jyom' laayee lanka,
Nipat'a nisanka parapura galabala bho |
Drona-so pahaara liyo khyaala hee ukhaari kara,
Kanduka-jyom' kapikhela bela kaiso phala bho ||
Sankat'asamaaja asamanjasa bho raamaraaja,
Kaaja juga-pooganiko karatala pala bho |
Saahasee samattha tulaseeko naaha jaakee baam'ha,
Lokapaala paalanako phira thira thala bho || 6 ||
Kamat'hakee peet'hi jaake god'anikee gaad'aim' maano
Naapake bhaajana bhari jalanidhi-jala bho |
Jaatudhaana-daavana paraavanako durga bhayo,
Mahaameenabaasa timi tomaniko thala bho ||
Kumbhakarna-raavana-payodanaada-eendhanako
Tulasee prataapa jaako prabala anala bho |
Bheeshama kahata mere anumaana hanumaana –
Saarikho trikaala na triloka mahaabala bho || 7 ||
Doota raamaraayako, sapoota poota paunako, too
Anjaneeko nandana prataapa bhoori bhaanu so |
Seeya-socha-samana, durita-dosha-damana,
Sarana aaye avana, lakhanapriya praana so ||
Dasamukha dusaha daridra daribeko bhayo,
Prakat'a tiloka oka tulasee nidhaana so |
Jnyaana-gunavaana balavaana sevaa saavadhaana,
Saaheba sujaana ura aanu hanumaana so || 8 ||
Davana-duvana-dala bhuvana-bidita bala,
Beda jasa gaavata bibudha bandeechhora ko |
Paapa-taapa-timira tuhina-vighat'ana-pat'u,
Sevaka-saroruha sukhada bhaanu bhorako ||
Loka-paralokatem' bisoka sapane na soka,
Tulaseeke hiye hai bharoso eka orako |
Raamako dulaaro daasa baamadevako nivaasa,
Naama kali-kaamataru kesaree-kisorako || 9 ||
Mahaabala-seema, mahaabheema, mahaabaanayita,
Mahaabeera bidita baraayo raghubeerako |
Kulisa-kat'horatanu joraparai rora rana,
Karunaa-kalita mana dhaaramika dheerako ||
Durjanako kaalaso karaala paala sajjanako,
Sumire haranahaara tulaseekee peerako |
Seeya-sukhadaayaka dulaaro raghunaayakako,
Sevaka sahaayaka hai saahasee sameerako || 10 ||
Rachibeko bidhi jaise, paalibeko hari, hara
Meecha maaribeko, jyaaibeko sudhaapaana bho |
Dharibeko dharani, tarani tama dalibeko,
Sokhibe kri'saanu, poshibeko hima-bhaanu bho ||
Khala-dukha-doshibeko, jana-paritoshibeko,
Maangibo maleenataako modaka sudaana bho |
Aaratakee aarati nivaaribeko tihum' pura,
Tulaseeko saaheba hat'heelo hanumaana bho || 11 ||
Sevaka syokaaee jaani jaanakeesa maanai kaani,
Saanukoola soolapaani navai naatha naankako |
Devee deva daanava dayaavane hvai joraim' haatha,
Baapure baraaka kahaa aura raajaa raankako ||
Jaagata sovata bait'he baagata binoda moda,
Taakai jo anartha so samartha eka aankako |
Saba dina rooro parai puro jahaam'-tahaam' taahi,
Jaake hai bharoso hiye hanumaana haankako || 12 ||
Saanuga sagauri saanukoola soolapaani taahi,
Lokapaala sakala lakhana raama jaanakee |
Loka paralokako bisoka so tiloka taahi,
Tulasee tamaai kahaa kaahoo beera aanakee ||
Kesareekisora bandeechhorake nevaaje saba,
Keerati bimala kapi karunaanidhaanakee |
Baalaka-jyom' paalahaim' kri'paalu muni siddha taako,
Jaake hiye hulasati haanka hanumaanakee || 13 ||
Karunaa nidhaana, balabuddhike nidhaana, moda-
Mahimaanidhaana, guna-jnyaanake nidhaana hau |
Baamadeva-roopa, bhoopa raamake sanehee, naama
Leta-deta artha dharma kaama nirabaana hau ||
Aapane prabhaava, seetaanaathake subhaava seela,
Loka-beda-bidhike bidusha hanumaana hau |
Manakee, bachanakee, karamakee tihum' prakaara,
Tulasee tihaaro tuma saaheba sujaana hau || 14 ||
Manako agama, tana sugama kiye kapeesa,
Kaaja mahaaraajake samaaja saaja saaje haim' |
Deva-bandeechhora ranarora kesareekisora,
Juga-juga jaga tere birada biraje haim' |
Beera barajora, ghat'i jora tulaseekee ora
Suni sakuchaane saadhu, khalagana gaaje haim' |
Bigaree sam'vaara anjaneekumaara kije mohim',
Jaise hota aaye hanumaanake nivaaje haim' || 15 ||
– savaiyaa –
Jaanasiromani hau hanumaana sadaa janake mana baasa tihaaro |
D'haaro bigaaro maim' kaako kahaa kehi kaarana kheejhata haum' to tihaaro ||
Saaheba sevaka naate te haato kiyo so tahaam' tulaseeko na chaaro |
Dosha sunaaye tem' aagehunko hoshiyaara hvai hom' mana tau hiya haaro || 16 ||
Tere thape uthapai na mahesa, thapai thirako kapi je ghara ghaale |
Tere nivaaje gareebanivaaja biraajata bairinake ura saale |
Sankat'a socha sabai tulasee liye naama phat'ai makareeke-se jaale |
Bood'ha bhaye, bali, merihi baara, ki haari pare bahutai nata paale || 17 ||
Sindhu tare, bad'e beera dale khala, jaare haim' lankase banka mavaa se |
Taim' rana-kehari keharike bidale ari-kunjara chhaila chhavaa se ||
Tosom' samattha susaaheba sei sahai tulasee dukha dosha davaase |
Baanara baaja bad'he khala-khechara, leejata kyom' na lapet'i lavaa-se || 18 ||
Achchha-bimardana kaanana-bhaani dasaanana aanana bhaa na nihaaro |
Baaridanaada akampana kumbhakaranna-se kunjara kehari-baaro ||
Raama-prataapa-hutaasana, kachchha, bipachchha, sameera sameeradulaaro |
Paapatem', saapatem', taapa tihuntem' sadaa tulasee kaham' so rakhavaaro || 19 ||
– ghanaaksharee –
Jaanata jahaana hanumaanako nivaajyau jana,
Mana anumaani, bali, bola na bisaariye |
Sevaa-joga tulasee kabahum' kahaa chooka paree,
Saaheba subhaava kapi saahibee sambhaariye ||
Aparaadhee jaani keejai saasati sahasa bhaanti,
Modaka marai jo, taahi maahura na maariye |
Saahasee sameerake dulaare raghubeerajooke,
Baam'ha peera mahaabeera begi hee nivaariye || 20 ||
Baalaka biloki, bali, baaretem' aapano kiyo,
Deenabandhu dayaa keenheem' niroopaadhi nyaariye |
Raavaro bharoso tulaseeke, raavaroee bala,
Aasa raavareeyai, daasa raavaro bichaariye ||
Bad'o bikaraala kali, kaako na bihaala kiyo,
Maathe pagu baleeko, nihaari so nivaariye |
Kesareekisora, ranarora, barajora beera,
Baam'hupeera raahumaatu jyaum' pachhaari maariye || 21 ||
Uthape thapanathira thape uthapanahaara,
Kesareekumaara bala aapano sambhaariye |
Raamake gulaamaniko kaamataru raamadoota,
Mose deena dubareko takiyaa tihaariye ||
Saaheba samartha tosom' tulaseeke maathe para,
Sooo aparaadha binu beera, baandhi maariye |
Pokharee bisaala baam'hu, bali baarichara peera,
Makaree jyaum' pakarikai badana bidaariye || 22 ||
Raamako saneha, raama saahasa lakhana siya,
Raamakee bhagati, socha sankat'a nivaariye |
Muda-marakat'a roga-baarinidhi heri haare,
Jeeva-jaamavantako bharoso tero bhaariye ||
Koodiye kri'paala tulasee suprema-pabbayatem',
Suthala subela bhaalu bait'hikai bichaariye |
Mahaabeera baankure baraakee baam'hapeera kyom' na,
Lankinee jyom' laataghaata hee marori maariye || 23 ||
Loka-paralokahum' tiloka na bilokiyata,
Tose samaratha chapa chaarihum' nihaariye |
Karma, kaala, lokapaala, aga-jaga jeevajaala,
Naatha haatha saba nija mahimaa bichaariye ||
Khaasa daasa raavaro, nivaasa tero taasu ura,
Tulasee so deva dukhee dekhiyata bhaariye |
Baata tarumoola baam'husoola kapikachchhu-beli,
Upajee sakeli kapikeli hee ukhaariye || 24 ||
Karama-karaala-kam'sa bhoomipaalake bharose,
Bakee bakabhaginee kaahootem' kahaa d'araigee |
Bad'ee bikaraala baalaghaatinee na jaata kahi,
Baam'hubala baalaka chhabeele chhot'e chharaigee ||
Aaee hai banaai besha aapa hee bichaari dekha,
Paapa jaaya sabako guneeke paale paraigee |
Pootanaa pisaachinee jyaum' kapikaanha tulaseekee,
Baam'hapeera mahaabeera, tere maare maraigee || 25 ||
Bhaalakee ki kaalakee ki roshakee tridoshakee hai,
Bedana bishama paapa-taapa chhalachhaam'hakee |
Karamana koot'akee ki jantramantra boot'akee,
Paraahi jaahi paapinee maleena manamaam'hakee ||
Paihahi sajaaya nata kahata bajaaya tohi,
Baavaree na hohi baani jaani kapinaam'hakee |
Aana hanumaanakee dohaaee balavaanakee,
Sapatha mahaabeerakee jo rahai peera baam'hakee || 26 ||
Sim'hikaa sam'haari bala, surasaa sudhaari chhala,
Lankinee pachhaari maari baat'ikaa ujaaree hai |
Lanka parajaari makaree bidaari baarabaara,
Jaatudhaana dhaari dhooridhaanee kari d'aaree hai ||
Tori jamakaatari madodari kad'hori aanee,
Raavanakee raanee meghanaada mahantaaree hai |
Bheera baam'hapeerakee nipat'a raakhee mahaabeera,
Kaunake sakocha tulaseeke socha bhaaree hai || 27 ||
Tero baalakeli beera suni sahamata dheera,
Bhoolata sareerasudhi sakra-rabi-raahukee |
Teree baam'ha basata bisoka lokapaala saba,
Tero naama leta rahai aarati na kaahukee ||
Saama daana bheda bidhi bedahoo labeda sidhi,
Haatha kapinaathaheeke chot'ee chora saahukee |
Aalasa anakha parihaasakai sikhaavana hai,
Ete dina rahee peera tulaseeke baahukee || 28 ||
T'ookaniko ghara-ghara d'olata kangaala boli,
Baala jyom' kri'paala natapaala paali poso hai |
Keenhee hai sambhaara saara anjaneekumaara beera,
Aapano bisaarihaim' na merehoo bharoso hai ||
Itano parekho saba bhaanti samaratha aaju,
Kapiraaja saanchee kahaum' ko tiloka toso hai |
Saasati sahata daasa keeje pekhi parihaasa,
Cheereeko marana khela baalakaniko so hai || 29 ||
Aapane hee paapatem' tritaapatem' ki saapatem',
Bad'hee hai baam'habedana kahee na sahi jaati hai |
Aushadha aneka jantra-mantra-t'ot'akaadi kiye,
Baadi bhaye devataa manaaye adhikaati hai ||
Karataara, bharataara, harataara, karma, kaala,
Ko hai jagajaala jo na maanata itaatee hai |
Chero tero tulasee too mero kahyo raamadoota,
D'heela teree beera mohi peeratem' piraati hai || 30 ||
Doota raamaraayako, sapoota poota baayako,
Samattha haatha paayako sahaaya asahaayako |
Baankee biradaavalee bidita beda gaaiyata,
Raavana so bhat'a bhayo mut'hikaake ghaayako ||
Ete bad'e saaheba samarthako nivaajo aaja,
Seedata susevaka bachana mana kaayako |
Thoree baam'hapeerakee bad'ee galaanee tulaseeko,
Kauna paapa kopa, lopa pragat'a prabhaayako || 31 ||
Devee deva danuja manuja muni siddha naaga,
Chhot'e bad'e jeeva jete chetana acheta haim' |
Pootanaa pisaachee jaatudhaanee jaatudhaana baama,
Raamadootakee rajaai maathe maani leta haim' ||
Ghora jantra mantra koot'a kapat'a kuroga joga,
Hanoomaana aana suni chhaad'ata niketa haim' |
Krodha keeje karmako prabodha keeje tulaseeko,
Sodha keeje tinako jo dosha dukha deta haim' || 32 ||
Tere bala baanara jitaaye rana raavanasom',
Tere ghaale jaatudhaana bhaye ghara-gharake |
Tere bala raamaraaja kiye saba surakaaja,
Sakala samaaja saaja saje raghubarake ||
Tero gunagaana suni geerabaana pulakata,
Sajala bilochana biranchi hari harake |
Tulaseeke maathepara haatha phero keesanaatha,
Dekhiye na daasa dukhee tose kanigarake || 33 ||
Paalo tere t'ookako parehoo chooka mookiye na,
Koora kaud'ee dooko haum' aapanee ora heriye |
Bhoraanaatha bhorehee sarosha hota thore dosha,
Poshi toshi thaapi aapano na avad'eriye ||
Ambu too haum' ambuchara, amba too haum' d'imbha, so na,
Boojhiye bilamba avalamba mere teriye |
Baalaka bikaala jaani paahi prema pahichaani,
Tulaseekee baam'ha para laameelooma pheriye || 34 ||
Gheri liyo rogani kujogani kulogani jyaum',
Baasara jalada ghana ghat'aa dhuki dhaaee hai |
Barasata baari peera jaariye javaase jasa,
Rosha binu dosha, dhooma-moola malinaaee hai ||
Karunaanidhaana hanumaana mahaabalavaana,
Heri ham'si haanki phoonki phaujem' taim' ud'aayee hai |
Khaaye huto tulasee kuroga raad'ha raakasani,
Kesareekisora raakhe beera bariaaee hai || 34 ||
– savaiyaa –
Raamagulaama tuhee hanumaana
Gosaam'yi susaam'yi sadaa anukoolo |
Paalyo haum' baala jyom' aakhara doo
Pitu maatu som' mangala moda samoolo ||
Baam'hakee bedana baam'hapagaara
Pukaarata aarata aananda bhoolo |
Shreeraghubeera nivaariye peera
Rahaum' darabaara paro lat'i loolo || 36 ||
– ghanaaksharee –
Kaalakee karalataa karama kat'hinaaee keedhaum',
Paapake prabhaavakee subhaaya baaya baavare |
Bedana kubhaanti so sahi na jaati raati dina,
Soee baam'ha gahee jo gahee sameerad'aavare ||
Laayo taru tulasee tihaaro so nihaari baari,
Seenchiye maleena bho tayo hai tihum' taavare |
Bhootanikee aapanee paraayekee kri'paanidhaana,
Jaaniyata sabaheekee reeti raama raavare || 37 ||
Paayampeera pet'apeera baam'hapeera mum'hapeera,
Jarajara sakala sareera peeramaee hai |
Deva bhoota pitara karama khala kaala graha,
Mohipara davari damaanaka see daee hai ||
Haum' to bina molake bikaano bali baarehee tem',
Ot'a raamanaamakee lalaat'a likhi laee hai |
Kumbhajake kinkara bikala bood'e gokhurani,
Haaya raamaraaya aisee haala kahoom' bhaee hai || 38 ||
Baahuka-subaahu neecha leechara-mareecha mili,
Mum'hapeera-ketujaa kuroga jaatudhaana hai |
Raama naama japajaaga kiyo chahom' saanuraaga,
Kaala kaise doota bhoota kahaa mere maana hai ||
Sumire sahaaya raamalakhana aakhara dooo,
Jinake samooha saake jaagata jahaana hai |
Tulasee sambhaari taad'akaa-sam'haari bhaaree bhat'a,
Bedhe baragadase banaai baanavaana hai || 39 ||
Baalapane soodhe mana raama sanamukha bhayo,
Raamanaama leta maangi khaata t'ookat'aaka haum' |
Parayo lokareetimem' puneeta preeti raamaraaya,
Mohabasa bait'ho tori tarakitaraaka haum' |
Khot'e-khot'e aacharana aacharata apanaayo,
Anjaneekumaara sodhyo raamapaani paaka haum' ||
Tulasee gosaayeem' bhayo bhond'e dina bhooli gayo,
Taako phala paavata nidaana paripaaka haum' || 40 ||
Asana-basana-heena bishama-bishaada-leena,
Dekhi deena doobaro karai na haaya-haaya ko |
Tulasee anaathaso sanaatha raghunaatha kiyo,
Diyo phala seelasindhu aapane subhaayako ||
Neecha yahi beecha pati paayi bharuhaayigo,
Bihaayi prabhu-bhajana bachana mana kaayako |
Taatem' tanu peshiyata ghora baratora misa,
Phoot'i-phoot'i nikasata lona raamaraayako || 41 ||
Jiyom' jaga jaanakeejeevanako kahaayi jana,
Maribeko baaraanasee baari surasariko |
Tulaseeke duhoom' haatha modaka hai aise t'haavum',
Jaake jiye muye socha karihaim' na lariko |
Moko jhoot'ho saancho loga raamako kahata saba,
Mere mana maana hai na harako na hariko |
Bhaaree peera dusaha sareeratem' bihaala hota,
Sovoo raghubeera binu sakai doora kariko || 42 ||
Seetaapati saaheba sahaaya hanumaana nita,
Hita upadesako mahesa maano gurukai |
Maanasa bachana kaaya sarana tihaare paam'ya,
Tumhare bharose sura maim' na jaane surakai ||
Byaadhi bhootajanita upaadhi kaahoo khalakee,
Samaadhi keeje tulaseeko jaani jana phurakai |
Kapinaatha raghunaatha bholaanaatha bhootanaatha,
Rogasindhu kyom' na d'aariyata gaaya khurakai || 43 ||
Kahom' hanumaanasom' sujaana raamaraayasom',
Kri'paanidhaana sankarasom' saavadhaana suniye |
Harasha vishaada raaga rosha guna doshamayee,
Birachee biranchi saba dekhiyata duniye |
Maayaa jeeva kaalake karamake subhaayake,
Karaiyaa raama beda kahaim' saanchee mana guniye |
Tumhatem' kahaa na hoya haahaa so bujhaiye mohi,
Haum' hoom' rahom' mauna hee bayo so jaani luniye || 44 ||
Iti shubham ||
Meaning
The “Hanuman Bahuk” by Tulsidas is a heartfelt, therapeutic hymn invoking Lord Hanuman’s healing, protective and courageous qualities. Rather than a mere praise, it is a concentrated spiritual remedy: describing Hanuman’s mighty form, his fiery prowess, his devotion to Rama, and his capacity to remove physical ailments, mental distress, fear and hostile influences. The poem recounts heroic acts—burning Lanka, rescuing Sita, reviving Lakshmana—and presents Hanuman’s divine strength as a direct remedy for devotees’ suffering.
Recitation is recommended especially for those afflicted by chronic pain, severe illnesses, mental anguish or supernatural troubles; the verses act as a balm that steadies the mind, strengthens the body, dispels obstacles and awakens divine courage. The hymn also reinforces surrender and devotion: by remembering Hanuman with faith one gets immediate succor, protection in perilous situations, and progressive spiritual benefits.
Benefits:
• Powerful relief from physical ailments, chronic pain and health issues.
• Calms anxiety, depression, insomnia and mental distress.
• Protects from negative energies, black magic, spirits and hostile forces.
• Builds strength, courage, resilience and mental clarity.
• Accelerates spiritual growth, devotion and inner peace.
Frequently Asked Questions
What is Hanuman Bahuk?
When and how should one recite Hanuman Bahuk?
What are the benefits of reciting Hanuman Bahuk?
Who should recite Hanuman Bahuk?
How many times should Hanuman Bahuk be recited?
What is the origin of Hanuman Bahuk?
Related Stotras
Comments
Please login to leave a comment
Loading comments...